Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 września 2023 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, w sprawie z powództwa D. K. przeciwko D. W. i M. W., o zapłatę:

1.  zasądził solidarnie od pozwanych D. W. i M. W. na rzecz powoda D. K. kwotę 4250,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty;

2.  zasądził solidarnie od pozwanych D. W. i M. W. na rzecz powoda D. K. kwotę 1317,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi apelujący zarzucili:

1.  naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:

a.  art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów naruszającej zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a w efekcie prowadzącej do błędnego uznania, mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, że:

i.  pozwani swoimi działaniami zmierzali do przedłużenia wykonania postanowień zawartej przez strony ugody;

ii.  powód współpracował z pozwanymi przy budowie płotu i wykonaniu postanowień ugody;

(...).  pozwani poprzez swojego ówczesnego pełnomocnika wyrazili zgodę na wykonanie prac, rodzaj ogrodzeni a, jego wygląd i cenę, podczas gdy pełnomocnik wyraził wyłącznie wstępną zgodę na wykonawcę prac. A ponadto, jak Sąd słusznie zauważył, ostateczna cena postawienia płotu uległa zmianie, nie odpowiadała więc rzekomo uzgodnionym i zaakceptowanym przez ówczesnego pełnomocnika warunkom. Ponadto także pozwani wielokrotnie prosili pozwanego o dokumentację (w tym faktury, kosztorys prac);

iv.  zasadnym jest pokrycie przez pozwanych połowy kosztów ogrodzenia, podczas gdy jest ono postawione wadliwe,

b.  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz w zw. 231 k.p.c. poprzez dokonaną a priori i pozbawioną podstaw, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, eliminację z zakresu rozważań dowodów zgłoszonych przez powoda, dowodów co do treści których Sąd w ogóle się nie odniósł (milczące pominięcie) - dokumenty takie jak wydruki licznej korespondencji kierowanej przez pozwanych do powoda, w której to korespondencji pozwany wielokrotnie prosili o dokumentację (np. w postaci umowy, kosztorysu prac), co świadczy o braku ostatecznych ustaleń stron co do warunków postawienia ogrodzenia, jak i jego ostatecznej ceny, a na które to wiadomości powód nie udzielił nigdy żadnej odpowiedzi. Jednocześnie dokumenty te dostarczały informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, korzystały z domniemania autentyczności co nie zostało obalone żadnymi wiarygodnymi przeciwdowodami, zatem powinny stanowić podstawę ustaleń faktycznych, zaś nawet w przypadku oceny nieprzydatności dla sprawy niektórych powyższych dowodów Sąd był zobligowany do wydania stosownego postanowienia dowodowego, czego zaniechał;

c.  art. 233 § 1 k.p.c., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z pominięciem istotnej części tego materiału, to jest:

i.  dowodu z zeznań pozwanych w zakresie w jakim wskazali, że powód postawił tymczasowe ogrodzenie oddzielające nieruchomości stron od siebie i tym samym zapobiegając przechodzeniu między nieruchomościami psa powoda, co czyniło argumentację o obawie przed odpowiedzialnością odszkodowawczą powoda za nieuzasadnioną;

ii.  dowodu z dokumentów w postaci licznych wiadomości e-mail złożonych przez pozwanych waz ze sprzeciwem od nakazu zapłaty i tym samym błędne przyjęcie przez Sąd, że strony uzgodniły wszystkie warunki posadowienia ogrodzenia;

d.  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c. poprzez przyznanie pełnej wiarygodności zeznaniom powodowej w zakresie braku współdziałania pozwanych w wykonaniu postanowień ugody, przy jednoczesnym przemilczeniu okoliczności takich jak ignorowanie przez powoda licznej korespondencji listownej oraz e-mailowej pozwanych, w której to wielokrotnie prosili oni o przedstawienie konkretnych dokumentów, przemilczeniu okoliczności zapoznania się przez powoda z informacją o stanowczym sprzeciwie pozwanych na posadowienie ogrodzenia i dokonywania jakichkolwiek czynności na ich rzecz i w ich imieniu. W następstwie czego doszło do błędnej kwalifikacji zeznań powoda jako spójnych, logicznych i zgodnych z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i niepełnej rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy, z całkowitym pominięciem stanowiska i dowód zaprezentowanych przez pozwanych.

