Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

W. U. (1) w skardze o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem prawomocnego wyroku w dniu 21 stycznia 2020 r. w sprawie sygn. akt III Ca 1332/18 Sądu Okręgowego w Łodzi, z powództwa W. U. (1) przeciwko Gminie Ł.
o ustalenie, wnosił o uchylenia powyższego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazał na wystąpienie przesłanki nieważności postepowania z uwagi na pozbawienie powoda możności obrony swoich praw poprzez nieodroczenie rozprawy odwoławczej, mimo przedłożenia przez niego zwolnienia lekarskiego wystawionego przez lekarza sądowego.

Pozwany wnosił o oddalenie skargi powoda o wznowienie postępowania w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Łodzi pod sygn. III Ca 1332/18 oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Prawo do sądu, zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz w art. 6 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w dniu 4 listopada 1950 r. w R. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm. - dalej: "konwencja"), obejmuje m.in. prawo do ukształtowania procedury sądowej zgodnie z postulatami sprawiedliwości i jawności, ujmowane także jako prawo do rzetelnego procesu. Gwarancje realizacji prawa do rzetelnego procesu są zawarte w zasadach procesowych i konkretnych unormowaniach kodeksu postępowania cywilnego. Podnieść należy, że jawność postępowania cywilnego, zaliczana jest do naczelnych zasad postępowania cywilnego, przejawia się m.in. w tym, że posiedzenia sądowe są jawne, a sąd rozpoznaje sprawy na rozprawie, z zachowaniem zasady ustności (art. 210 § 1 k.p.c.). Prawo do osobistego udziału w czynnościach procesowych jest istotnym elementem sprawiedliwej procedury sądowej (por. m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 czerwca 2002 r., SK 5/02, (...) Zb.Urz. 2002, nr 4, poz. 41). Pozostaje ono w związku z nieodłącznym elementem rzetelnego procesu, jakim jest prawo do wysłuchania prawo do bycia wysłuchanym. Urzeczywistnienie celu rzetelnego procesu nakłada określone obowiązki na sąd oraz określone ciężary procesowe na strony. Na oceniane z tej perspektywy obowiązki sądu składa się m.in. powinność respektowania i realizowania zasady efektywności postępowania oraz zasady równouprawnienia stron. Efektywność postępowania należy do podstawowych założeń postępowania sądowego i stanowi konieczny warunek rzetelnego procesu. Zapewnienie efektywności postępowania wymaga pogodzenia podstawowego celu procesu, jakim jest wydanie sprawiedliwego orzeczenia, z postulatem rozpatrzenia sprawy jak najszybciej, a na pewno bez nieuzasadnionej zwłoki. Skuteczność ochrony sądowej w znacznym stopniu zależy od tego, jak szybko zostanie udzielona. Nakaz rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ma rangę konstytucyjną (art. 45 ust. 1 Konstytucji). W art. 6 § 1 k.p.c. jako obowiązek sądu wskazane jest przeciwdziałania przewlekaniu postępowania. Zapewnienie efektywnego możliwie najszybszego, a jednocześnie respektującego gwarancje procesowe postępowania należy do sądu, który umiejętnie stosując przepisy postępowania powinien zapewnić mu właściwy przebieg (wyrok SN z 11 grudnia 2013r., sygn. akt III CZP 78/13, LEX1506348).

Zgodnie z art. 214 § 1 k.p.c., Sad zobligowany jest do odroczenia rozprawy w razie istnienia przeszkód do uczestniczenia przez stronę w rozprawie, jeżeli przyczyną nieobecności była nieprawidłowość w doręczeniu wezwania lub nadzwyczajne wydarzenie albo inna znana sądowi przeszkoda, której nie można przezwyciężyć. Taką przeszkodę stanowi - prawidłowo wykazana - długotrwała choroba uniemożliwiająca stawienie się w sądzie. Stanowi ona formalną podstawę odroczenia rozprawy niezależnie od tego, czy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika procesowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przeprowadzenie rozprawy pomimo takiej przeszkody stanowi uchybienie procesowe, a w określonych okolicznościach może nawet zostać uznane za pozbawienie strony możności obrony jej praw (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1981 r., I PRN 8/81, OSNCP 1981, nr 10, poz. 201, z dnia 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000, nr 12, poz. 220, z dnia 28 listopada 1997 r., I CKU 175/97, nie publ., z dnia 15 stycznia 2004 r., II CK 343/02, nie publ., z dnia 16 kwietnia 2008 r., V CSK 564/07, nie publ. i z dnia 15 marca 2012 r., I CSK 321/11, "Izba Cywilna" 2013, nr 6, s. 44).

