Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 22 grudnia 2023 roku, skierowanym przeciwko M. R. i Z. R., powód (...) Bank (...) SA z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanych na jego rzecz solidarnie (ewentualnie w częściach równych): (I) kwoty 300.000,01 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 20 listopada 2023 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej umowy kredytu, (II) kwoty 57.486,12 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie do dnia zapłaty tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu wynikającą z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.

W zakresie kosztów wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz opłat skarbowych od pełnomocnictw wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

(pozew k. 4-18)

Pismem z 2 lutego 2024 r. bank cofnął powództwo w zakresie roszczenia waloryzacyjnego z pkt. II pozwu. Podtrzymał powództwo w pozostałym zakresie. (pismo k. 79)

Pismem z 1 sierpnia 2024 r. strona powodowa wycofała w części powództwo o zwrot wypłaconego kapitału w ten sposób, że: - wycofała żądanie zapłaty 296.704,38 zł i podtrzymała żądanie zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda solidarnie (ewentualnie w częściach równych) kwoty 3295,63 zł,

- podtrzymała żądanie zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda solidarnie (ewentualnie w częściach równych) odsetek ustawowych od kwoty 300.000,01 zł za okres od dnia 19.11.2023 r. do dnia 21 lutego 2024 r. oraz żądanie zapłaty odsetek od kwoty 3295,63 zł od dnia 22 lutego 2024 r. do dnia zapłaty i wycofała żądanie zapłaty odsetek w pozostałym zakresie.

(pismo k. 82-83)

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

Strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot świadczonych stronie pozwanej kwot w postaci kapitału kredytu.

Ponadto podniosła zarzut potrącenia części przysługującej jej względem banku wierzytelności tj. 3.295,63 zł uiszczonej nienależnie na rzecz banku w związku z wykonywaniem nieważnej umowy z wierzytelnością banku w kwocie 3.295,63 zł z tytułu wypłaconego kapitału. (odpowiedź na pozew k. 107-112, 169-174)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. jest następcą prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G.. (niesporne)

W dniu 28 sierpnia 2009 r. strona powodowa zawarła z (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G. umowę nr (...) o kredyt mieszkaniowy (...) (kredyt budowlano-hipoteczny przeznaczony na finansowanie inwestycji budowlanej). Kredyt został udzielony w złotych polskich w kwocie stanowiącej równowartość 114.801,78 CHF (§ 1 pkt 1 (...)). Okres kredytowania został przewidziany od 28 sierpnia 2009 do 30 lipca 2039 roku (§ 1 ust. 3 (...)). Kredyt przeznaczono na cel mieszkaniowy – finansowanie kosztów budowy domu jednorodzinnego w K., działka nr (...) (§ 1 pkt 2 (...)).

(niesporne, a nadto: umowa kredytu k. 22-28, porozumienie k. 29, aneks k. 31)

Między stronami toczył się proces z powództwa kredytobiorców (pozwanych w niniejszym postępowaniu), w którym wnieśli o ustalenie nieważności ww. umowy kredytu ze względu na abuzywność jej postanowień.

(niesporne)

Pismem z 6 października 2023 r. powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty - w terminie miesiąca od doręczenia pisma - kwoty w wysokości 300.000,01 zł, stanowiącej równowartość wypłaconego kapitału tytułem rozliczeń roszczeń wynikających z nieważności ww. umowy kredytu.

Kredytobiorcy odebrali wezwanie 19 października 2023r.

(wezwanie do zapłaty k. 46-49, potwierdzenia odbioru k. 51-52)

Pismem datowanym na 4 stycznia 2024 roku pozwanym złożono oświadczenia o korzystaniu przez Bank z prawa zatrzymania kwoty 300.000,01 zł w związku z umową kredytu nr (...)

Oświadczenia doręczono kredytobiorcom 8 stycznia 2024 r.

(pismo k. 84-87, pełnomocnictwo k. 88, potwierdzenie odbioru k. 89-90)

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie I ACa 1878/22 oddalił apelację banku od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2022 r., w sprawie XII C 526/20 ustalającego nieważność umowy kredytu z 28 sierpnia 2009 r. zawartego między Z. R. i M. R. a (...) Bankiem (...) SA z siedzibą w G. i zasądzającego od banku na rzecz Z. R. i M. R. łącznie kwotę 88.924,95 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty .

(wyrok k. 63, 127)

Pismem z dnia 17 lutego 2024 roku pozwani, powołując się na ww wyrok , wezwali powodowy bank do zapłaty kwot 173.157,67 zł i 35.172,10 chf – czyli łącznie kwoty 336.081,87 zł ( przeliczając chf po kursie NBP z 7 lutego 2024 roku tj. 4,6322 zł) oraz do zawarcia porozumienia kompensacyjnego .

( wezwania k- 91-96)

Pismem z 2 kwietnia 2024 r. kredytobiorcy oświadczyli, iż potrącają wierzytelność do kwoty 300.000 złotych z wierzytelnością zgłoszoną przez Bank w kwocie 300.000 złotych.

Do potrącenia w pierwszej kolejności przedstawili należności nieobjęte wyrokiem w kwocie 84.444,12 zł i 35.172,10 chf (łącznie 247.368,32 złotych) następnie należność odsetkową objętą wyrokiem w wysokości 29.773,32 złotych, a na końcu część należność słownej objętej wyrokiem w wysokości 22.858,36 złotych.

Wezwali bank do zapłaty w terminie 7 dni wierzytelności nieprzedstawionych do potrącenia, tj. pozostałej należności głównej objętej wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi, sygn. XII C 526/20, w wysokości 66.066,59 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 3 kwietnia 2024 r. do dnia zapłaty.

Wezwanie doręczono bankowi 11 kwietnia 2024 r. (oświadczenie k. 157-158, potwierdzenie nadania k. 161)

Wobec braku zapłaty, kredytobiorcy wnieśli o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko bankowi na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi w sprawie XII C 526/20 i wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie I ACa 1878/22.

Postanowieniem z 22 maja 2024 r. egzekucję ukończono w związku ze spłatą całego zadłużenia – wierzycielom wypłacono 90.417,60 zł.

(pismo k. 162, postanowienie k. 167, potwierdzenie przelewu k.168)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o załączone do akt sprawy dokumenty. Wiarygodność tych dowodów nie była kwestionowana przez żadną ze stron.

Sąd zważył co następuje:

W niniejszej sprawie niesporne było, że strony zawarły umowy kredytu denominowanego, udzielonego w złotych polskich w kwocie stanowiącej równowartość 114.801,78 CHF. Bank wypłacił powodom kwotę 300.000,01 złotych.

Poza sporem pozostawała okoliczność, że prawomocnym wyrokiem sądowym ustalano nieważność ww. umowy kredytu. Tym samym, poza sporem pozostawała okoliczność, że umowa kredytu okazała się nieważna.

Wobec cofnięcia pozwu w zakresie roszczenia waloryzacyjnego (57.486,12 zł) i cofnięcia w części powództwa o zwrot wypłaconego kapitału (296.704,38 zł), Sąd, na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 k.p.c., umorzył postępowanie w sprawie. Oświadczenia powoda o cofnięciu powództwa były prawnie skuteczne.

Tym samym, podlegające ostatecznie rozpoznaniu przez Sąd, roszczenie strony powodowej, dotyczyło zasądzenia kwoty 3.295,63 zł reszty kapitału, wobec zgłoszenia przez bank zarzutu przyjęcia do potrącenia kursu CHF z nieprawidłowej daty ( różnica kursowa), zapłaty odsetek od kwoty 3295,63 zł od dnia 22 lutego 2024 r. do dnia zapłaty oraz odsetek ustawowych od kwoty 300.000,01 zł za okres od dnia 19 listopada 2023 r. do dnia 21 lutego 2024 r.

Co do zasadności wzajemnych rozliczeń po upadku umowy strony nie pozostawały w sporze. Zaktualizował się bowiem obowiązek wzajemnego rozliczenia w oparciu o art. 405 w zw. art. 410 k.c. tego, co strony świadczyły sobie nawzajem. Jeśli w wyniku zawarcia umowy każda ze stron spełniła świadczenie na rzecz drugiej strony, to w przypadku nieważności umowy, także w przypadku przyjęcia jej upadku wobec braku możliwości jej utrzymania po wyeliminowaniu postanowień abuzywnych, każda z nich ma własne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia – bank o zwrot kwoty przekazanego kredytu, a kredytobiorca o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytowej.

