Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 czerwca 2022r. (...) Medyczny w Ł. wystąpił o stwierdzenie, że nabył przez zasiedzenie z dniem 1 października 2020 r. własność nieruchomości o powierzchni 0,0673 ha, położonej w Ł. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...) w obrębie S – 4, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr (...).

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca jest posiadaczem samoistnym tej nieruchomości przynajmniej od 7 sierpnia 1975 r., kiedy to Akademia Medyczna w Ł. przejęła teren zabudowany, położony przy ul. (...) w Ł. na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Ł. z dnia 17 lipca 1975 r. Przekazanie nieruchomości przez (...) nastąpiło wraz ze środkami trwałymi szczegółowo wymienionymi w protokole zdawczo – odbiorczym. Od daty objęcia w posiadanie do chwili obecnej nieruchomość objęta wnioskiem znajduje się w samoistnym posiadaniu (...) w Ł.. Nadto wskazano, że działka nr (...) wraz z sąsiednią działką nr (...) stanowi jednolity kompleks i jest wewnętrznym terenem (...) w Ł.. Na obszarze południowej części działki zostały wybudowane Zakłady (...), teren działki stanowi poza tym bezpośrednie przedłużenie placu parkingowego, ogrodzonego siatką od wschodniej strony działki przy chodniku biegnącym wzdłuż ul. (...). Wnioskodawca podkreślił, że nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Miasto Ł. potwierdzone decyzjami Wojewody (...) z dnia 7 maja i 9 maja 2008 r. nie zmieniło w żaden sposób posiadania samoistnego tej nieruchomości przez wnioskodawcę. Wskazano nadto, że wnioskodawca jest następcą prawnym Akademii Medycznej w Ł., z dniem utworzenia (...) Medyczny przejął wszystkie prawa i zobowiązania Akademii Medycznej i (...). Wnioskodawca podniósł, że z uwagi na stan prawny przed 1 października 1990 r. i funkcjonującą wówczas zasadę jednolitego funduszu własności państwowej okres zasiedzenia w niniejszej sprawie rozpoczął bieg w dniu 1 października 1990 r., wobec czego zakończył się dnia 1 października 2020 r.

Uczestnik wniósł o oddalenie wniosku oraz zasądzenie na swą rzecz kosztów postępowania. Uczestnik wskazał, że władanie sporną nieruchomością przez wnioskodawcę nie miało charakteru posiadania samoistnego. Przekazanie terenu na rzecz wnioskodawcy nastąpiło na podstawie decyzji o przekazaniu nieruchomości na czas nieokreślony w nieodpłatne użytkowanie. Użytkowanie tak ustanowione było ograniczonym prawem rzeczowym, które nie prowadzi do zasiedzenia, a posiadanie jest posiadaniem zależnym w rozumieniu kodeksu cywilnego. Uczestnik podkreślił, że to, iż wnioskodawca przeprowadzał remonty, nawet kapitalne, nie wystarczy do uznania go za posiadacza samoistnego, ponieważ takie czynności mogą być podejmowane również przez podmiot władający nieruchomością w granicach użytkowania lub innego prawa, z którym łączy się tylko władztwo o charakterze posiadania zależnego. Uczestnik wskazał, że nie da się odróżnić charakteru władztwa wnioskodawcy nad przedmiotową nieruchomością, jako posiadacza samoistnego od działań, jakie podejmował realizując uprawnienia wynikające z przyznania nieruchomości decyzją o przekazaniu w użytkowanie. Utrzymywanie nieruchomości w stanie niepogorszonym, a nawet jej remontowanie, ani podejmowanie decyzji o bieżącym przeznaczeniu pomieszczeń lub terenu wokół budynku nie świadczą o właścicielskim posiadaniu nieruchomości. Wszystkie te czynności mieściły się w granicach wykonywania uprawnień użytkownika przekazanego terenu państwowego, który został przekazany na cele użyteczności publicznej, które to cele są nadal realizowane na spornym terenie przez wnioskodawcę. Uczestnik podkreślił, że zmiana tytułu posiadania, choć możliwa, nie może ograniczać się tylko do sfery wewnętrznych przeżyć posiadacza, lecz musi być jednoznacznie zamanifestowana na zewnątrz, o czym nie może być mowy w okolicznościach niniejszej sprawy.

