Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 9 maja 2025 roku, skierowanym przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., powódka M. G. wniosła o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kwoty 116.688,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 19 grudnia 2023 r. (data wymagalności) do dnia zapłaty. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów procesu , w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W uzasadnieniu pozwu, powódka wskazała , że jest spadkobiercą G. G. (1) , który w pozwanym banku miał rachunek bankowy. W dniu 15 grudnia 2023 r. G. G. (1) , po otrzymaniu telefonu , który był tożsamy z numerem telefonu z oficjalnej infolinii banku oraz będąc przekonanym , że rozmawia z pracownikiem banku , dokonał przelewów na wskazane konta. Powódka zakwestionowała prawidłową autoryzację wszystkich wskazanych transakcji na kwoty: 10.000,00 zł w bankomacie w W. , wypłata w wysokości 10.000,00 zł w bankomacie w W. , przelew w wysokości 48.992,00 zł na rachunek bankowy założony na dane Y. M. (po czym wypłacono te środki w bankomatach w G.), przelew w wysokości 27.849,00 zł na rachunek bankowy Y. V. (po czym wypłacono te środki w bankomatach w W.) , przelew w wysokości 19.847,00 zł na rachunek bankowy założony na dane N. K. (po czym wypłacono te środki w bankomatach w W.). Zdaniem powódki w niniejszej sprawie doszło do spoofingu , phishingu – czyli ataku , w którym przestępcy podszywają się pod banki , instytucje i urzędy państwowe , a nawet osoby fizyczne w celu wyłudzenia od swoich ofiar danych lub pieniędzy. Sprawa ta została zgłoszona przez poszkodowanego do organów ścigania , jak i do samej pozwanej. Zdaniem powódki G. G. (1) nie naruszył ciążących na nim obowiązków tj. nie udostępniał nikomu swojego urządzenia , przy pomocy którego logował się do banku , nie udostępniał nikomu swoich danych do logowania. Nie mógł zatem podejrzewać , że jest ofiarą oszustwa. Zdaniem powódki pozwany bank ma obowiązek zwrócić stronie powodowej środki , do których przekazania na rzecz sprawcy przestępstwa doszło w wyniku dokonania operacji nieautoryzowanej przez poszkodowanego.

(pozew k.4 – 12)

W odpowiedzi na pozew , pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pozwany zaprzeczył twierdzeniom powódki oraz podniósł, że wszystkie transakcje były autoryzowane przez poszkodowanego i dokonane z jego urządzenia przez niego osobiście. Zatem zachowanie G. G. (1) było niewłaściwe i rażąco niedbałe. Dlatego pozwany nie ponosi za nie odpowiedzialności. Ponadto regularnie wysyła do klientów ostrzeżenia przed próbami wyłudzenia środków przez oszustów. Pozwany zaznaczył, że na obecnym etapie prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Olsztynie postępowania nie sposób ustalić, czy G. G. (1) rzeczywiście padł ofiarą oszustów , czy też są to wyłącznie twierdzenia powódki.

(odpowiedź na pozew k.41 – 49)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

G. G. (1) wraz z M. G. posiadali w (...) Banku (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. dwa rachunki bankowe o nr: (...) oraz (...). G. G. (1) zmarł 22 marca 2024 r. Powódka była jego żoną i jest jego spadkobiercą. Powódka jest emerytką.

(okoliczności bezsporne , zeznania powódki min.00:05:15 – 00:20:25 rozprawy z dnia 5 listopada 2025 r. , płyta CD k.106)

W dniu 15 grudnia 2023 r. G. G. (1) , przebywając w swoim domu ,na należący do niego nr tel.(...) otrzymał telefon o nr (...) Po uzyskaniu od dzwoniącej osoby informacji , że jest ona pracownikiem banku (...) oraz , że posiadane przez G. G. (1) środki są zagrożone, postąpił on zgodnie ze wskazówkami dzwoniącej do niego osoby. G. G. (1) tego samego dnia dokonał , za pomocą swojego komputera , kilku przelewów na podane przez dzwoniącą osobę nr kont. Po ich wykonaniu G. G. (1) zadzwonił na infolinię banku i uzyskał informację o próbach dokonania kolejnych przelewów z jego konta , które zostały zablokowane przez bank. W dniu 15 grudnia 2023 r. G. G. (1) zawiadomił policję o możliwości popełnienia przestępstwa oszustwa na jego niekorzyść.