Bank z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego udostępnił kredytobiorcom kapitał w wysokości 300.000,01 złotych. W związku z tym, że kredytobiorcy powołując się na nieważność umowy wytoczyli powództwo o ustalenie tejże nieważności i zapłatę , bank wezwał pozwanych do zwrotu kwoty kapitału dniu 6 października 2023 roku , udzielając kredytobiorcom miesięcznego terminu do zapłaty. Zatem wierzytelność banku o zwrot kwoty udostępnionego kapitału stała się wymagalna z upływem tego miesięcznego terminu tj. 19 listopada 2023 roku. Zatem za okres od 20 listopada 2023 r do 21 lutego 2024 (zgodnie z żądaniem powoda art. 321 k.p.c. ) należą się bankowi odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie.

Pozwani oświadczeniem z dnia 2 kwietnia 2024 roku potrącili wierzytelność kredytobiorców do kwoty 300.000 złotych z wierzytelnością zgłoszoną przez Bank w kwocie 300.000 złotych.

Do potrącenia w pierwszej kolejności przedstawili należności nieobjęte wyrokiem w kwocie 84.444,12 zł i 35.172,10 chf (łącznie 247.368,32 złotych) następnie należność odsetkową objętą wyrokiem w wysokości 29.773,32 złotych, a na końcu część należność słownej objętej wyrokiem w wysokości 22.858,36 złotych. Kwota CHF przeliczona została na PLN według średniego kursu NBP z dnia 7 lutego 2024 roku, tj. dnia wydania prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego I ACa 1878/22 (4,6322 PLN/CHF).

Na skutek dokonanego potrącenia obie powyższe wierzytelności wygasły. W ocenie Sądu przyjęcie przez pozwanych do rozliczeń z bankiem kursu z daty uprawomocnienia się wyroku I instancji uznać należy za w pełni uprawnione. Z tą bowiem datą roszczenia stron zostały przez sąd prawomocnie opisane. Powód znał treść wyroków obydwu instancji, zatem już w tej dacie winien zaspokoić roszczenie kredytobiorców. Kredytobiorcy nie musieli dodatkowo wzywać pozwanego do zapłaty.

Dlatego nie powstały żadne różnice kursowe i roszczenie o zasądzenie kwoty 3.295,63 zł jako bezzasadne podlegało oddaleniu.

Zgodnie z art. 499 k.c., potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe (w niniejszej sprawie – od momentu zażądania przez konsumenta stwierdzenia nieważności umowy). Z art. 499 k.c. wynika, iż potrącenie dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie, które ma charakter prawnokształtujący, gdyż bez niego – mimo zaistnienia ustawowych przesłanek potrącenia – nie dojdzie do wzajemnego umorzenia wierzytelności. Forma dla oświadczenia (o charakterze materialnym) nie została narzucona przez ustawodawcę. Oświadczenie o potrąceniu jest czynnością materialnoprawną powodującą – w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 498 § 1 k.c. – odpowiednie umorzenie wzajemnych wierzytelności.

W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do umorzenia roszczenia materialnoprawnego powoda o zwrot kapitału kredytu, na skutek potrącenia z wierzytelnością pozwanych, obejmującą sumę świadczeń objętych prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2022 r., w sprawie XII C 526/20.

Jeżeli zaś chodzi o odsetki na rzecz powoda, to wezwanie do zapłaty - w terminie miesiąca od doręczenia pisma - kwoty w wysokości 300.000,01 zł, stanowiącej równowartość kwoty wypłaconego kapitału, kredytobiorcy odebrali 19 października 2023r.

Powodowi należą się zatem odsetki ustawowe od kwoty 300.000 zł za okres od dnia 19 listopada 2023 r. do dnia do 21 lutego 2024 r. Należy bowiem przyjąć, iż pozwani spełnili roszczenie powoda w dniu 3 kwietnia 2024 roku kiedy to skutecznie zgłosili zarzut potrącenia. Należy przyjąć, iż w tej dacie pozwani zaspokoili roszczenie powoda.

Zgodnie z obowiązującą przy tego typu rozliczeniach teorią dwóch kondykcji, uznać należy, że bank miał prawo wystąpić z własnym roszczeniem. Powód mógł zgłosić zarzut potrącenia, ale nie musiał tego robić. Natomiast zgłoszony przez bank zarzut zatrzymania był bezskuteczny. Wobec czego - chcąc bronić się przez zarzutem przedawnienia zgłoszonym przez pozwanych – powód wytoczył powództwo.