Odnosząc się do stanowiska uczestnika wnioskodawca podtrzymał stanowisko zaprezentowane u podstaw wniosku. Wskazał, że przy wydaniu decyzji o oddaniu nieruchomości w nieodpłatne użytkowanie zastosowane zostało bardzo szerokie określenie jej przedmiotu w znaczeniu jednej funkcjonalnej nieruchomości. W takim znaczeniu co najmniej od końca 1975 r. Akademia Medyczna w Ł., a potem jej następca prawny (...) Medyczny w Ł., znajduje się w nieprzerwanym posiadaniu całości wydzielonej ogrodzeniem od strony ulicy (...), nieruchomości przy ul. (...) w Ł. i co do tego faktu nie wystąpiła żadna istotna zmiana. Wnioskodawca podkreślił, że okoliczność, iż stan prawny działek składających się łącznie na teren nieruchomości przy ul. (...) uregulowany jest obecnie w kilku księgach wieczystych z różnymi właścicielami nie wpływa na faktyczne i nieprzerwane posiadanie nieruchomości przez (...) Medyczny w Ł.. Wnioskodawca nadto wskazał, że konieczność rozdzielenia jednej nieruchomości na kilka odrębnych nieruchomości (oznaczonych jako działki (...)) wiązała się z przebiegiem drogi przy ul. (...), co znalazło odzwierciedlenie w decyzji Wojewody (...) z dnia 9 maja 2008 r. o nabyciu z mocy prawa przez Miasto Ł. własności działki nr (...) z dniem 1 stycznia 1996 r. Okolicznością uzasadniającą wydanie wymienionej decyzji było to, że działka (...) stanowi część drogi ul. (...) i została uznana za mienie niezbędne do wykonania zadań własnych gminy z zakresu utrzymania i ochrony dróg publicznych. Wnioskodawca wskazał, że mimo ostateczności tej decyzji nie sposób stwierdzić, że faktycznie cała działka (...) wykorzystywana była w celach drogowych, przeciwnie, z map załączonych do wniosku wynika podział między częścią działki (...) stanowiącą w rzeczywistości teren pod drogą przy ul. (...), oznaczony na mapie do zasiedzenia jako działka (...) oraz pozostałą częścią działki, oznaczoną jako działka (...), znajdującą się po wewnętrznej stronie ogrodzenia, która stanowi immanentną część terenu należącego do (...) w Ł. przy ul. (...) i jest odgrodzona od strony ulicy, przez co dzieli w sposób wyraźny działkę (...) na dwie niezależne działki, to jest drogową (95/7) oraz uczelnianą (95/8). Z tych względów posiadanie przez wnioskodawcę działki nr (...) jest nieprzerwane co najmniej od końca 1975 r., kiedy to nastąpiło przekazanie nieruchomości przy ul. (...) Akademii Medycznej w Ł.. Nadto wnioskodawca podniósł, że z mocy prawa z dniem 27 września 1990 r. stał się użytkownikiem wieczystym nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...). Fakt nieobjęcia nowopowstałym użytkowaniem wieczystym działki (...) nie zmienił jednak stanu posiadania przez wnioskodawcę całej nieruchomości położonej przy ul. (...), na którą składa się także działka oznaczona aktualnie jako 95/8, z tym jednak, że od tego momentu traktował już pozostałą część tej nieruchomości jako swoją własność. Wnioskodawca wskazał, że nieruchomość przy ul. (...) przekazana w nieodpłatne użytkowanie przekształciła się w prawo użytkowania wieczystego, ale nie w stosunku do działki oznaczonej jako 95/8. Pozwala to założyć, że od momentu przekształcenia z mocy prawa nieodpłatnego użytkowania w prawo użytkowania wieczystego, wnioskodawca znajdował się w rzeczywistym, nieprzerwanym oraz samoistnym posiadaniu działki objętej wnioskiem, przy czym nie mógł on być dalej traktowany jako posiadacz zależny, ponieważ podstawa do nieodpłatnego użytkowania została przekształcona z mocy prawa, niezależnie od działań Miasta czy (...). Z tych względów, zdaniem wnioskodawcy, z dniem dokonania wpisu prawa użytkowania wieczystego nastąpiła manifestacja samoistnego posiadania pozostałej części nieruchomości przy ul. (...) przekazanej pierwotnie w nieodpłatne użytkowanie, natomiast Miasto Ł. nigdy nie wystąpiło z żądaniem zwrotu tej nieruchomości, a podstawa do dalszego uznawania wnioskodawcy wyłącznie za posiadacza zależnego przestała obowiązywać z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.

