Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa:

1.  zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 3.615,95 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 października 2021 roku do dnia zapłaty;

2.  zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 1.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

3.  nakazał zwrócić pozwanemu Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. ze Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi kwotę 81,81 zł tytułem niewykorzystanej zaliczki.

(wyrok k: 145)

Apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając wyrok w części tj.:

1.  co do punktu 1 w zakresie kwoty 2.661,75zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 05 października 2021 roku do dnia zapłaty,

2.  w zakresie punktu 2 w całości.

Skarżący wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1.  naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a)  art. 233§1 kpc w zw. z art. 230 kpc poprzez niewszechstronną, wybiorczą i fragmentaryczną ocenę materiału dowodowego sprawy z pominięciem jego istotnej części, a przede wszystkim z pominięciem dokumentów znajdujących się w aktach postępowania likwidacyjnego i dowolne ustalenie, że pozwana przekazała poszkodowanej jedynie ogólną informację, iż w przypadku najmu we własnym zakresie ubezpieczyciel uzna celowe i ekonomiczne koszty najmu pojazdu zastępczego oraz, że poszkodowana dostała jedynie za pośrednictwem poczty elektronicznej pismo z ofertą wykupu pojazdu poszkodowanego, zaś pozwany nie poinformował poszkodowanej o możliwości wypożyczenia auta z wypożyczalni współpracującej z ubezpieczalnią w sytuacji gdy:

⚫

powód nie kwestionował doręczenia poszkodowanemu pisma datowanego na 06.08.2021r w formie elektronicznej w tym dokumentu znajdującego si w aktach postępowania likwidacyjnego (art. 230 kpc) zaś świadek w toku postępowania zeznał, że co prawda nie pamięta, aby otrzymał korespondencję dotyczącą maila dot. pojazdu zastępczego lecz potwierdził adres mailowy, na który pozwany wysłał informację o możliwości organizacji pojazdu zastępczego, zaś z akt szkody wynika, że informacja ta została skierowana na mail świadka, co wskazuje o podaniu przez poszkodowanego swojego adresu e-mail i przekazaniu na ten adres informacji o organizacji najmu pojazdu,

⚫

sąd pominął, że pozwany przekazał informację o możliwości organizacji pojazdu zastępczego drogą elektroniczną, co wynika z dokumentów w aktach szkody w plikach z dnia 06.08.2021r co powinno prowadzić do wniosku, iż poszkodowany nie uczynił zadość obowiązków związany z porównaniem ofert powódki i podmiotów współpracujących z pozwaną, a tym samym naruszył zasadę minimalizacji szkody,

⚫

nienadanie odpowiedniego znaczenia okoliczności, iż pomiędzy datą szkody a data składania zeznań przez świadka upłynął pewien okres czasu co może powodować, że proces zapamiętania faktów mógł ulec zatarciu w tym nie mógł pamiętać jakie dokładnie dokumenty otrzymał od pozwanego co jedynak nie wyklucza twierdzenia, iż oferta do poszkodowanego została skierowana na adres elektroniczny bowiem potwierdzona jest zbieżność adresu email, na który zostały nadane wiadomości z adresem wskazanym przez świadka.

2.  naruszenie prawa materialnego tj.:

a)  art. 362 kc w zw. z art. 361§1 kc poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że w granicach adekwatnego związku przyczynowego pozostaje najem pojazdu zastępczego w każdym przypadku uszkodzenia pojazdu, w sytuacji gdyż wyższe koszty najmu wiązały się z nieskorzystaniem z propozycji organizacji pojazdu zastępczego i wadliwe przyjęcie, iż sam fakt niepamięci świadka co do treści dokumentacji wysyłanej drogą elektroniczną świadcz o tym, iż korespondencja ta nie została do niego wysłana,

b)  art. 361 kc poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji:

⚫

nieprawidłowe uznanie, że w granicach normalnego następstwa szkody mieszczą się koszty najmu po stawce znacznie wyższej niż koszty najmu zaproponowanego poszkodowanemu, podczas gdy zwiększenie szkody było wywołane nielojalnym i nieracjonalnym postępowaniem osoby poszkodowanej,

⚫

przyjęcie, że różnica w wysokość dobowej stawki najmu pojazdu zastępczego zastosowana przez powoda, względem stawek stosowanych przez firmy współpracujące z pozwanym jest uzasadniona i stanowi szkodę pozostającą w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym, za skutki którego odpowiedzialny jest pozwany.

W związku ze zgłoszonymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części przy rozstrzygnięciu o kosztach postępowania za obie instancje (k: 164-165).

Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił:

W zgłoszeniu szkody poszkodowana została poinformowana, iż jeśli już wynajmuje pojazd zastępczy we własnym zakresie zakład ubezpieczeń zastrzegł, iż uzna celowe i ekonomicznie uzasadniony koszty najmu pojazdu zastępczego tj. takie jakie poniósłby organizując najem w jednej z wypożyczalni współpracujących z W., zaś w przypadku poszkodowanej byłaby to kwota 126zł brutto za dobę najmu. Poszkodowana potwierdziła przyjęcie powyższej informacji.

(dowód: zgłoszenie szkody k: 77)

W zgłoszeniu szkody poszkodowana podała adres mailowy do kontaktu paulina.abramczyk@gmail.com. Wyraziła przy tym zgodę na otrzymywanie informacji związanych ze szkodą wyłącznie w formie elektronicznej.

(dowód: zgłoszenie szkody k: 76 odwrót – 77)

Na wskazany przez poszkodowaną adres mailowy zakład ubezpieczeń przesłał w dniu 06 sierpnia 2021 roku propozycję skorzystania z oferty najmu pojazdu zastępczego z wypożyczalni współpracującej z pozwaną.

(dowód: wiadomość z dnia 06.08.2021r k: 72

potwierdzenie doręczenia k: 73)

Sąd Okręgowy równocześnie wyeliminował ze stanu faktycznego ustalenie, iż „pozwany nie informował poszkodowanej o możliwości wypożyczenia auta z wypożyczalni współpracującej z wypożyczalnią” znajdujące się na str. 4 uzasadnienia (k: 149).

Powyższych dodatkowych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wymienionych przy ustaleniach. Równocześnie Sąd wyeliminował ustalenie, iż poszkodowana nie uzyskała informacji o możliwości wypożyczenia auta z wypożyczalni współpracującej z pozwanym, uznając zeznania świadka P. A. w tym zakresie za niewiarygodne. Podkreślić bowiem należy, iż poszkodowana już w zgłoszeniu szkody uzyskała wstępną informację o możliwości najmu pojazdu za pośrednictwem pozwanego oraz kosztach tego najmu, potwierdzając tą wiedzę w formularzu zgłoszenia szkody. Nie ulega wątpliwości również, iż wyraziła zgodę na kontakt wyłącznie w formie elektronicznej. Zdaniem Sądu Okręgowego w składzie rozpoznającym apelację dokument z k: 72 akt sprawy informujący bliżej o możliwości najmu pojazdu został jej doręczony, na co wskazuje potwierdzenie z k: 73. Biorąc pod uwagę fakt, iż poszkodowana miała już wynajęte auto zastępcze od powodowej spółki od dnia 05 sierpnia 2021 roku, to wydaje się oczywistym, iż nie była zainteresowana kontaktem z pozwanym tym bardziej, gdy brak jest dowodów aby jakąkolwiek inicjatywę w tym zakresie podjęła. Znamiennym jest również fakt, iż poszkodowana zamiast zgłosić szkodę w dniu jej wyrządzenia, to z niewiadomych przyczyn zajęła się wówczas poszukiwaniem na własną rękę najmem pojazdu z wypożyczalni zewnętrznych, pomimo, iż powszechnie wiadomym jest, iż zakłady ubezpieczeń dysponują również pojazdami zastępczymi poprzez sieć wypożyczalni współpracujących. Reasumując zeznania świadka w powyższym zakresie należało uznać za niewiarygodne i sprzeczne z pozostałym obiektywnym materiałem dowodowym sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się uzasadniona i prowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku w trybie art. 386§1kpc.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505 ⁹ § 1 ¹ KPC apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 505 ¹³ § 2 KPC jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55).

Analizując poszczególne zarzuty za uzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 233§1 kpc poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego ujawnionego w toku postępowania i pominięcie części istotnej dokumentacji z akt postępowania w sprawie likwidacji szkody. Uchybienia te musiały zatem zostać skorygowane dodatkowymi ustaleniami faktycznymi dokonanymi powyżej, jak również częściową eliminacją dotychczasowych ustaleń faktycznych Sądu I instancji. Rację ma bowiem skarżący, iż zarówno sam protokół zgłoszenia szkody, jak i pismo z dnia 06.08.2021r z potwierdzeniem jego doręczenia na adres mailowy poszkodowanej (nie budzący żadnych wątpliwości) pozwalały na ustalenia faktyczne, iż poszkodowana została poinformowana przez pozwanego o możliwości najmu pojazdu zastępczego, danych wypożyczalni współpracujących z zakładem ubezpieczeń oraz skutkach braku skorzystania z takiej możliwości. Błędnie zatem Sąd Rejonowy nie uwzględnił wskazanej dokumentacji, dyskredytując w szczególności pismo z dnia 06 sierpnia 2021 roku jako niedoręczone przyjmując zeznania poszkodowanej, które uznać należało w tym zakresie za niewiarygodne. Oczywiście Sąd I instancji słusznie przyjął, iż propozycja ta miała charakter jedynie ogólny, jednakże trudno wymagać od pozwanego, aby przekazywał bardziej szczegółowe informacje, skoro poszkodowany ma już wynajęty pojazd zastępczy i nie przejawia żadnej inicjatywy, aby choćby w minimalnym zakresie zapoznać się bliżej z ofertą strony pozwanej. Skutki takiego swobodnego zachowania poszkodowanej zostaną omówione w dalszej części uzasadnienia. Reasumując zarzut naruszenia art. 233§1 kpc okazał się uzasadniony.