Jeszcze raz podkreślić należy, że strony obowiązuje zasada rzetelnego procesu wyrażona w art. 3 k.p.c.. Strona, która nie stosuje się do powyższego obowiązku, powinna liczyć się z niekorzystnym skutkiem procesowym, ponieważ sąd może taką sytuację uwzględnić przy podejmowaniu decyzji procesowych. Działanie niezgodne z dobrymi obyczajami może polegać na tym, że czynności, które są przewidziane przez ustawę i formalnie dopuszczalne, w okolicznościach sprawy są wykorzystywane niezgodnie z funkcją przepisu,
w sposób nieodpowiadający rzeczywistemu celowi przyznanego uprawnienia i naruszający prawo drugiej strony do uzyskania efektywnej ochrony prawnej, (wyrok SN z 11 grudnia 2013r., sygn. akt III CZP 78/13, LEX1506348).

Obok zasady efektywności i równouprawnienia stron, za istotny element rzetelnego procesu należy uznać zakaz nadużycia praw procesowych. Sąd może i powinien przeciwdziałać podejmowaniu przez stronę czynności paraliżujących tok postępowania. Zastosowanie tej zasady wymaga pogodzenia jej z gwarancjami procesowymi i poszanowaniem prawa do sądu. Uznanie przez sąd, że wykonanie przez stronę uprawnienia procesowego stanowi nadużycie praw procesowych powinno zostać poprzedzone wnikliwą oceną okoliczności sprawy, uzasadniającej stwierdzenie, że działanie strony jest podyktowane nierzetelnym - odmiennym od przewidzianego i akceptowanego przez ustawę - celem, a w szczególności zamiarem utrudnienia lub przedłużenia postępowania. Jedną z najczęstszych przyczyn przedłużania postępowania, uniemożliwiających rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest odraczanie rozpraw na podstawie art. 214 § 1 k.p.c. z powodu nieobecności strony wywołanej chorobą. Powołanie się na taką przyczynę odroczenia rozprawy jest niewątpliwie uprawnieniem procesowym strony, co jednak nie wyłącza możliwości dokonania przez sąd kontroli pod kątem ewentualnego nadużycia tego uprawnienia, dokonanej w kontekście całościowej postawy strony w postępowaniu.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić,
że w sprawie o sygn. akt III Ca 1332/18 Sąd Okręgowy aż trzykrotnie odraczał rozprawę,
z uwagi na składanie przez W. U. (1) wniosków w tym przedmiocie i przedkładanie zaświadczeń pochodzących od lekarza sądowego. Ostatecznie Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego lekarza na okoliczność, czy stan zdrowia powoda pozwala na udział w rozprawie. Powód nie stawił się jednak na żaden z dwóch wyznaczonych przez biegłego terminów badań. Zatem uznać należy, że powód swoim zawinionym działaniem uniemożliwił Sądowi zweryfikowanie podnoszonych okoliczności usprawiedliwiających niestawiennictwo na rozprawach apelacyjnych. Wobec powyższego słusznie Sąd uznał niestawiennictwo powoda na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. za nieusprawiedliwione.

Ponadto należy podnieść, że stawiennictwo powoda na rozprawie nie było obowiązkowe. W orzecznictwie wskazuje się, że jeżeli choroba strony stanęła na przeszkodzie jedynie jej obecności na rozprawie, a nie ograniczyła aktywności w postępowaniu, wyrażającej się w składaniu pism przedstawiających stanowisko w sprawie, w zgłaszaniu wniosków i dowodów oraz wypowiadaniu się co do twierdzeń i dowodów drugiej strony, to można zasadnie twierdzić, że jej prawo do wysłuchania zostało zrealizowane (tak m.in. wyrok SN z 11 grudnia 2013r., sygn. akt III CZP 78/13, LEX1506348). W realiach niniejszej sprawy strona powodowa miała zagwarantowaną możliwość zaprezentowania swojego stanowiska w sprawie,
a uprawnienie to nie doznało żadnych ograniczeń. W. U. (2) mógł przecież przedstawiać swoje twierdzenia i zgłaszać określone wnioski w pismach procesowych. Stanowisko powoda mogło i było zatem zaprezentowane jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy. W tej sytuacji nie można uznać, aby samo niestawiennictwo powoda na rozprawie pozbawiało go możliwości działania.

Z tych więc przyczyn i na podstawie art. 412 § 2 k.p.c. należało wniesioną skargę oddalić.

O kosztach postępowania ze skargi o wznowienie postępowania Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik sporu i zasądził od przegrywającego spór powoda na rzecz pozwanego kwotę 135 zł. Na kwotę tą złożyło się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w stawce minimalnej obowiązującej w postępowaniu apelacyjnym (§ 2 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), ponieważ skarga dotyczyła wyroku wydanego w drugiej instancji. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).