W dalszym postępowaniu uczestnik podniósł, że sporna nieruchomość nie mogła być przedmiotem „uwłaszczenia” szkół wyższych na mocy przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, bowiem wcześniej z dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością Miasta Ł., co zostało potwierdzone późniejszą decyzją komunalizacyjną, jednakże o charakterze jedynie deklaratoryjnym. W dacie wydania przedmiotowej decyzji nieruchomość 95/6, obejmująca obecne działki (...) oznaczona była jako działka drogowa. Z tych przyczyn nieruchomość objęta wnioskiem o zasiedzenie nadal znajduje się w użytkowaniu, bowiem decyzja w tym zakresie nie została uchylona ani zmieniona do chwili obecnej. Uczestnik podniósł, że przekonanie wnioskodawcy o tym, że sporna nieruchomość winna zostać oddana w użytkowanie wieczyste nie świadczy o wyrażeniu woli władania nieruchomością jak właściciel, bowiem wola ta w żaden sposób nie została ujawniona wobec Miasta Ł.. Nadto uczestnik podkreślił ponownie, że dopuszczalne jest przekształcenie posiadania zależnego w samoistne, ale zmiana taka nie może się ograniczać tylko do wewnętrznej woli posiadacza, lecz wola władania rzeczą jak właściciel musi być zamanifestowana w sposób widoczny dla otoczenia.

Wnioskodawca z kolei wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest podstawa prawna i sposób, w jaki wnioskodawca wykonuje obecnie posiadanie nieruchomości objętej wnioskiem, czy posiadanie działki (...) powinno być uznane za samoistne, czy zależne oraz kiedy nastąpiła zmiana posiadania zależnego w samoistne. Wnioskodawca podkreślił, że wszelkie rozbieżności i wątpliwości dotyczące formalnoprawnego stanu nieruchomości położonej przy ul. (...) powstały w wyniku szeroko rozumianych przemian ustrojowych na początku lat 90. XX wieku. Na podstawie norm ustawowych dotychczasowa nieruchomość przy ul. (...) w Ł. stanowiąca własność Skarbu Państwa stała się w części własnością gminy M. Ł., w części pozostała własnością Skarbu Państwa z ustanowionym prawem użytkowania wieczystego przysługującego wnioskodawcy, jako uczelni wyższej zarządzającej w tym czasie nieruchomością. Przemiany te następowały wprawdzie z mocy prawa, z dniem wejścia w życie poszczególnych ustaw, jednak uregulowane zostały po 15 latach, kiedy to w latach 2006 – 2008 wydawane były deklaratoryjne decyzje Wojewody (...) powoływane przez strony. Wnioskodawca nadto podniósł, że wbrew twierdzeniom uczestnika decyzja Wojewody (...) z dnia 9 maja 2008 r. stwierdza nabycie prawa własności działki (...) dopiero od dnia 1 stycznia 1996 r. i niezrozumiałe jest powoływanie przez uczestnika twierdzeń, jakoby Miasto Ł. stało się właścicielem tej działki już od dnia 27 maja 1990 r. Wskazał, że argumentacja uczestnika jest wewnętrznie sprzeczna, jednakże obrazuje utrzymującą się długotrwale rozbieżność pomiędzy stanem faktycznym i prawnym działki (...), która od 1990 r. objęta została samoistnym posiadaniem wnioskodawcy wraz z nabyciem prawa użytkowania wieczystego pozostałej części nieruchomości, w konsekwencji czego rozpoczęło się zasiadywanie w formalnoprawnym ujęciu tej części działki, której użytkowania wieczystego wnioskodawca nie nabył.

W toku dalszego postępowania uczestnik przyznał, że nabył własność działki nr (...) w 1996 r., bowiem nieruchomość stała się własnością Miasta Ł. jako mienie służące do wykonywania zadań własnych miasta. Jak wynika z treści powoływanej decyzji, była to działka drogowa, dlatego została nabyta w związku z realizacją zadań miasta – utrzymywania dróg publicznych. Niezależnie od tego uczestnik ponownie podkreślił, że przekształcenie przez posiadacza swego posiadania z zależnego w samoistne wymaga uzewnętrznienia, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, ponieważ nieruchomość aż do chwili obecnej jest wykorzystywana na cele użyteczności publicznej. Nie zostały podjęte jakiekolwiek działania, które pozwoliłyby w sposób zauważalny dostrzec zmianę charakteru posiadania.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2022r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi oddalił wniosek i ustalił, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sparwie.

Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach stanu faktycznego:

Zabudowana nieruchomość położona w Ł. przy ul. (...) objęta była księgą wieczystą Nr. hip. (...) rep. hip. (...). Na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu nr 30 z dnia 24 maja 1948 r. własność nieruchomości nabył Skarb Państwa.

Decyzją wydaną w Urzędzie Miasta Ł. dnia 17 lipca 1975 r., na podstawie art. 8 i 9 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, orzeczono o przekazaniu nieruchomości położonej przy ul. (...) w nieodpłatne użytkowanie Akademii Medycznej w Ł. zamiast Uniwersytetowi (...).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana Uniwersytetowi (...), który faktycznie jej nie przejął. Z wnioskiem o przydzielenie tej nieruchomości wystąpiła Akademia Medyczna, a ponieważ (...) nie stał się faktycznym użytkownikiem obiektu i zrzekł się go, za zgodą stron zmieniono uprzednio wydaną decyzję i orzeczono o przekazaniu nieruchomości, jako przeznaczonej na cele użyteczności publicznej, w nieodpłatne użytkowanie.

Na podstawie opisanej decyzji (...) przekazał nieruchomość przy ul. (...) Akademii Medycznej w Ł., co zostało potwierdzone protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 7 sierpnia 1975 r. W protokole wskazano, że dokonano przejęcia terenu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w Ł. przy ul. (...) o powierzchni 8 478 m ², objętego księgą wieczystą Rep. hip. (...).

Decyzją z dnia 24 marca 1986 r. została ustalona cena państwowego gruntu oddanego w użytkowanie, położonego w Ł. przy ul. (...), składającego się z działki nr (...) o powierzchni 5 273m ² oraz ustalono nową opłatę roczną za użytkowanie opisanego gruntu przez Akademię Medyczną w Ł..

W latach 90. XX wieku Akademia Medyczna w Ł. dokonała licznych inwestycji na terenie położonym przy ulicy (...). Powstał Zakład (...), laboratoria, następnie Ośrodek (...), później Ośrodek (...), a także Ośrodek (...). W budynkach usytuowanych na tym terenie prowadzone były zajęcia dydaktyczne.

Cały teren przy ulicy (...) wykorzystywany przez (...) Medyczny w Ł., a wcześniej Akademię Medyczną w Ł. jest otoczony ogrodzeniem z zamykaną bramą. Stanowi jednolitą całość zabudowaną budynkami, bez wewnętrznych przegród i tak było w całym okresie korzystania z tego terenu przez Uczelnię.

Na obszarze działki nr (...) znajduje się parking, obecnie ograniczony szlabanem, wcześniej – ogólnodostępny oraz trawnik, który istnieje od około 40 lat. Teren pełni też od około 30 lat funkcję parkingu dla pracowników Szpitala im. (...). W budynku usytuowanym w części na tej działce znajdowała się poligrafia Akademii Medycznej. Od czasu przekazania terenu przez (...), na terenie przy ul. (...) były zawsze obiekty uczelniane, wykorzystywane do celów dydaktycznych.

O stan terenu dbał (...) Medyczny, nikt inny tym się nie interesował. Teren był porządkowany, przygotowane zostały miejsca parkingowe, przestrzenie dydaktyczne były remontowane, staje rozwijane. Prowadzone prace były finansowane ze środków własnych (...), ale też z udziałem finansowania zewnętrznego. Od początku lat 90. XX wieku (...) kierował się zasadą, że inwestycje mogą być wykonywane tylko w obiektach należących do (...).

Nie było sporów dotyczących tego gruntu. W związku z modernizacją jezdni ulicy (...) i jej poszerzeniem, około 2000 r. został wybudowany chodnik wzdłuż działki oznaczonej obecnie nr 95/7.