Jako że wniesienie powództwa skutkuje przerwaniem biegu przedawnienia wówczas, gdy czynność ta została podjęta przez wierzyciela w odniesieniu do roszczenia ulegającego przedawnieniu i przeciw osobie, na której korzyść biegnie przedawnienie. Wniesienie pozwu bez bank uznać należy za skuteczne na tyle, że zarzut przedawnienia zgłoszony przez pozwanych nie może się ostać. Nota bene pozwani potrącając wzajemne wierzytelności , a tym samym uznając roszczenie banku o zwrot kapitału za zasadne, zrezygnowali z podtrzymywania tego zarzutu w toku procesu. Dlatego nie ma potrzeby szczegółowego odnoszenia się do niego.

Podstawę orzeczenia o kosztach procesu stanowił art. 100 k.p.c. Powodowy Bank jest stroną wygrywającą w zakresie żądania zapłaty kwoty stanowiącej równowartość udostępnionego pozwanym kapitału. W odniesieniu do tej części żądania, Sąd przyjął, że powód wygrał proces i należny mu jest zwrot kosztów procesu, bowiem cofnięcie pozwu w tym zakresie było spowodowane spełnieniem świadczenia, do którego doszło na skutek złożenia przez stronę pozwaną oświadczenia o potrąceniu - równoważnemu w skutkach spełnieniu świadczenia, to zaś uzasadnia przyjęcie, że skoro pozwani spełnili świadczenie w toku procesu, winni być uznani za przegrywających proces w tym zakresie. Z kolei powód, mimo kwestionowania nieważności umowy kredytu, zaskarżonej przez pozwanych w innym postępowaniu, występując z niniejszym pozwem chciał przerwać bieg przedawnienia swojego uzasadnionego roszczenia o zwrot kapitału, zaś w toku postępowaniu, po uzyskaniu zaspokojenia roszczeń z tytułu zwrotu kapitału kredytu – na skutek oświadczenia o potrąceniu skutkującego umorzeniem należności o zwrot kapitału dochodzonej pozwem, niezwłocznie cofnął pozew w tym zakresie. W tej sytuacji, skoro w momencie wystąpienia z pozwem, roszczenie zasługiwało na uwzględnienie, należy uznać powoda za wygrywającego proces w zakresie, w jakim wierzytelność powoda wygasła na skutek potrącenia dokonanego w toku procesu.

W tym stanie rzeczy Sąd zważył, iż strona powodowa w znacznej części ostała się ze swoim roszczeniem, bowiem wygrała w zakresie kwoty kapitału 296.704,38 zł, co do której cofnęła powództwo po rozliczeniu dokonanym na skutek potrącenia wierzytelności, tym samym wygrała sprawę w 83%, przy czym zasądzonych odsetek nie wliczamy do wartości przedmiotu sporu. Przegrała natomiast co do kwoty 57.486,12 zł i 3.295,63 zł, co daje łącznie 60.781,75 zł

Na koszty procesu, poniesione przez stronę powodową w łącznej wysokości 10.982 zł., składają się opłata od pozwu w kwocie 165 zł (po cofnięciu części powództwa), 17 zł. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 10.800 zł (według pierwotnego wps).

Pozwani ponieśli koszty procesu w wysokości po 10.817 zł każdy, obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika w postępowaniu głównym (10.800 zł.), i opłatę skarbową (17 zł).

Łącznie koszty wyniosły 32 616 zł. Zgodnie z podaną zasadą stronę pozwaną powinny obciążać koszty w wysokości 83% ogółu kosztów (27.071 zł), tymczasem pozwani ponieśli koszty procesu w kwocie 21.634 zł, zatem należało zasądzić od pozwanych na rzecz powoda kwotę 5.437 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Z uwagi na to, że między pozwanymi zachodzi solidarność bierna co do należności objętej pozwem, kosztów procesu należało zasądzić solidarnie na rzecz obojga powodów. O odsetkach z opóźnienie od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych (Dz.U. 2005 Nr 167, poz. 1398 z późniejszymi zmianami), sąd z urzędu zwraca powodowi całą uiszczoną opłatę od pozwu. Opłatę zwracaną w tym przypadku obniża się o kwotę równą opłacie minimalnej (30 zł). Tym samym Sąd zwrócił z funduszy Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz powoda kwotę 17.680 zł.

z/ odpisy wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pen. pozwanych.