Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 11 grudnia 2024 roku (data nadania w UP), skierowanym przeciwko A. G., powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kwoty 200.000,00 zł. oraz 96,77 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, z tytułu rozliczenia nieważności , bądź bezskuteczności umowy o kredyt mieszkaniowy (...) nr (...) z dnia 16 lutego 2007 r.

Ponadto, powód wniósł o zasądzenie od strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

(pozew k. 4-19)

Strona pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości, jako bezzasadnego oraz wniosła o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

(odpowiedź na pozew k.102 – 107)

Pismem procesowym z dnia 17 marca 2025 r. powód cofnął w części pozew, w zakresie kwoty należności głównej w wysokości 191.369,88 zł. oraz ustawowych odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty 200.000,02 zł. za okres od 4 sierpnia 2024 r. do 20 grudnia 2024 r. i podtrzymał roszczenie o zapłatę w pozostałej części tj., co do kwoty 8.630,14 zł. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 21 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 96,77 CHF wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 4 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty. W związku z powyższym wniósł o umorzenie postępowania w zakresie objętym częściowym cofnięciem powództwa oraz zwrot części uiszczonej opłaty od pozwu stosownie do zakresu cofniętego powództwa.

(pismo procesowe k.137 – 144)

Pismem procesowym z dnia 31 marca 2025 r. powód cofnął w części pozew, w zakresie kwoty należności głównej w wysokości 96,77 CHF wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 4 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty oraz podtrzymał roszczenie o zapłatę do kwoty 8.630,14 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 21 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty. W związku z powyższym wniósł o umorzenie postępowania w zakresie objętym częściowym cofnięciem powództwa oraz zwrot części uiszczonej opłaty od pozwu stosownie do zakresu cofniętego powództwa.

(pismo procesowe k.147 - 148)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 16 lutego 2007r. strony zawarły umowę kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) z przeznaczeniem na spłatę kredytu zaciągniętego w Banku (...) na zakup i remont lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w Ł. przy ul. (...). Kwota kredytu została wyrażona w CHF.

Na jej podstawie bank zobowiązał się postawić do dyspozycji kredytobiorców kwotę stanowiącą równowartość 87.188,39 CHF na okres od dnia 16 lutego 2007 r. do 29 stycznia 2037 r. (§1).

Zgodnie z treścią umowy kredyt miał być wypłacony w walucie polskiej poprzez przeliczenie na nią kwoty wyrażonej w walucie według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą, obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych. Jednocześnie Bank zastrzegł, że w przypadku kredytu denominowanego wypłacanego w złotych, gdy przyznana kwota kredytu na skutek różnic kursowych, okaże się na dzień uruchomienia ostatniej transzy kredytu kwotą przewyższającą kwotę wymaganą do realizacji celu, określonego w (...), Bank uruchomi środki w wysokości, stanowiącej równowartość w walucie kredytu kwoty niezbędnej do realizacji tego celu oraz dokona pomniejszenia salda zadłużenia poprzez spłatę kwoty niewykorzystanej, natomiast, gdy przyznana kwota kredytu na skutek różnic kursowych, okaże się na dzień uruchomienia ostatniej transzy kredytu niewystarczająca do realizacji celu mieszkaniowego, określonego w (...), kredytobiorca będzie zobowiązany do zbilansowania inwestycji ze środków własnych (§ 11 (...)).

Zgodnie z treścią § 4 ust.1 (...) wypłata kredytu miała nastąpić najpóźniej w ciągu 5 dni od spełnienia przez kredytobiorców warunków określonych w ust. 4 § 5 (...).

W dniu zawarcia umowy oprocentowanie kredytu wynosiło 4,62% p.a w stosunku rocznym, natomiast marża banku 2,3%.

Zgodnie z § 5 (...) i § 15 (...) spłata kredytu i odsetek miała następować w równych – 359 - ratach, w kwotach i terminach podanych w harmonogramie spłat, w drodze pobierania przez bank środków z rachunku kredytobiorców w walucie polskiej. Do przeliczeń wysokości rat kapitałowo –odsetkowych miał być stosowany kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów, obowiązującej w Banku w dniu spłaty, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu była hipoteka kaucyjna do kwoty 300 000,00 zł, a także cesja praw z polisy ubezpieczeniowej zabezpieczającego kredyt od ognia i innych zdarzeń losowych, weksel własny in blanco.

