Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2022 r., wydanym w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z udziałem P. O. o wpis w dziale IV księgi wieczystej (...) hipoteki przymusowej na udziale P. O. we współużytkowaniu wieczystym nieruchomości, na skutek skargi uczestnika postępowania na wpis dokonany przez referendarza sądowego w dniu 27 października 2021 r., Sąd Rejonowy w Skierniewicach utrzymał w mocy zaskarżony wpis.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd I instancji podniósł, że wniosek o wpis hipoteki złożono w przepisanej formie, a wpisu dokonano w granicach wniosku i zgodnie z jego treścią. Do wniosku załączono stanowiące jego podstawę dokumenty urzędowe w postaci decyzji administracyjnej stwierdzających wysokość zadłużenia P. O.. Dokument ten, zgodnie z art. 110 pkt. 3 w związku z art. 31 ust. 1 in fine ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1984) stanowi podstawę do dokonania żądanego wpisu, a z treści księgi wynika ponadto, że P. O. jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości, dla której księga jest prowadzona, w udziale, na którym, zgodnie z wnioskami, miałaby zostać ustanowiona hipoteka.

Apelację od przedmiotowego postanowienia wniósł uczestnik postępowania, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez wykreślenie wpisu dokonanego przez referendarza sądowego przynajmniej do czasu zakończenia postępowania odwoławczego oraz o zmianę dokonanego zabezpieczenia poprzez obciążenie nim jednej nieruchomości, a nie wszystkich należących do niego nieruchomości i zarzucając przy tym:

1.  sprzeczność istotnych ustaleń Sądu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym;

2.  prowadzenie postępowania zabezpieczającego na majątku, którego wartość znacznie przewyższa kwoty zabezpieczenia;

3.  sprzeczność działań wierzyciela ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem jego prawa;

4.  naruszenie słusznych interesów skarżącego;

5.  naruszenie słusznych interesów współwłaściciela nieruchomości;

6.  dokonanie wpisów, w sytuacji gdy egzekucja winna zostać umorzona z uwagi na jej bezskuteczność i dokonanie wpisów nie tylko w Kw nr (...), prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej przedmiot użytkowania wieczystego, w którym udziały P. O. nie wynoszą 100 %;

7.  dokonanie wpisu w księdze wieczystej Nr (...) i w innych księgach wieczystych w sytuacji, kiedy nie są zakończone postępowania skargowe;

8.  naruszenie prawa własności nieruchomości J. O. poprzez obciążenie jej zobowiązaniami, które dotyczą nie jej, ale innego współwłaściciela oraz prowadzenie wobec niej czynności egzekucyjnych, chociaż współwłasność ma charakter łączny;

9.  pomnażanie niepotrzebnych kosztów po stronie skarżącego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest oczywiście niezasadna.

Stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest w pełni prawidłowe, Sąd ten w szczególności trafnie wyjaśnił uczestnikowi zakres kognicji Sądu wieczystoksięgowego przy rozpoznawaniu wniosku o wpis, jednak z treści złożonej apelacji wynika, że P. O. najwyraźniej w te wyjaśnienia nie uwierzył. Powtórzyć więc należy, że kognicja Sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym została wyznaczona dyspozycją art. 626 ⁸ § 2 k.p.c., zgodnie z którym przy rozpoznawaniu wniosku o wpis badaniu podlega jedynie treść i forma wniosku oraz dołączonych do wniosku dokumentów i treść księgi wieczystej. Sąd nie jest tym samym ani zobowiązany, ani nawet uprawniony, do analizowania zasadności wystawienia decyzji administracyjnej ani do badania istnienia stwierdzonych tą decyzją należności. O ile skarżący jest zdania, że należność ta nie istnieje lub że w toku postępowania administracyjnego podjęto wobec jego majątku działania nieproporcjonalne i nadmiernie uciążliwe, ma możliwość przedsięwzięcia środków proceduralnych, jakie przewidują w takiej sytuacji przepisy normujące to postępowanie. Powtórzyć trzeba, że w myśl art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. Sąd wieczystoksięgowy jest kompetentny wyłącznie do oceny, czy forma i treść dokumentu załączonego do wniosku o wpis i mającego stanowić podstawę do dokonania tego wpisu w powiązaniu z aktualną treścią księgi uzasadnia dokonanie wpisu, nie ma natomiast możliwości objęcia swoimi rozważaniami tego, czy wierzyciel, żądając ustanowienia zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki obciążającej majątek dłużnika, działa zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swojego uprawnienia, ani też czy dla należytego zabezpieczenia wierzytelności niezbędne jest ustanowienie hipoteki na udziale z nieruchomości, objętej księgą wieczystą Nr (...), czy też może wystarczającym zabezpieczeniem są hipoteki ustanowione już na innych nieruchomościach dłużnika. W postępowaniu wieczystoksięgowym nie można powołać się na nadmierność zabezpieczenia hipotecznego w rozumieniu art. 68 ust. 2 zd. II ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1984). Realizacja żądania zmniejszenia sumy hipoteki, o którym mowa w wymienionym przepisie, następuje w drodze procesu o ukształtowanie prawa, a orzeczenie sądu wydane w wyniku takiego procesu ma charakter konstytutywny. Żądanie to nie może być natomiast rozpoznawane w postępowaniu wieczystoksięgowym, w kognicji sądu wieczystoksięgowego nie mieści się bowiem ocena, czy suma hipoteki jest nadmierna. Przepisy prawa nie stoją też na przeszkodzie ustanowieniu kilku hipotek na zabezpieczenie jednej wierzytelności, zarówno na kilku nieruchomościach, jak również nawet na tej samej nieruchomości (tak np. w postanowieniu SN z dnia 28 czerwca 2019 r., IV CSK 231/18, niepubl. lub w postanowieniu SN z dnia 21 stycznia 2021 r., IV CSKP 22/21, OSNC Nr 2 z 2022 r., poz. 15). Dostrzec też należy, że pewna część zarzutów apelacyjnych odnosi się do prowadzenia przez komornika postępowań egzekucyjnych wobec uczestnika, do bezskuteczności prowadzonej egzekucji oraz do złożonych skarg na czynności organu egzekucyjnego, co nie ma jakiegokolwiek związku z rozpoznawaną sprawą, gdyż nie dotyczy ona czynności dokonywanych w toku takich postępowań, ale wpisu hipoteki przymusowej na podstawie decyzji administracyjnej. Nie polega też na prawdzie wywód skarżącego, że Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia sugerował, iż wynik rozstrzygnięcia mógłby być inny, gdyby uczestnik wykazał, że doszło do złożenia skarg na czynności komornika oraz twierdził, że umorzenie postępowań egzekucyjnych będzie stanowiło podstawę do wykreślenia dokonanego wpisu, gdyż w rzeczywistości Sąd meriti nie odnosił się w jakimkolwiek zakresie do kwestii prowadzonych przeciwko P. O. postępowań egzekucyjnych, ani do ewentualnych skarg składanych przez niego na czynności komornika. Wydaje się, że skarżący bezpodstawnie przenosi argumentację, jaka mogła ewentualnie zostać użyta w sprawie o wpis ostrzeżenia o egzekucji prowadzonej z nieruchomości, na grunt sprawy o wpis hipoteki – do czego nie ma jakichkolwiek podstaw na gruncie obowiązujących przepisów prawa.

