Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Pozwem z 12 lipca 2023 roku , skierowanym przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., T. B. wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 103.177,50 zł brutto, na którą składają się: 102.994,92 zł z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 29 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty oraz 182,58 zł z tytułu zwrotu kosztów holowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 29 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty. Wniósł również o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

(pozew – k. 4-9)

Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zakwestionowała stawkę najmu pojazdu zastępczego za jaką poszkodowanemu został wynajęty pojazd zastępczy oraz okres najmu, a także koszty holowania uszkodzonego samochodu. (odpowiedź na pozew – k. 66-67)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Dnia 4 czerwca 2022 roku doszło do wypadku komunikacyjnego w wyniku którego uszkodzeniu uległ samochód J. K. marki M. o numerze rejestracyjnym (...). Sprawca zdarzenia miał zawartą umowę OC pojazdu ze stroną pozwaną.

Z uwagi na uszkodzenia (przedni zderzak, reflektor przedni, pokrywa silnika, błotniki przednie lewe i prawe, krata wlotu powietrza) auto musiało zostać załadowane na lawetę i przewiezione do miejsca wskazanego przez poszkodowanego i oddane do naprawy.

(zgłoszenie k. 22-23)

Ponieważ auto nie nadawało się do użytkowania, J. K. zdecydowała się na najem pojazdu zastępczego, najpierw na okres od dnia 4 czerwca 2022 roku do 8 czerwca 2022 roku. Ponieważ naprawa nadal trwała umowa została przedłużona do 27 kwietnia 2023 roku. Poszkodowany nie zwrócić uwagi na koszty najmu.

(umowa najmu k. 55-56, zgłoszenie k. 22-23, przesłuchanie powoda k. 92v-93 nagranie 00:37:48-00:52:24)

Powód w ramach swojej działalności gospodarczej nabył od poszkodowanego na podstawie umowy cesji z dnia 4 czerwca 2022 roku wierzytelność za wynajem samochodu zastępczego oraz holowanie. Zgłosił szkodę pozwanemu pismem z dnia 6 czerwca 2022 roku, prosząc jednocześnie przesłanie na jego adres oferty najmu pojazdu zastępczego.

(wydruk (...) k. 14, umowa cesji k. 57, zgłoszenie szkody k-22-23)

Pismem z 9 czerwca 2022 r. zaadresowanym do poszkodowanego , pozwany zaproponował samochód zastępczy z wypożyczalni z którą współpracuje. Zaakceptował kwotę 117 zł brutto za dobę najmu, okres najmu tylko czas niezbędny do naprawienia pojazdu lub zakupu innego pojazdu. Zaznaczył, iż w przypadku samodzielnego najmu pojazdu zastępczego za stawkę wyższą, nie uzna kosztów przekraczających podaną stawkę.

Do powoda oferty najmu pojazdu nie wysyłano.

(pismo k. 87)

Dnia 14 czerwca 2022 roku przeprowadzone zostały oględziny uszkodzonego pojazdu. Ubezpieczyciel przesłał kosztorys 17 czerwca 2022 roku. Pojazd został przyjęty do serwisu 20 czerwca 2022 roku, rozebrany 28 czerwca 2022 roku, zaś w dniu 29 czerwca 2022 roku ubezpieczyciel został wezwany na dodatkowe oględziny. W dniu 4 lipca 2022 roku pozwany przesłał wynik dodatkowych oględzin, a serwis zamówił części niezbędne do naprawy. W dniu 15 lipca 2022 roku dystrybutor części poinformował, że brakuje wzmocnienia czołowego, zaś przewidywany termin dostawy to 10 listopada 2022 roku. Podczas montowania wzmocnienia czołowego 10 sierpnia 2022 roku okazało się, że występują dodatkowe uszkodzenia, które wcześniej były niewidoczne, wobec tego poproszono pozwanego o przeprowadzenie dodatkowych oględzin. Dnia 17 sierpnia 2022 roku pozwany przesłał wynik dodatkowych oględzin. Zbrojenie zakończono 30 sierpnia 2022 r. Nie wszystkie zamówione części dotarły - brakowało czujnika radarowego. Dnia 5 kwietnia 2023 roku dostarczona została brakująca część, serwis umówił montaż i kalibrację radaru w (...) M.. Dnia 20 kwietnia 2023 roku pojazd został przewieziony do serwisu. Kolejno w dniu 25 kwietnia 2023 roku (...) M. wykonał naprawę i tego samego dnia pojazd został przetransportowany do serwisu (...) w celu dokończenia naprawy. Naprawę zakończono i zdano pojazd zastępczy 27 kwietnia 2023 roku. (harmonogram k. 17, 18-19, korespondencja elektroniczna k. 26-42, kopie kosztorysu k. 43-50, zeznania T. T. k. 91 v, przesłuchanie powoda k. 92v-93 nagranie 00:37:48-00:52:24)