(umowa k.23 – 28 odwrót)

W dniu 23 lutego 2007 r. oraz 2 kwietnia 2007 r. bank udostępnił A. G. środki pieniężne w kwotach 165.000,00 zł oraz 35.000,02 zł.

(zaświadczenie k.118)

Pismem z dnia 18 czerwca 2024 r. Bank (...) S.A. wezwał stronę pozwaną do zapłaty należności w kwocie 200.000,02 zł. oraz 96,77 CHF w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia tego pisma. Wezwanie zostało doręczone pozwanej w dniu 3 lipca 2024 r.

(okoliczność bezsporna; pismo k.37 i n.; dowód doręczenia k.39)

Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXVIII Wydział Cywilny, w sprawie o sygn. akt XXVIII C 7897/21 stwierdził nieważność umowy o kredyt mieszkaniowy (...) nr (...) zawartej w dniu 16 lutego 2007r. oraz zasądził od pozwanego - (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz A. G. kwotę 201.075,07 zł. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie: od kwoty 172.319,07 zł od dnia 7 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty i od kwoty 28.755,56 zł od dnia 8 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty.

Wyrok uprawomocnił się w dniu 11 grudnia 2024r.

(okoliczność bezsporna; kopia wyroku wraz z uzasadnieniem k. 89 i n.)

W dniu 17 grudnia 2024 r. Bank (...) S.A., w wykonaniu ww. wyroku Sądu, dokonał przelewu na rzecz pozwanej kwoty 272.091,91 zł.

(przelew k.114)

W dniu 20 grudnia 2024 r. A. G. uiściła na rzecz Banku (...) S.A. kwotę 200.000,02 zł., tytułem zwrotu kapitału udostępnionego w wykonaniu nieważnej umowy o kredyt mieszkaniowy.

(przelew k.115)

Powyższy stan faktyczny, między stronami niesporny, został przez Sąd ustalony w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty, których wiarygodność nie była przez strony kwestionowana.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należało wskazać, że podlegające rozpoznaniu przez Sąd roszczenie strony powodowej, oparte było na przepisie art. 410 k.c. i dotyczyło zwrotu nienależnego świadczenia w wykonaniu nieważnej, niedającej podstawy prawnej do świadczenia, umowy kredytowej.

W niniejszej sprawie niespornym było, że strony łączyła umowa kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) z dnia 16 lutego 2007 r. z przeznaczeniem na spłatę kredytu zaciągniętego w Banku (...) na zakup i remont lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w Ł. przy ul. (...). Kredyt został udzielony we franku szwajcarskim. Kwota udzielonego kredytu wyniosła 87.188,39 CHF.

Dochodzone pozwem roszczenie o zapłatę stanowi roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia oparte na art. 405 w zw. z art. 410 k.c.

Z art. 405 k.c. wynika obowiązek zwrotu w naturze korzyści majątkowej uzyskanej kosztem innej osoby bez podstawy prawnej, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Jedną z postaci bezpodstawnego wzbogacenia stanowi świadczenie nienależne (art. 410 § 1 k.c.), przy czym świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty lub jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (art. 410 § 2 k.c.).

W rozpoznawanej sprawie Bank powoływał się na nieistnienie zobowiązania, będącego skutkiem nieważności umowy, stanowiącej źródło zobowiązania ( condictio sine causa). Oznacza to, że roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia powstaje z chwilą spełnienia świadczenia. Roszczenie Banku z tytułu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, wobec czego staje się ono wymagalne na zasadach określonych w art. 455 k.c., tj. niezwłocznie po wezwaniu do zapłaty.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXVIII Wydział Cywilny, sygn. akt XXVIII C 7897/21 stwierdził nieważność ww. umowy oraz zasądził na rzecz A. G. kwotę 201.075,07 zł. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie’

Wobec powyższego zaktualizował się obowiązek wzajemnego rozliczenia tego, co strony świadczyły sobie nawzajem w wykonaniu nieważnej, nie dającej podstawy prawnej do świadczenia umowy w oparciu o art. 410 k.c.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, wobec nieważności wyżej opisanej umowy kredytu, każdej ze stron postępowania przysługiwało roszczenie pieniężne oparte na treści art. 405 w zw. art. 410 k.c. Stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (por. uchwała SN z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20), co stanowi wyraz obowiązującej w prawie polskim koncepcji tzw. dwóch kondykcji.