(protokół zawiadomienia o przestępstwie k.108 – 109 , szczegóły połączenia k.21 – 22, zeznania powódki min.00:05:15 – 00:20:25 rozprawy z dnia 5 listopada 2025 r. , płyta CD k.106)

W dniu 15 grudnia 2023 r. na internetowe konto G. G. (1) logowano się skutecznie 27 razy ( (...)) , z czego z nr tel. G. G. (1) tj. (...) 17 razy poprzez (...) (bankowość elektroniczna pozwanego banku) oraz 10 razy poprzez przeglądarkę internetową (adres IP (...)) . Pozostałe 9 prób zalogowania na internetowe konto G. G. (1) zakończyło się niepowodzeniem ((...).

G. G. (1) korzystając ze swojego komputera sam logował się do bankowości elektronicznej i wykonywał przelewy, dokonując autoryzacji poprzez wpisywanie kodów z przeznaczonej do konta karty kodów. Autoryzacji wypłat w bankomatach dokonywał swoim telefonem za pomocą aplikacji (...).

(protokół zawiadomienia o przestępstwie k.108 – 109 , informacja dotycząca logowania na konto k.111 – 113 , notatka urzędowa k.120 – 122 odwrót )

W dniu 15 grudnia 2023 r. G. G. (2) dokonał przelewu środków na rachunek o nr (...) należący do Y. M. w łącznej wysokości 48 992,00 zł ( 5 przelewów w kwotach : 9 921,00 zł , 9 923,00 zł , 9 921,00 zł , 9 927,00 zł oraz 9 300,00 zł). Tego samego dnia kwota ta została wypłacona w 3 bankomatach znajdujących się w G. (wszystkich transakcji dokonano przy użyciu karty bankomatowej). Przelewów na ww. rachunek bankowy dokonano zgodnie z dyspozycjami po zalogowaniu się danymi G. G. (2) z adresu IP (...).

W dniu 15 grudnia 2023 r. G. G. (2) dokonał przelewu środków na rachunek o nr (...) należący do Y. V. w łącznej wysokości 27 849,00 zł ( 3 przelewy w kwotach : 9 927,00 zł , 9 922,00 zł , 8 000,00 zł ). Tego samego dnia kwota ta została wypłacona w bankomacie znajdującym się w W. przy ul. (...) (transakcje na kwotę 6 000,00 zł oraz 2 000,00 zł nastąpiły przy użyciu karty bankomatowej , a pozostałe przy użyciu kodów blik).

W dniu 15 grudnia 2023 r. G. G. (2) dokonał przelewu środków na rachunek o nr (...) należący do N. K. w łącznej wysokości 19 847,00 zł ( 2 przelewy w kwotach : 9 926,00 zł , 9 921,00 zł ). Tego samego dnia kwota ta została wypłacona w bankomacie znajdującym się w W. przy ul. (...) (transakcje na kwotę 9 900,00 zł nastąpiły przy użyciu karty bankomatowej) oraz w bankomacie znajdującym się w W. przy ul. (...) (transakcje nastąpiły przy użyciu kodów blik).

W dniu 15 grudnia 2023 r. wypłat z rachunku G. G. (1) dokonano także z 2 bankomatów znajdujących się w W. tj. z bankomatu (...) znajdującego się przy ul. (...) w następującej wysokości: 4 000,00 zł (godz.14:20:55) , 4 000,00 zł (godz.14:22:31) , 2 000,00 zł (godz.14:23:38) oraz z bankomatu (...) znajdującego się przy ul. (...) w następującej wysokości: 4 000,00 zł (godz.14:26:36) , 4 000,00 zł (godz.14:25:17) , 2000,00 zł (godz.14:28:24).

(wyciągi bankowe k.18 – 20 odwrót , notatka urzędowa k.107 , protokół zawiadomienia o przestępstwie k.108 – 109 odwrót, notatka urzędowa k.110 , notatka urzędowa k.120 – 122 odwrót)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty, których wiarygodność nie była kwestionowana, oraz zeznania złożone przez powódkę w zakresie, w jakim znalazły potwierdzenie w przedstawionych dokumentach.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powódka opierała swoje żądanie na zarzucie niewłaściwego wykonania przez stronę pozwaną zobowiązania wynikłego z umowy rachunku bankowego. Zobowiązanie to polega m.in. na ochronie środków pieniężnych zdeponowanych przez klienta przed ich wypłatą lub przelewem na rzecz osoby nieuprawnionej.