2.  Naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

a.  art. 471 k.c. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy to nie pozwani a strona powodowa utrudniała wykonanie postanowień ugody zawartej przez strony, za co pozwani nie ponoszą odpowiedzialności, bowiem wielokrotnie komunikowali swoje wątpliwości, obawy i pytania do powoda, na które ten nie odpowiadał;

b.  art. 480 § 3 k.c. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie zachodził przypadek nagły uzasadniający wykonanie przez powoda czynności posadowienia płotu;

c.  art. 486 k.c. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy pozwani nie czynili nieuzasadnionych przeszkód w wykonaniu postanowień ugody zawartej przez strony, nie pozostawali w zwłoce bez nieuzasadnionego powodu, nie odmawiali w sposób nieuzasadniony wykonania umowy

W związku ze zgłoszonymi zarzutami strona apelująca wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz dopuszczenie i przeprowadzenie nowych dowodów w sprawie w postaci:

a.  dokumentu - uwagi do zawiadomienia o wszczęciu postępowania (...).6740.340.2023 - na okoliczność przyznania przez powoda faktu, iż posadowione ogrodzenie postawione jest wadliwie, co podnosili powodowie, z niezachowaniem odległości 4 m d budynku powodów, zasadności zgłaszanych przez powodów obiekcji co do posadowienia ogrodzenia oraz niezasadności zrzutu braku współdziałania powodów w wykonaniu umowy;

b.  załączenia do niniejszego postępowania akt sprawy (...).6740.340.2023 prowadzonej przez Urząd Miasta Ł., Departament Planowania i (...), Wydział Urbanistyki i Architektury ( Oddział (...)), po załączeniu których pełnomocnik pozwanych wskaże karty z których będzie wnosił o przeprowadzenie dowodu wraz z podaniem tezy dowodowej;

c.  zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za obie instancje według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie, pominięcie wniosków dowodowych oraz zasądzenie od pozwanych na rzecz powodów kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest uzasadniona, aczkolwiek w głównej mierze z innych względów, aniżeli wynikających ze sformułowanych zarzutów.

Podzielając ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, przydatne jedynie w części do rozpoznania sprawy, należy przede wszystkim odnotować, że powód domaga się świadczenia od pozwanych, wskazując, iż wobec braku ich współdziałania, sam, na własny koszt wykonał ugodę, w związku z czym przysługuje mu od pozwanych zwrot połowy poniesionych kosztów. Podstawą prawną żądania powód uczynił art. 480 § 3 k.c., który określa instytucję zastępczego wykonania zobowiązania.

Wstępnie odnotować należy, że roszczenie przewidziane w art. 480 k.c. może być dochodzone jedynie w trybie powództwa przeciwko dłużnikowi. Wyrok wydany w tej sprawie będzie miał charakter konstytutywny. Dopiero na podstawie prawomocnego wyroku, upoważniającego go do dokonania odpowiednich czynności, wierzyciel, po wykonaniu tych czynności, może w trybie egzekucyjnym odzyskać od dłużnika poniesione wydatki. Natomiast art. 480 § 3 k.c. (dozwolona samopomoc) dotyczy jedynie "nagłych wypadków", które należy rozumieć jako sytuacje awaryjne, w szczególności niosące zagrożenie dla życia, zdrowia lub grożące poważna szkodą w mieniu, której dochodzenie od dłużnika byłoby utrudnione lub gdy wykonanie czynności po upływie czasu potrzebnego dla uzyskania upoważnienia sądu mogłoby nie mieć znaczenia dla wierzyciela ze względu na naturę zobowiązania lub niemożność osiągnięcia celu, dla którego zobowiązanie powstało i dotyczy jedynie niewykonania a nie nienależytego wykonania umowy. Przyjmuje się także, że "nagłości" nie można interpretować rozszerzająco. Oznacza to, że wierzyciel zgodnie z powołanym przepisem może jedynie wyjątkowo, skorzystać z tzw. samopomocy. (Wyrok SA w Białymstoku z 8.10.2018 r., I AGa 110/18, LEX nr 2627837.)