Bank wykonał wobec kredytobiorcy ww., prawomocny od 11 grudnia 2024r., wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, w dniu 17 grudnia 2024r., co oznaczało, że po stronie powodowego Banku powstało roszczenie o zapłatę przez pozwaną kwoty 200.000,02 zł. z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia, jakim była wypłata kwoty kapitału kredytu. Z całą zatem pewnością należne Bankowi świadczenie ograniczyło się jedynie do kwoty kapitału, jaką udostępnił pozwanej (por. wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C – 396/24).

W okolicznościach sprawy ustalono, że w dniu 20 grudnia 2024 r., a więc niezwłocznie po otrzymaniu świadczenia zasądzonego od powodowego Banku prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie, A. G. uiściła na rzecz Banku (...) S.A. kwotę 200.000,02 zł., tytułem zwrotu kapitału otrzymanego w wykonaniu nieważnej umowy o kredyt mieszkaniowy. W tym stanie rzeczy, wobec pism procesowych powoda, w których strona powodowa ostatecznie ograniczyła powództwo do kwoty 8.630,14 zł. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 21 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty, wobec zaliczenia dokonanej przez pozwaną zapłaty w pierwszej kolejności na skapitalizowane odsetki za opóźnienie naliczone od kwoty 200.000,02 zł. za okres od 4 sierpnia 2024 r. do zapłaty w dniu 20 grudnia 2024 r., istota sporu sprowadziła się do rozstrzygnięcia, czy powodowi przysługują odsetki za opóźnienie naliczone od kwoty udostępnionego pozwanej kapitału, za okres od upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty do dnia zapłaty.

W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku świadczenia nienależnego obowiązany do jego zwrotu pozostaje w opóźnieniu dopiero, gdy nie spełni świadczenia po wezwaniu (wyrok SN z dnia 22 marca 2001 r. sygn. akt V CKN 769/00, z dnia 29 maja 2015 r., VI ACa 1020/14).

W sprawie, pismem z dnia 18 czerwca 2024 r., Bank (...) S.A. wprawdzie wezwał pozwaną do zapłaty należności objętej pozwem, w kwocie 200.000,02 zł., a wezwanie to zostało doręczone adresatowi w dniu 3 lipca 2024 r., niemniej należało uznać, żądanie zapłaty równowartości kapitału, w sytuacji, gdy powodowy Bank pozostawał jednocześnie w posiadaniu środków pieniężnych, spełnionych przez kredytobiorcę w wykonaniu zaskarżonej umowy kredytu, w wysokości przewyższającej kapitał kredytu, za przedwczesne. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w ww. dacie nie była przesądzona kwestia zarzutu nieważności umowy kredytu z dnia 16 lutego 2007r., kwestionowanego przez bank w toku procesu przed Sądem Okręgowym w Warszawie. Dopiero zatem w momencie uprawomocnieniu się wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 września 2024 r., co nastąpiło w dniu 11 grudnia 2024 r., możliwym stało się rozliczenie wzajemne stron.

W tym miejscu należy odwołać się do stanowiska wyrażonego w wyroku TSUE z dnia 19 czerwca 2025r. (C-396/24), zgodnie z którym, w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy (jak ma to miejsce w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy), art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie uznaniu prawa przedsiębiorcy od żądania od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.