W świetle zasadnego zarzutu naruszenia prawa procesowego słuszne okazały się również zarzuty prawa materialnego postawione przez skarżącego w postaci naruszenia art. 361 § 1 kc i art. 362 kc.

Przed przystąpieniem do analizy powyższych zarzutów należy jednak poczynić kilka uwag wstępnych. Nie ulega wątpliwości, iż odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17.11.2011r III CZP 5/11). Co do zasady zatem poszkodowany ma pełne prawo korzystać z auta zastępczego na czas niezbędny co celowej naprawy uszkodzonego pojazdu bądź nabycia auta w przypadku szkody całkowitej. Nie wszystkie jednak wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354§2 kc, 362 kc i art. 826§1 kc). Powszechnie wiadomym jest, iż zakłady ubezpieczeń w ramach likwidacji szkody zapewniają możliwość najmu pojazdu zastępczego, zaś jego organizacja nie przysparza szczególnych problemów a wymaga jedynie od osoby poszkodowanej dołożenia minimum staranności w postaci kontaktu z ubezpieczycielem oraz zainteresowania jego ofertą. Ewentualne jedno lub dwudniowe oczekiwanie na podstawienie takiego auta nie wydaje się być tak istotną niedogodnością, aby miała ona rzutować na najem pojazdu z firmy zewnętrznej. Bezrefleksyjna i niczym nieuzasadniona odmowa skorzystania z propozycji ubezpieczyciela, brak jakiejkolwiek współpracy z zakładem ubezpieczeń wywołana jedynie wcześniejszym zapewnieniem sobie auta zastępczego, skutkująca jednak dysproporcją cenową w stawkach najmu może być uznana - stosownie od okoliczności faktycznych sprawy - za przyczynienie się poszkodowanego do zwiększenia rozmiarów szkody (art. 354§2 kc w zw. z art. 362 kc). Nie ulega bowiem wątpliwości, iż uprawnieniem poszkodowanego jest uzyskanie pojazdu zastępczego o danej klasie pojazdu bez względu przecież na miejsce, z którego jest on wynajmowany, jednak jego obowiązkiem jest dążenie do minimalizacji szkody, chociażby poprzez wybór tańszej oferty najmu pojazdu tej samej kategorii tym bardziej, gdy celem poszkodowanego jest zapewnienie pojazdu zastępczego, zaś rozliczenie z tego tytułu jest poza gestią jego zainteresować skoro obejmuje umowę między wypożyczalnią a zakładem ubezpieczeń. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym apelację podziela w tym zakresie poglądy wyrażone m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15.07.2020r I ACa 1219/18, wyrokach Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14.06.2019r XIII Ga 1488/18 i 03.07.2019r III Ca 328/19, wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25.02.2015r IV CSK 297/14 czy postanowieniu tego Sądu z dnia 19.04.2018r I CSK 765/17. Nie do zaakceptowania jest takie zachowanie poszkodowanego, który jedynie ze względu na własną wygodę czy wręcz „lenistwo sytuacyjne”, wynajmuje pojazd od wypożyczalni zewnętrznej po znacznie wyższej stawce najmu niż możliwa do uzyskania za pośrednictwem zakładu ubezpieczeń a następnie zachowuje jedynie pozory zainteresowania możliwością najmu pojazdu od ubezpieczyciela w trakcie zgłoszenia szkody. Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30.05.2019r I ACa 830/18). Znamiennym jest przy tym, iż obowiązki ubezpieczyciela wynikają wszak z umowy odpowiedzialności cywilnej pojazdu mechanicznego. Poszkodowany może oczywiście korzystać z wypożyczalni wybranej według własnego wyboru i upodobań, jednakże wtedy gdy bądź reguluje sam koszty związane z najmem pojazdu zastępczego bądź w sytuacji gdy zakład ubezpieczeń nie oferuje we własnym zakresie najmu takiego pojazdu. Możliwa jest również sytuacja, gdy poszkodowany negocjuje najem z zakładem ubezpieczeń jednakże z różnego rodzaju względów decyduje się na wybór wypożyczalni zewnętrznej. Dopiero w takiej sytuacji możliwe jest badanie przyczyn decyzji poszkodowanego pod kątem obowiązków wynikających z art. 354§2 kc oraz ewentualnego przyczynienia się do zwiększenia szkody (art. 362 kc), jak również analiza chociażby oferty złożonej przez zakład ubezpieczeń pod kątem jej warunków, czy szczegółowości. Rzecz jednak w tym, iż żadna ze wskazanych sytuacji nie wystąpiła w realiach niniejszej sprawy. Poszkodowana uzyskała informację o możliwości najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanego. Mimo tego nie podjęła żadnych działań związanych chociażby z zapoznaniem się ze szczegółową ofertą w tym zakresie, wyborem pojazdu czy warunkami umowy. Nie wydaje się przy tym, aby czymś nadzwyczajnym i przekraczającym możliwości osoby dbającej o swoje interesy było nawiązanie kontaktu z ubezpieczycielem w sprawie najmu pojazdu pod numer telefonu podany w piśmie z 06.08.2021r (k: 72). Przyczyny odmiennego postępowania nie zostały ujawnione w toku postępowania, zaś przyjąć należy, iż było to związane jedynie z już zawartą umową najmu ze stroną powodową. I choć z pewnością miała ona co do zasady prawo do auta zastępczego, czego przecież pozwany nie kwestionuje, to jej uprawnienie mogło być zrealizowane również przez zakład ubezpieczeń, zaś rozliczenia z tego tytułu nie obciążały samej poszkodowanej. Ewentualne dywagacje na temat porównania warunków umów najmu powoda i wypożyczalni współpracujących z pozwanym nie zaś możliwe z tego powodu, iż poszkodowana w ogóle nie podjęła jakiejkolwiek współpracy z pozwanym w tym zakresie. Takie postępowanie poszkodowanej, nie może zostać uznane za prawidłowe gdyż naruszało kategorycznie obowiązek wynikający z art. 354§2 kc i prowadziło do zwiększenia rozmiaru szkody. Brak jakiejkolwiek reakcji na propozycje zakładu ubezpieczeń wyłącznie ze względu na już posiadany pojazd zastępczy musi zostać zatem ocenione jako zawinione i skutkujące przyczynieniem się zwiększenia rozmiarów szkody (art. 362 kc), zaś wyższe koszty najmu pojazdu nie mogą zostać uznane za pozostające w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą (art. 361 kc). Sam fakt, iż stawki stosowane przez powoda mieściły się w średnich stawkach najmu pojazdu klasy, którą dysponowała poszkodowana, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem zakład ubezpieczeń mógł nająć pojazd zastępczy za kwotę 126zł brutto i do takiej (niezależnie od stawek średnich) winno być ograniczone należne powodowi świadczenie. Średnie stawki, oceniane w sprawie przez biegłego, oceniana w kontekście stawek stosowanych przez powoda podlegałyby analizie wyłącznie w sytuacji, gdyby pozwany nie proponował najmu pojazdu zastępczego, bądź poszkodowany z obiektywnych przyczyn z niego zrezygnował, co nie odpowiada stanowi faktycznemu sprawy.