Decyzją z dnia 5 czerwca 2006 r. Wojewoda (...) stwierdził nabycie przez (...) Medyczny w Ł. z dniem 1 września 2005 r. prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pozostającego w użytkowaniu wieczystym tej Uczelni, położonego w Ł. przy ul. (...), oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr (...) o powierzchni 5 273 m ², objętego księgą wieczystą o nr (...). W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do art. 255 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, z dniem wejścia w życie ustawy, to jest z dniem 1 września 2005r. grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością, a nabycie prawa własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda. Zgodnie z art. 1 ust. 3, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o utworzeniu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, (...) Medyczny w Ł. jest uczelnią państwową, która powstała z dniem 1 października 2002 r. z Akademii Medycznej w Ł. i Wojskowej Akademii Medycznej w Ł.. W dniu 1 września 2005 r. nieruchomość objęta decyzją stanowiła własność Skarbu Państwa, natomiast Akademia Medyczna w Ł., z której m.in. utworzono (...) Medyczny w Ł. wpisana była w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości jako użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budynku stanowiącego odrębną nieruchomość.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2006 r. Wojewoda (...) stwierdził nabycie z dniem 1 września 2005 r. przez (...) prawa własności gruntu Skarbu Państwa pozostającego w użytkowaniu wieczystym tej Uczelni, położonego w Ł. przy ul. (...), oznaczonego w ewidencji gruntów numerem działki (...) o powierzchni 0,1598 ha, objętego księgą wieczystą o nr (...).

Decyzją z dnia 9 maja 2008 r. Wojewoda (...) stwierdził nabycie przez gminę M. Ł. z dniem 1 stycznia 1996 r. z mocy prawa nieodpłatnie własności części nieruchomości Skarbu Państwa położonej w Ł. przy ul. (...) (pod ulicą), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr (...), w ostatnim wypadku o powierzchni 1064m ², uregulowanej w księdze wieczystej nr (...). W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowe działki stanowiące część drogi krajowej – ul. (...), stały się własnością gminy M. Ł. z dniem 1 stycznia 1996r., jako mienie niezbędne do wykonywania zadań własnych gminy z zakresu utrzymywania i ochrony dróg publicznych przejętych na mocy art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych.

W wypisie z rejestru gruntów z dnia 11 września 2006 r. działka nr (...) o powierzchni 0,1064 ha, objęta księgą wieczystą nr (...) oznaczona była symbolem „dr”. Jako władający został wskazany Zarząd Dróg i (...).

Aktualnie właścicielem działki nr (...) o powierzchni 0,5273 ha jest (...) Medyczny w Ł..

Właścicielem gruntu oznaczonego jako działka numer (...), objętego księgą wieczystą nr (...) jest Miasto Ł. .

Zgodnie z aktualnym stanem ewidencji gruntów działka oznaczona numerem (...) położona przy ul. (...), objęta księgą wieczystą nr (...) została podzielona na działki nr (...).

Działka numer (...) ma powierzchnię 0,0391 ha, oznaczona jest jako droga, zaś jako władający wskazany jest Zarząd Dróg i (...).

Działka numer (...) ma powierzchnię 0,0673 ha, oznaczona jest jako inne tereny zabudowane, jako władający wskazany jest Urząd Miasta Ł. Departament Pracy, (...) – Wydział Gospodarki Komunalnej.

Na terenie działek (...) posadowiony jest budynek o powierzchni zabudowy 204m ² zakwalifikowany w ewidencji (...) Ośrodka (...), jako inny budynek o charakterze edukacyjnym.

Przy takich ustaleniach stanu faktycznego Sąd I instancji wywiódł, że wniosek nie jest zasadny.

W ocenie Sądu I instancji wnioskodawca w toku postępowanie w przedmiotowej sparwie nie zdołał wykazać zasadności wniosku - w szczególności, nie wykazał przesłanek opisanych dyspozycją art. 172 k.c..

Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożył wnioskodawca.

Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu:

I. naruszenie prawa materialnego w postaci:

1.art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych w zw. z art. 4 pkt 2 powołanej ustawy oraz art. 13 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do uznania, że działka nr (...) stanowi nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną wobec czego podlega bezwzględnemu wyłączeniu z obrotu, w sytuacji gdy działka nie posiada i nigdy nie posiadała w rzeczywistości cech lub elementów dróg publicznych, tj. budowli wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącymi całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym – przez co działka (...) może stanowić przedmiot zasiedzenia;

2.art. 182 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 172 k.c. poprzez ich błędną wykładnię przejawiającą się tym, że na gruncie jednego orzeczenia doszło do jednoczesnego zrównania pojęć „zarządu” z ustawy o szkolnictwie wyższym i „posiadania” z k.c., a następnie przyjęcie, że stanowią one zupełnie odmienny stan, co doprowadziło, do sprzecznego z logiką uznania, że sporna działka (...) mogła zostać objęta posiadaniem samoistnym przez wnioskodawcę dopiero w dacie uzyskania praw własności pobliskiej działki nr (...) , tj. z dniem 1 września 2005r.;