Skoro zatem powodowy Bank, dopiero w dniu 17 grudnia 2024r., dokonał zwrotu na rzecz pozwanej środków pieniężnych pobranych nienależnie, w wykonaniu nieważnej umowy, w łącznej kwocie przekraczającej równowartość udostępnionego kapitału, zaś w dniu 20 grudnia 2024r. tj. niezwłocznie po otrzymaniu świadczenia banku, A. G. uiściła na rzecz Banku (...) S.A. kwotę 200.000,02 zł., tytułem zwrotu kapitału kredytu, to należało uznać, że nie pozostawała ona w opóźnieniu w zapłacie na rzecz powoda (nie będąc obowiązana do świadczenia ponad kapitał spłacony w toku wykonywania umowy, jak długo środki z tytułu spłat dokonanych przez konsumenta pozostawały na rachunku przedsiębiorcy), a zatem po stronie powodowej nie powstało jakiekolwiek roszczenie odsetkowe, a zarachowanie zapłaty dokonanej przez pozwaną na skapitalizowane odsetki należało uznać za nieuprawnione.

Z powyższych względów, wobec spełnienia przez pozwaną świadczenia pieniężnego z tytułu zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, powództwo o zapłatę brakującej należności z tego tytułu, w kwocie 8.630,14 zł., podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt 1. wyroku.

Wobec cofnięcia pozwu w zakresie należności głównej w kwotach 191.369,88 zł oraz 96,77 CHF, Sąd, na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 k.p.c., umorzył postępowanie w sprawie w pozostałej części, o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku.

W tym stanie rzeczy, nie ulega również wątpliwości, że powódka nie dała podstaw do wytoczenia powództwa. Powodowy Bank wystąpił w pozwem o zapłatę całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie XXVIII 7897/21 (w dniu 11 grudnia 2024r.), jednak przed dokonaniem zwrotu świadczenia pieniężnego spełnionego przez konsumenta w wykonaniu nieważnej umowy, co nastąpiło dopiero w dniu 17 grudnia 2024r. Z tych względów należało uznać, że w odniesieniu do części żądania, co do której pozew został cofnięty na skutek zapłaty dokonanej przez pozwaną w toku procesu, pozwanej należy się zwrot kosztów procesu. Wprawdzie umorzenie postępowania w tym zakresie uzasadnione było złożeniem przez powoda oświadczenia o cofnięciu powództwa, to zaś mogłoby uzasadniać przyjęcie, że skoro pozwana spełniła świadczenie w toku procesu, winna być uznana za przegrywającą proces w tym zakresie. Jednakże, okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają przyjąć takiego wniosku. Pozwana dokonała bowiem zapłaty nominalnej kwoty kredytu niezwłocznie po otrzymaniu od powodowego Banku świadczenia spełnionego w wykonaniu umowy, która okazał się nieważna. Pozwana, mimo wcześniejszego wezwania do uiszczenia tej kwoty, nie miała obowiązku zwrotu, bowiem w świetle art. 455 k.c. roszczenie strony powodowej o zwrot kapitału, w sytuacji, gdy bank pozostawał w posiadaniu środków pieniężnych pobranych na poczet spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu nieważnej umowy, należało uznać za niewymagalne. Skoro bank wytaczając pozew w sprawie niniejszej był przeświadczony o nieważności umowy kredytu – na takim założeniu oparte były roszczenia procesowe powoda – to nic nie stało na przeszkodzie temu, aby w tamtym czasie złożył pozwanej oświadczenie o potrąceniu, co czyniłoby zbędnym wystąpienie z pozwem o zapłatę kwoty udostępnionej na podstawie umowy kredytu.

O kosztach procesu poniesionych przez pozwaną orzeczono w punkcie 3. wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zasądzając od powodowego Banku na rzecz pozwanej kwotę 10.800 zł., obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika, stosownie § 2 pkt 7 w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

O odsetkach od tych kosztów orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych (Dz.U. 2005 Nr 167, poz. 1398 z późniejszymi zmianami), sąd z urzędu zwraca powodowi połowę uiszczonej opłaty sądowej od pozwu, jeżeli pozew cofnięto już po przesłaniu odpisu pozwu pozwanemu, lecz przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana. Opłatę zwracaną w tym przypadku obniża się o kwotę równą opłacie minimalnej (30 zł). Tym samym w punkcie 4. wyroku Sąd zwrócił z funduszy Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz powoda kwotę 4.765,38 zł., tytułem zwrotu połowy opłaty sądowej od pozwu w związku z częściowym cofnięciem pozwu w zakresie kwoty 191.815 zł., pomniejszonej o opłatę minimalną.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.