W sprawie bezspornie ustalono, że strony łączy umowa rachunku bankowego. Zgodnie z treścią art. 725 k.c. przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz jeżeli umowa tak stanowi do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.

Umowa rachunku bankowego rodzi po stronie instytucji finansowej zobowiązanie rezultatu: wpłacone środki pieniężne stają się przejściowo własnością banku, który ponosi ryzyko ich utraty, w tym przez wypłacenie niewłaściwej osobie. Z drugiej strony bank jest obowiązany wykonywać wszelkie zlecenia posiadacza rachunku dotyczące zdeponowanych środków (art. 50 ust. 2 ustawy Prawo bankowe), a za niewykonanie zlecenia ponosi odpowiedzialność kontraktową na zasadach ogólnych. Wynika stąd, że surowa odpowiedzialność prowadzącego rachunek za depozyt pieniężny trwa do chwili, w której bank wykona dyspozycję wypłaty bądź przelewu środków zgodnie z życzeniem posiadacza tego rachunku.

Zdaniem Sądu odróżnić trzeba przy tym sytuację, w której wypłata środków dokonana jest na rzecz osoby nieuprawnionej bez jakiegokolwiek udziału posiadacza rachunku (przy użyciu zgubionej czy ukradzionej karty kredytowej, wskutek sfałszowania czeku) od sytuacji, gdy posiadacz rachunku bierze aktywny udział w transakcji wypłaty.

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2011 r. , nr 199 , poz. 1175 z późn. zm.) przewiduje generalną zasadę, że dostawca ma prawo wykonać transakcję płatniczą tylko w przypadku jej autoryzacji przez płatnika. Zgodnie z przepisem art. 46 ust. 1 powołanej ustawy w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej, dostawca płatnika jest obowiązany niezwłocznie dokonać na rzecz płatnika zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej albo, w przypadku gdy płatnik korzysta z rachunku płatniczego, przywrócić obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcją płatnicza.

Zgodnie z przepisem art. 46 ust. 3 ustawy o usługach płatniczych, płatnik odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze w pełnej wysokości, jedynie wtedy gdy doprowadzi do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42 ustawy o usługach płatniczych.

Transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną tylko wówczas, jeżeli płatnik wyraził zgodę na jej wykonanie, przy czym zlecenie płatnicze nie może zostać odwołane od chwili jego otrzymania przez bank. Autoryzacja to zatem nic więcej jak wyrażenie zgody na wykonanie transakcji, przy czym sposoby autoryzacji określać będzie umowa łącząca posiadacza rachunku i bank.

Przepis art. 45 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza była autoryzowana przez użytkownika lub że została wykonana prawidłowo, spoczywa na dostawcy, czyli na banku, przy czym do zrealizowania tego obowiązku dowodowego nie jest wystarczające wykazanie samego zarejestrowanego użycia instrumentu płatniczego. Dostawca jest obowiązany udowodnić inne okoliczności wskazujące na autoryzację transakcji płatniczej przez płatnika albo okoliczności wskazujące na fakt, że płatnik umyślnie doprowadził do nieautoryzowanej transakcji płatniczej, albo umyślnie i wskutek rażącego niedbalstwa dopuścił się naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42 ustawy o usługach płatniczych.

Zobowiązanie banku jako profesjonalnego podmiotu jest zatem determinowane poprzez ustawowe obowiązki wskazane m.in. w art. 43 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych.

W ocenie Sądu, pozwany bank wywiązał się z wypełnienia swoich ustawowych obowiązków w stosunku do G. G. (1), a przyczyną powstania przedmiotowej szkody jest wyłącznie niewłaściwe wykonanie umowy przez niego.

W niniejszej sprawie kluczowe jest, że G. G. (1) brał czynny udział w zleceniu zakwestionowanych przelewów. G. G. (1) korzystał bowiem ze swojego komputera , sam logował się do bankowości elektronicznej i wykonywał przelewy oraz dokonywał autoryzacji, które z punktu widzenia banku były wiążące i skutkowały wypłatą środków z konta (z nr tel. G. G. (1) tj. (...) , adres IP (...), (...) logowano się 17 razy poprzez (...)). Dokonanie tych wypłat zgodnie z oświadczeniem woli G. G. (1) zwalnia jednocześnie bank z odpowiedzialności za zwrot środków pieniężnych złożonych w depozycie.