II. naruszenie prawa procesowego w postaci :

1.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego i zgodnego z zasadami logiki rozważenia zebranego w sparwie materiału dowodowego polegającego na:

- błędnym ustaleniu, że wnioskodawca nie zamanifestowała zmiany charakteru posiadania działki nr (...) w dniu 27 września 1990r. pomimo faktu, że wnioskodawca nie był wówczas zarządcą spornej działki, a mimo to korzystał z tej działki Skarbu Państwa, a następnie miasta, oznaczonej jako działka drogowa, jak z własnej ((porządkował, przygotowywał miejsca parkingowe, przestrzenie dydaktyczne, remontował itp.) przez okres następnych ponad 30 lat do dnia dzisiejszego włączenie, mimo braku jakichkolwiek podstaw prawnych do tego. Powyższe wobec faktu, że działka nr (...) od dnia 27 września 1990 r. nie mogła znajdować się w posiadaniu zależnym, gdyż użytkowanie wieczyste obejmowała jedynie działkę (...) – wobec czego posiadanie części nieruchomości nieobjętej w/w użytkowaniem wieczystym mogło mieć wyłącznie przymiot samoistności, ponieważ przez zasiedzenie można nabyć wyłącznie takie prawo, które już wcześniej skutecznie powstało, a do dnia dzisiejszego działka nr (...) nigdy nie była i nie jest objęta użytkowanie wieczystym wnioskodawcy,

2.błędnym ustaleniu, że wskazane przez uczestnika skomunalizowanie spornej działki w 1990 r. nie miało wpływy na podstawę poosiadania wnioskodawcy, ponieważ działania uczestnika doprowadziły do sytuacji, w której wnioskodawcy w formalnoprawnym znaczeniu nie przysługiwały żadne prawa do spornej działki ( nawet posiadanie zależne), a mimo to wnioskodawca zarządzał tym terenem jak właściciel, co świadczy o manifestacji posiadania samoistnego.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku oraz o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania .

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Wbrew zarzutom skarżącego podniesionym w apelacji, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu fatycznego, znajdujących pełen oparcie w zabranym w sparwie materiale dowodowym i trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające.

Ustalenia stanu faktycznego jak i rozważania poczynione przez Sąd I instancji, Sąd Okręgowy przyjmuje za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania.

W szczególności, całkowicie chybione są zarzuty naruszenia prawa procesowego – tj. art. 233 § 1 k.p.c.

Sąd I instancji wskazał dowody, w oparciu, o które poczynił ustalenia stan faktycznego.Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji jest swobodna, lecz na pewno nie dowolna, nie jest sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Zgodzić należy się w pełni z Sądem I isntancji, że wnioskodawca w toku postępowania nie zdołal wykazać, że objął w smoistne posidanie sporną działkę przed dniem 1 września 2005r.

Zasadniczą przesłanką ziedzenia, poza upływem czas, jest nieprzerwane samoistne posiadanie nieruchomości

Jak wynika z materiału dowodowego, podstawą objęcia nieruchomości w posiadanie była decyzja Prezydenta Miasta Ł., wydana w dniu 17 lipca 1975 r., mocą której oddano Akademii Medycznej w Ł. nieruchomość przy ul. (...) w nieodpłatne użytkowanie. Ustanowienie tego ograniczonego prawa rzeczowego w opisany sposób znajdowało swoje umocowanie ustawowe w art. 8 Ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 roku, Nr 22, poz. 159 ze zm.). Do faktycznego wydania nieruchomości doszło w dniu 7 sierpnia 1975 roku. Użytkowanie ustanowione na przedmiotowej nieruchomości obejmowało uprawnienie do używania rzeczy i pobierania jej pożytków. Zgodzić należy się Sądem I instancji w tym zakresie, że jeśli wnioskodawca lub jego poprzednik, przeprowadzał remonty, nawet kapitalne, nie wystarczy to do uznania go za posiadacza samoistnego, ponieważ takie czynności mogą być podejmowane również przez podmiot władający nieruchomością w granicach użytkowania, z którym to łączy się władztwo o charakterze posiadania zależnego. Nie są to więc okoliczności pozwalające odróżnić charakter władztwa wnioskodawcy nad przedmiotową nieruchomością, jako posiadacza samoistnego od działań, jakie podejmował realizując uprawnienia wynikające z przyznania nieruchomości decyzją o przekazaniu w użytkowanie. Utrzymywanie nieruchomości w stanie niepogorszonym, a nawet jej remontowanie, ani podejmowanie decyzji o bieżącym przeznaczeniu pomieszczeń lub terenu wokół budynku nie świadczą w tym wypadku o właścicielskim posiadaniu nieruchomości. Stąd też wnioskodawca i jego poprzednik nie władał rzeczą jak właściciel – zatem był posiadaczem zależnym.