Z tytułu najmu pojazdu zastępczego i holowania została wystawiona faktura VAT o numerze (...) na łączną kwotę 109.143,15 zł brutto, przy czym wynajem pojazdu zastępczego wyceniono na 107.908,92 zł (tj. 327 dni x 330 zł brutto). Dnia 2 czerwca 2023 roku sporządzona została nota korygująca o numerze (...) w której zmienione zostały dane nabywcy. (umowa najmu k. 55-56, faktura k. 53, nota k. 59)

Pismem datowanym na 29 maja 2023 r. powód wezwał pozwanego do refundacji kosztów pojazdu zastępczego i holowania, załączając kopię faktury VAT o numerze (...). (wezwanie k. 52)

Decyzją z 31 maja 2023 roku pozwany przyznał kwotę 937,60 zł z tytułu zwrotu kosztów za holowanie (holowanie: 89,6 km x stawka za 1 km holowania 6 zł brutto, załadunek, 2 x 100 zł, rozładunek 2 x 100 zł). Z kolei w zakresie kosztów najmu pozwany przyznał kwotę 4.914 zł (42 dni najmu x 117 zł stawka za dobę najmu = 4.914 zł brutto, nadto koszt podstawienia pojazdu w kwocie 114,05 zł). Zakwestionował stawkę za dobę najmu oraz czas trwania najmu (technologiczny czas naprawy: 4 dni, oczekiwanie na części: 2 dni, dni organizacyjne: 25 dni, dni wolne od pracy: 11 dni). (decyzja k. 20)

Stawki za dobę najmu pojazdu zastępczego o klasie podobnej do uszkodzonego pojazdu wynosiły od 320 zł netto (393,60 zł brutto) do 350 zł netto (430,50 brutto) za dobę. Usterka radaru w opiniowanym pojeździe nie dyskwalifikowała pojazdu od uczestnictwa w ruchu drogowym lecz wymagała od kierującego zwiększonej uwagi podczas prowadzenia pojazdu. Czujniki martwego pola nie są obecnie standardowo sprawdzane podczas przeglądów technicznych w Polsce, ich sprawność jest ważna dla ogólnego bezpieczeństwa pojazdu. W przypadku jakichkolwiek ostrzeżeń lub problemów z systemami zaleca się ich naprawę w wyspecjalizowanym serwisie.

(opinia biegłego z zakresu kosztorysowania napraw oraz wyceny pojazdów samochodowych k. 104-106, 133, ustane wyjaśnienie biegłego k. 150v nagranie 00:10:14)

J. K. potrzebował pojazdu, który miał spełniać parametry uszkodzonego auta, mieć automatyczną skrzynię biegów, radar i dodatkowe systemy bezpieczeństwa. Nie sądził, że naprawa jego pojazdu potrwa tak długo. Nie znał też całkowitych kosztów najmu. Nie otrzymał propozycji najmu auta w wypożyczalni współpracującej z ubezpieczycielem. Nie otrzymał pisma z dnia 9 czerwca 2022 roku

(zeznania J. K. k. 92-92v nagranie 00:17:21-00:37:05, oświadczenie k. 116)

Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd oparł się na powołanych dowodach, które uznał za wiarygodne. Dowody te są wzajemnie niesprzeczne i kreują spójną wersję wydarzeń, wobec czego brak było podstaw ku temu, by odmówić im wiarygodności.

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny był w znacznej mierze bezsporny między stronami. Kwestia odpowiedzialności pozwanego za skutki zdarzenia w dniu 4 czerwca 2022 roku, jak również legitymacji czynnej, nie była sporna. Powód uzasadnił swoją legitymację wobec pozwanego ubezpieczyciela tym, że nabył wierzytelność o wypłatę odszkodowania, z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego i holowania, od poszkodowanego, na podstawie umowy cesji (art. 509 k.c.). Poza sporem było również, że dotychczas pozwany przyznał i wypłacił kwotę 937,60 zł z tytułu zwrotu kosztów za holowanie oraz kwotę 4.914 zł tytułem kosztów najmu, Spór oscylował wokół stawki najmu pojazdu zastępczego za jaką poszkodowanemu został wynajęty pojazd zastępczy oraz okres najmu, a także koszty holowania uszkodzonego samochodu.

Zasadnicze znaczenie miało zatem ustalenie czy powód wykazał, iż wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, scedowane na powoda, przekraczające koszty akceptowalnych przez ubezpieczyciela stawek najmu pojazdu zastępczego, były celowe i ekonomicznie uzasadnione, a w konsekwencji czy były objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Dodatkowo ocenić należało, czy poniesione przez powoda koszty z tytułu holowania były celowe i ekonomicznie uzasadnione i podlegały pełnej refundacji przez ubezpieczyciela.