Sąd uznał, że pozwany Bank zastosował metody zabezpieczeń adekwatne do rodzaju prowadzonego konta, zgodne z aktualną wiedzą i z zachowaniem szczególnej staranności, o jakiej mowa w art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - prawo bankowe (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.), a jedyną przyczyną ujawnienia danych, które pozwoliło oszustom na dostęp do środków pieniężnych, było obiektywnie wadliwe zachowanie G. G. (1).

Z art. 45 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych wynika, że dostawca powinien udowodnić i wskazać dowody, inne niż zarejestrowana prawidłowo autoryzacja, że płatnik umyślnie doprowadził do nieautoryzowanej transakcji albo wskutek rażącego niedbalstwa naruszył co najmniej jeden z obowiązków określonych w art. 42 ustawy o usługach płatniczych.

Rażące niedbalstwo jest kwalifikowaną postacią winy nieumyślnej. Oznacza zatem wyższy jej stopień niż w przypadku zwykłego niedbalstwa. Wykładnia pojęcia rażącego niedbalstwa powinna uwzględniać kwalifikowaną postać braku zwykłej staranności w przewidywaniu skutków. Konieczne jest zatem stwierdzenie, że podmiot, któremu taką postać winy chce się przypisać, zaniedbał takiej czynności zachowującej chronione dobro przed zajściem zdarzenia powodującego szkodę, której niedopełnienie byłoby czymś absolutnie oczywistym w świetle doświadczenia życiowego dostępnego każdemu przeciętnemu uczestnikowi obrotu prawnego i w sposób wprost dla każdego przewidywalny mogło doprowadzić do powstania szkody. Rażące niedbalstwo zachodzi bowiem tylko wtedy, gdy stopień naganności postępowania drastycznie odbiega od modelu właściwego w danych warunkach zachowania się dłużnika (wyrok SR dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi 07.09.20 2017 r.I C 249/16)

W ocenie Sądu pozwany wykazał, iż G. G. (1) wskutek rażącego niedbalstwa doprowadził do autoryzacji transakcji płatniczych. Sam dokonał przelewów po uprzednim zalogowaniu się do swojego komputera , z których żaden nie przekroczył kwoty 10.000 ( która to podlega automatycznej kontroli przez bank), używając przy tym dedykowanej do tego karty kodów. G. G. (1) wreszcie dokonał autoryzacji telefonicznej wypłaconych w bankomatach kwot. Warto zaznaczyć, iż rachunek o początkowym numerze (...) był rachunkiem firmowym, za zatem zmarły był przedsiębiorcą. Jako przedsiębiorca winien zachować się bardziej podejrzliwie . Zatem pozwany bank nie zareagował na te kroki klienta, przed zgłoszeniem mu próby oszustwa, gdyż nie miał do tego żadnych podstaw i narzędzi. Pomiędzy działaniem czy zaniechaniem pozwanego , a utratą środków z konta bankowego nie zachodzi adekwatny związek przyczynowy.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 46 ust. 3 ustawy o usługach płatniczych, Sąd powództwo oddalił.

Prowadzone przez prokuraturę śledztwo jest w toku i pozostaje mieć nadzieje, że powódce uda się odzyskać przynajmniej część środków od oszustów.

Biorąc pod uwagę obecną sytuację życiową i materialną powódki sąd odstąpił od obciążania jej kosztami procesu.

Orzekając w tym zakresie Sąd kierował się przepisem art. 102 k.p.c., zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych można zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten statuuje zasadę słuszności, a jego zastosowanie pozostawione zostało do uznania Sądu. Do kręgu wypadków szczególnie uzasadnionych zalicza się okoliczności związane z przebiegiem procesu, jak również te występujące poza jego obszarem. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru roszczenia poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczenia, przedawnienie. Okoliczności zewnętrzne to te dotyczące sytuacji majątkowej i życiowej strony. (M. Kuchnio [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz aktualizowany, red. O. M. Piaskowska, LEX/el. 2022, art. 102.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały podstawy, aby nie obciążać powódki kosztami procesu na rzecz pozwanego. Powódka pozostawaał w silnym subiektywnym przekonaniu o zasadności swojego roszczenia. Nadto, jak wynika z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie znajduje się ona w trudnej sytuacji życiowej.