Możliwa jest zmiana charakteru posiadania z zależnego na samoistne, o ile zmiana ta jest zamanifestowana w sposób widoczny na zewnątrz, co jest warunkiem niezbędnym dla zachowania ochrony praw właściciela.

Rację ma Sąd I instancji, że brak jest podstaw, aby za taką manifestację w rozpatrywanej sprawie uznać moment pierwotnie wskazywany przez wnioskodawcę, tj. objęcie nieruchomości w posiadanie w dniu 7 sierpnia 1975 roku. W tej dacie doszło bowiem do przekazania nieruchomości w użytkowanie – zatem w posiadanie zależne.

Zgodzić należy się także z Sadem I instancji i w tym zakresie, że mogło dojść do zamanifestowania zmiany posiadania zależnego w posiadanie samoistne w innym momencie. Nieruchomość położona przy ul. (...) stanowi jednolitą całość zabudowaną budynkami, bez wewnętrznych przegród, otoczoną ogrodzeniem z zamykaną bramą. Składają się na nią obecnie działki o nr (...), przy czym działka nr (...) obejmuje większą część terenu. Tak więc uzewnętrzniona zmiana statusu prawnego działki nr (...) mogła pociągnąć za sobą zmianę w zakresie posiadania działki nr (...).

Prawidłowo również Sąd I instancji przyjął, że określenie dokładnej daty odpowiedniej manifestacji wymagało analizy zmian sytuacji prawnej działki nr (...).

Działka (...) została oddana poprzednikowi wnioskodawcy do użytkowania. Zgodnie z art. 182 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 1990 roku, Nr 65, poz. 385), z dniem wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 września 1990 roku, grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stają się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni. Skoro zatem w tej dacie działka nr (...) pozostawała w zarządzie (...) w Ł., nabył on prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości. Nie budzi z kolei wątpliwości kwalifikacja prawna tego stanu rzeczy, utrwalona w orzecznictwie, gdzie podkreśla się, że właściciel nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste jest jej posiadaczem samoistnym, a użytkownik wieczysty posiadaczem zależnym

W następstwie powyższego, należy przyjąć, że wnioskodawca z datą uzyskania użytkowania wieczystego działki nr (...) stał się posiadaczem zależnym w odniesieniu do całego kompleksu, w tym również co do działki nr (...). Wobec tego w okresie, gdy wnioskodawca był użytkownikiem wieczystym gruntu nie mógł biec termin zasiedzenia spornej działki, jako że charakter wykonywanego władztwa był jednolity względem całości terenu, a ten w zasadniczej części był przedmiotem użytkowania wieczystego, zatem zakres władztwa odpowiadał temu prawu.

Następnie trzeba uwzględnić, że stosownie do art. 256 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 roku, Nr 164, poz. 1365, dalej: „prawo o szkolnictwie wyższym”), z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 września 2005 roku grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. ust. 2 powołanego art. 256 określa, że nabycie prawa własności jest stwierdzane w drodze decyzji przez wojewodę. Decyzja taka została wydana przez Wojewodę (...) w dniu 5 czerwca 2006 roku i stwierdzono w niej nabycie przez (...) Medyczny w Ł. z dniem 1 września 2005 roku prawa własności w odniesieniu do działki nr (...). Z tą datą wnioskodawca stał się posiadaczem samoistnym przeważającej części terenu położonego przy ul. (...) w Ł.. Tym samym, mając na względzie, że skutek w postaci nabycia własności nastąpił z mocy samego prawa, należy przyjąć, że w tej dacie doszło do zamanifestowania zmiany charakteru posiadania działki nr (...) z zależnego na samoistne.

Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji i w tym zakresie, że wnioskodawca miał pełną świadomość, że nie przysługuje mu prawo własności nieruchomości nr 95/6 (podzielonej następnie na działki nr (...)). Wynikało to z okoliczności, iż zmiany właścicielskie dokonywały się poprzez zmianę powszechnie obowiązujących przepisów, tj. w sposób wiadomy dla każdego. Stąd też należy przyjąć, że wnioskodawca pozostawał w złej wierze w dacie nabycia posiadania samoistnego działki gruntu 95/8.