Warunki odpowiedzialności pozwanego określają w przedmiotowej sprawie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umowy ubezpieczenia – art. 805 § 1 i § 2 pkt 1 k.c., art. 821 k.c. i art. 822 k.c. oraz regulujące odpowiedzialność cywilną posiadacza i kierowcy z tytułu czynów niedozwolonych - art. 436 § 2 k.c., a nadto ustawa z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2214 z zm.).

Ustalając wysokości należnego odszkodowania, należy wskazać, iż, zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W treści art. 361 § 2 k.c. wskazano, iż w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Art. 361 k.c. wprowadza zasadę pełnego odszkodowania, jednocześnie należy z niego wyprowadzać zakaz przyznawania odszkodowania przewyższającego wysokość faktycznie poniesionej szkody. Podstawową funkcją odszkodowania jest zatem pełna kompensacja poniesionej przez poszkodowanego szkody. Wysokość odszkodowania powinna zatem ściśle odpowiadać rozmiarom wyrządzonej szkody - nie może być ono wyższe ani niższe od szkody poniesionej przez poszkodowanego (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 r.,V CKN 1273/00, LEX nr 55515).

Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego, niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego; nie jest ona uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej (uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 17 listopada 2011r. (III CZP 5/11, Legalis). Nie wszystkie wydatki, pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym, mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2, art. 362 i 826 § 1 k.c.). Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela. a obciążeniem dłużnika. Sąd Najwyższy zauważył, iż nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych. Za celowe i ekonomicznie uzasadnione mogą być – co do zasady – uznane wydatki poniesione na najęcie pojazdu zastępczego tego samego typu co uszkodzony i na czas niezbędny do naprawy albo zakupu nowego pojazdu. Pogląd ten Sąd w całości podziela.

Zdaniem Sądu Najwyższego wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 r. III CZP 20/17, LEX nr 2340475). Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy uznać należy, iż poszkodowanemu, a w konsekwencji zawarcia umowy cesji powodowi, co do zasady należał się zwrot kosztów związanych z wynajęciem pojazdu zastępczego. Pojazd zastępczy, z uwagi na brak innego wolnego pojazdu do korzystania, niezbędny był poszkodowanemu do życia codziennego, spraw rodzinnych, osobistych. Zachodziły zatem podstawy do najmu pojazdu zastępczego. Poszkodowany oczekiwał tego, iż będzie mieć możliwość użytkowania pojazdu zastępczego takiej samej klasy jak pojazd uszkodzony . Pozwany nie wykazał aby pismo z dnia 9 czerwca 2022 roku, zawierające propozycję najmu doręczono poszkodowanemu. W aktach brak nawet dowodu na wysłanie tego pisma pocztą. Nie otrzymał takiej propozycji także powód. A zatem poszkodowany mógł, nie narażając się na zarzut zawyżania kosztów najmu, zawrzeć umowę najmu mu zaproponowaną.

O ile koszty najmu co do zasady się należą, o tyle zarzut zbyt długiego okresu naprawy należy uznać za uzasadniony. Od 31 sierpnia 2022 r. do 20 kwietnia 2023 r. w pojeździe nie dokonywano żadnych napraw, powód oczekiwał na dostarczenie czujnika radarowego, którego brak (zgodnie z opinią biegłego) nie dyskwalifikował pojazdu od uczestnictwa w ruchu drogowym.

Zatem za czas potrzebny na przeprowadzenie koniecznych napraw oraz czas na oczekiwanie nadesłania niezbędnych części Sąd uznał okres do 31 sierpnia 2022 r. Tę datę wskazał również ubezpieczyciel jako koniec naprawy pojazdu, po której pojazd nadawał się do użytkowania.

W ocenie Sądu, zarzut pozwanego o wygórowanej stawce najmu zastosowanej przez powoda w świetle zaoferowanego przez strony materiału dowodowego jest nieuzasadniony. W istocie to na powodzie spoczywał ciężar wykazania szkody w określonej wysokości (art. 6 k.c.). Powyższą okoliczność powód wykazał przedkładając fakturę VAT ze stawką dzienną czynszu w wysokości 269,29 zł netto (330 zł brutto) za cały okres najmu wynoszący 330 dni.

Przedstawiona stawka jest stawką rynkową i nie odbiega w żaden sposób (a tym bardziej rażąco) od stawek obowiązujących na rynku, co potwierdził dowód z opinii biegłego uwzględniającej stawki za dobę najmu pojazdu zastępczego o klasie podobnej do uszkodzonego pojazdu od 320 zł netto (393,60 zł brutto) do 350 zł netto (430,50 brutto) za dobę. Dowód rażącego wygórowania stawek spoczywał na ubezpieczycielu, albowiem w przypadku stwierdzenia, że powód uchybił obowiązkowi minimalizacji szkody i doszło do zawarcia umowy najmu po stawkach rażąco wygórowanych, obowiązek odszkodowawczy strony pozwanej się zmniejsza, zatem to ona powinna związane z tym okoliczności wykazywać.