Poruszając się zaś na gruncie objętym dyspozycją art. 626 ⁸ § 2 k.p.c., podkreślić trzeba, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, iż w dziale II księgi wieczystej Nr (...) P. O. ujawniony jest jako współużytkownik wieczysty nieruchomości w części ułamkowej i że ustanowienia hipoteki na tym właśnie udziale dotyczy rozpoznawany wniosek. Współwłaścicielem pozostałych udziałów we współużytkowaniu wieczystym jest J. O., a wspólność prawa, jaka łączy skarżącego z drugą współużytkowniczką wieczystą, nie ma charakteru łącznego. W konsekwencji zaskarżony wpis hipoteki nie narusza praw J. O., gdyż hipoteka została ustanowiona jedynie na udziale we współużytkowaniu wieczystym nieruchomości, który należy do P. O., co oznacza, że nie ustanowiono jej na udziałach J. O. i udziałów tych nie dotknęło jakiekolwiek obciążenie. Podniesiony w apelacji zarzut niezgodności ustaleń dokonanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym z zebranym materiałem dowodowym jest więc bezzasadny, o ile odnosi się on do ustalenia powyższej okoliczności, przy czym apelujący nie wskazał żadnych innych faktów z zakresu objętego kognicją Sądu wieczystoksięgowego, które mogłyby być efektem ewentualnych błędnych ustaleń. Wobec tego nie jest prawdą, że zaskarżony wpis narusza prawa do nieruchomości przysługujące J. O. poprzez obciążenie jej zobowiązaniami drugiego ze współwłaścicieli, nie jest też zrozumiałe, w jaki sposób miałyby zostać w ten sposób naruszone jej słuszne interesy. Skoro w dziale II księgi P. O. ujawniony jest jako współużytkownik wieczysty, to możliwe jest dokonanie wpisów o obciążeniu jego udziału hipoteką przymusową, a dokumentem, który miałby stanowić tego podstawę, jest – zgodnie z art. 110 pkt. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1984) oraz art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 1230 ze zm.) – decyzja administracyjna o określeniu wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Taki dokument, o przepisanej formie i treści, został dołączony do wniosku i z powodzeniem może stanowić podstawę przedmiotowego wpisu, a treść księgi wieczystej, gdzie uczestnik jest ujawniony jako osoba, której przysługuje udział we współużytkowaniu wieczystym mający być przedmiotem obciążenia hipoteką przymusową, nie sprzeciwia się uwzględnieniu żądania wnioskodawcy. Stwierdzić zatem należy, że Sąd meriti, rozpoznając sprawę w granicach swojej kognicji, słusznie nie stwierdził braku podstaw ani występowania przeszkód do dokonania wnioskowanego wpisu. Wydane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy wpis dokonany przez referendarza jest więc w pełni prawidłowe i oparte na trafnie zastosowanych przepisach prawa, zaś zarzuty apelacji uznać należy za bezzasadne i niemogące skutkować uwzględnieniem sformułowanych w niej wniosków. Uzasadnia to oddalenie złożonego środka odwoławczego na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.