Wobec tego zasadnie Sąd I instancji przyjął, że z art. 172 § 2 k.c. należało przyjąć trzydziestoletni termin zasiedzenia nieruchomości, który upłynąłby z dniem 1 września 2035 roku. Wniosek w niniejszej sprawie został złożony w dniu 23 czerwca 2022 roku. Wobec braku upływu przewidzianego ustawowo terminu zasiedzenia, wniosek podlegał oddaleniu.

Bezzasadne są także zarzuty naruszenia parwa metarialnego– w tym art. 2 a ustawy z dnai 21 marca 1985r, o drogach publicznych w zw. z art. 4 pkt 2 tej ustawy oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnai 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sparwie, działka nr (...) przed dokonaniem podziału miała w całości charakter działki drogowej. Jej właścicielem od dnia 24 maja 1948 roku było Państwo, a następnie Skarb Państwa. Z dniem 1 stycznia 1996 roku doszło do jej nabycia z mocy prawa przez Miasto Ł., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 24 listopada 1995 roku o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz.U. z 1995 roku, Nr 141, poz. 692). Ustawa ta znalazła zastosowanie m.in. do gminy M. Ł., które zgodnie z jej art. 2 ust. 3 przejęło od wojewody do prowadzenia jako zadania własne, zadania w odniesieniu do utrzymania i ochrony dróg krajowych w granicach miasta oraz w odniesieniu do zarządu siecią dróg publicznych stopnia wojewódzkiego w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich, z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych.

W związku ze zmianą zadań własnych, stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy, mienie służące wykonywania zadań własnych, o których mowa w ustawie, stało się z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1996 roku, mieniem gmin. W oparciu o te przepisy wydana została w dniu 8 maja 2008 roku deklaratoryjna decyzja Wojewody (...), która potwierdziła nabycie przez gminę M. Ł. z dniem 1 stycznia 1996 roku z mocy prawa własności m.in. nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...). Jak ustalono, jeszcze na dzień 11 września 2006 r. działka nr (...), objęta księgą wieczystą nr (...) oznaczona była symbolem „dr”.

Ma to istotne znaczenie w kontekście regulacji ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2020r., poz. 470 ze zm.), skoro jak wskazano w decyzji o nabyciu gruntu przez Miasto Ł., objęte tą decyzją działki stanowiły część drogi krajowej. Według art. 2a powołanej ustawy obowiązującego od 1 stycznia 1999r., drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że przytoczone regulacje dają podstawę do stwierdzenia, wypowiadanego w orzecznictwie, iż nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne są rzeczami wyłączonymi z obrotu na mocy ustawy, a wyłączenie nieruchomości z obrotu ma charakter bezwzględny i oznacza niedopuszczalność jakiejkolwiek zmiany podmiotowej w osobie właściciela, niezależnie od sposobu jej dokonania i nikt poza Skarbem Państwa lub jednostkami samorządu nie może być właścicielem gruntu przeznaczonego pod drogi publiczne. Skoro drogi publiczne mogą być jedynie przedmiotem własności publicznej, wyklucza to możliwość nabycia prawa własności tych rzeczy przez inne niż publiczne podmioty prawa, również przez zasiedzenie.

Rację ma Sąd I instancji , że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wskazywał kiedy doszło do zmiany kwalifikacji spornego gruntu w związku z podziałem działki (...) i nie odnosił się do powyższych zagadnień, mimo że ciężar dowodu spoczywał na wnioskodawcy (art. 6 k.c.).

Całkowicie chybionym jest także zarzut naruszeniaprezz Sad i instancji art. 182 ust.1 pkt1 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkodlictwie wyższym w zw. z art. 172 k.c.

Zgodnie z art. 182 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 1990 roku, Nr 65, poz. 385), z dniem wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 września 1990 roku, grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stają się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni. Skoro w tej dacie działka nr (...) pozostawała w zarządzie (...) w Ł., nabył on prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości. W tym stanie rzeczy, zadniem Sądu O., było oczywistym, że użytkowanik wieczsty nie jest posiadaczem samiostnym.

W następstwie powyższego, należy przyjąć, że wnioskodawca z datą uzyskania użytkowania wieczystego działki nr (...) stał się posiadaczem zależnym w odniesieniu do całego kompleksu, w tym również co do działki nr (...).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art., 13 § 2 k.p.c.