W ocenie Sądu ubezpieczyciel, po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego powinien zwrócić poszkodowanemu koszty wynajmu pojazdu zastępczego za okres 89 dni to jest za okres od daty wypadku do 31 sierpnia 2022 roku, kiedy to samochód nadawał się do użytkowania, w stawce po 330 zł brutto za dobę tj. łącznie 29.370 zł.

Tym samym, uwzględniając uiszczoną już przez pozwanego na etapie postępowania likwidacyjnego kwotę 4.914 zł, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 24.456 zł (29.370 zł – 4.914 zł).

Sąd zasądził także koszty holowania pojazdu poszkodowanego wedle żądania pozwu (z faktury). Pozwany w żaden sposób nie wykazał aby stawki odbiegały od stawek rynkowych, czy nie były celowe i ekonomicznie uzasadnione. Pozwany arbitralnie przyznał w toku postępowania likwidacyjnego te koszty, przyjmując po 6 złotych za kilometr. W żaden sposób tego stanowiska nie uzasadnił w toku procesu i nie zgłosił w tym kierunku żadnych wniosków dowodowych. Dlatego , sąd uznał, że żądanie zapłaty kwoty 182,58 zł kosztów holowania pojazdu było zasadne ( po 7,01 zł za kilometr). Poniesienie rzeczonych kosztów stanowiło zwykłe i bezpośrednie następstwo uszkodzenia pojazdu przez osobę posiadająca ubezpieczenie OC u pozwanego. Poszkodowany nie miał obowiązku poszukiwania najtańszej oferty holowania i przechowywania pojazdu.

Mając na względzie powyższe zapatrywania Sąd uwzględnił powództwo co do kwoty 24.638,58 zł. Na wyżej wymienioną kwotę składało się: 24.456 zł tytułem kosztów najmu pojazdu zastępczego (tj. 29.370 zł pomniejszone o wypłacone 4.914 zł) oraz 182,58 zł tytułem zwrotu kosztów holowania (różnica pomiędzy kosztami poniesionymi a pokrytymi przez ubezpieczyciela 937,60 zł), o czym orzeczono na podstawie art. 822 § 1 kc.

W pozostałym zakresie sąd oddalił powództwo jako bezzasadne.

O obowiązku zapłaty odsetek Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 14 cytowanej ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnymi Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zasądzając od wyżej wskazanej kwoty odszkodowania odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 29 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powód 29 maja 2023 r. wysłał do pozwanego przedsądowe wezwanie do zapłaty wraz z fakturą za najem pojazdu zastępczego i holowanie (tj. w okresie kiedy postępowanie likwidacyjne było w toku). Uwzględniając zatem termin wynikający z art. 14 ust. 1 cytowanej ustawy, tj. 30 dni od zgłoszenia szkody (tutaj wezwania do zapłaty), pozwany pozostawał w zwłoce z zapłatą świadczenia z tego tytułu od 29 czerwca 2023 roku.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. Powód wygrał sprawę w 23,9%. Na koszty procesu poniesione przez powoda (11.210,67 zł) składały się: 5.159 zł opłata od pozwu, 5400 zł koszty zastępstwa procesowego, 17 zł opłata za pełnomocnictwo, 634,67 zł wynagrodzenie biegłego z zaliczek. Refundacji przez pozwanego podlegało 23,9% tej kwoty tj. 2679,35 zł. Pozwany wygrał sprawę w 76,1%. Koszty procesu poniesione przez pozwanego wynosiły 5.417 zł (5.400 zł koszty zastępstwa procesowego, 17 zł opłata za pełnomocnictwo). Należał mu się zwrot 76,1% tej kwoty tj. 4.122,35 zł. Dokonując potrącenia powyższych kwot, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda 1.443 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia orzeczenia w trybie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Stosownie do treści art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 398 ze zm.) sąd z urzędu zwraca stronie wszelkie należności z tytułu wydatków, stanowiące różnicę między kosztami pobranymi od strony, a kosztami należnymi. Wobec faktu, iż z uiszczonej przez powoda zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego w wysokości 2.000,00 zł wykorzystana została jedynie kwota 634,67 zł, działając na podstawie cytowanego art. 84 ust. 1 ustawy, zwrócono powodowi kwotę 1.365,33 zł a pozwanemu pełną kwotę niewykorzystanej zaliczki w wysokości 2.000 zł.

z/ odpisy uzasadnienia doręczyć pełn. stron przez PI.