W związku z zasadnością powyższych zarzutów uzasadnione koszty najmu pojazdu zastępczego w realiach niniejszej sprawy winny zostać wyliczone według stawki 126zł brutto wskazywanej przez pozwanego, które za okres 25 dni wyniosły 3.150zł. Taką zaś kwotę pozwany wypłacił w toku postępowania likwidacyjnego. Oznacza to, iż dochodzona kwota przewyższająca wypłacone odszkodowanie nie miała podstaw faktycznych i prawnych, zaś powództwo w tym zakresie co do kwoty 2.661,75zł winno zostać oddalone.

W związku z powyższym Sąd II instancji, uwzględniając apelację pozwanego, w trybie art. 386§1 kpc zmienił zaskarżony wyrok poprzez przyznanie powodowi jedynie kwoty 954,20zł wraz z odsetkami stanowiącą równowartość dodatkowych kosztów holowania pojazdu nie kwestionowanych w apelacji. W pozostałym zakresie wniesione powództwo podlegało zaś oddaleniu. Zmiana wyroku opisana powyżej skutkowała również zmianą rozstrzygnięcia o kosztach procesu, o których należało rozstrzygnąć zgodnie z normą art. 100 kpc w zw. z §2 p. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ostatecznie powód wygrał proces w 27%, zaś pozwany w 73%. Łączne koszty procesu wyniosły 3.352,19zł z czego powód winien powinien ponieść 73% czyli 2.447,09zł. Ponieważ poniósł własne koszty w wysokości 1817zł do zwrotu na rzecz pozwanego przypada kwota 630,09zł.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98§1 i 1 ¹ kpc w zw. z art. 391§1 kpc i §2 p. 3 w zw. z §10 ust. 1 p. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądzając na rzecz pozwanego kwotę 650zł tytułem zwrotu kosztów, na które złożyły się kwoty 200zł opłaty od apelacji i 450zł kosztów zastępstwa procesowego.

W związku z powyższym Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.