Strona powodowa nie wykazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniał „nagły wypadek” w powyższym rozumieniu. Nie sprecyzowano jaka ewentualna szkoda lub inne zagrożenie niesie za sobą brak płotu między działkami powodów – co miałoby uzasadnić zastępcze wykonanie ugody sądowej z pominięciem opisanej powyżej procedury. Dalece niewystarczające ku temu jest ogólne stwierdzenie, iż w przeszłości miały miejsce sytuacje, kiedy to pies powoda przebiegał na działkę pozwanych.

Wobec, jak wynika z okoliczności sprawy, wzajemnych obstrukcji przy wykonywaniu ugody sądowej, nie ma zastosowania art. 486 k.c. przewidujący możliwość dochodzenia odszkodowania przez wierzyciela na skutek zwłoki dłużnika. Powód bowiem nie podołał wykazaniu, aby odpowiedzialność za opóźnienie w wykonaniu ugody, obciążała wyłącznie czy też w przeważającej części pozwanych.

Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 480 § 3 k.c. i art. 486 k.c. należy uznać za chybiony.

Ugoda sądowa staje się tytułem egzekucyjnym z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania z powodu jej zawarcia (art. 355 k.p.c., art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.). Tytułowi egzekucyjnemu w postaci ugody sądowej klauzulę wykonalności nadaje sąd pierwszej instancji (art. 781 § 1) lub referendarz sądowy (art. 781 § 1 ¹ KPC). Ugoda może stać się tytułem wykonawczym (art. 776 k.p.c.) co do tych obowiązków, które nadają się do egzekucji. Przedmiotowa ugoda w jej pkt. 3 wymaga współdziałania stron w celu wykonania czynności tam opisanych. Skoro strony nie wykonały wspólnie zapisów ugody, będąc wzajemnie wobec siebie wierzycielami i dłużnikami, konieczne stało się przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 1049 § 1 k.p.c. jeżeli w samym tytule egzekucyjnym (ugodzie) nie postanowiono, że w razie niewykonania przez dłużnika w wyznaczonym terminie czynności, którą może wykonać także inna osoba, wierzyciel będzie umocowany do wykonania tej czynności na koszt dłużnika - sąd, w którego okręgu czynność ma być wykonana, na wniosek wierzyciela wezwie dłużnika do jej wykonania w wyznaczonym terminie. Po myśli zaś § 1 ² art. 1049 k.p.c., w razie stwierdzenia, że w wyznaczonym terminie dłużnik nie wykonał czynności, sąd udzieli wierzycielowi umocowania do wykonania czynności na koszt dłużnika, wyznaczając odpowiedni termin do jej wykonania. Stosownie do § 1 ⁵ art. 1049 k.p.c., po wykonaniu czynności wierzyciel może wystąpić do sądu o przyznanie mu od dłużnika zwrotu udokumentowanych i celowych kosztów czynności.

Tymczasem, w niniejszej sprawie, powód wykonał ugodę samodzielnie, bez upoważnienia sądu, po czym wystąpił z powództwem o zwrot połowy poniesionych kosztów, pomijając procedurę wystąpienia do sądu o zezwolenie na zastępcze wykonanie zobowiązania, co musi skutkować oddaleniem żądania pozwu.

Dodać trzeba, że w ocenie Sądu Okręgowego, materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie pozwala na uznanie, iż wina za niewykonanie postanowień zawartej między stronami ugody leży wyłącznie po stronie pozwanej. Zaznaczyć należy, iż strony umowy zobowiązały się do wspólnego działania na rzecz budowy płotu rozgraniczającego ich działki. Oznacza to, iż wszelkie decyzje winny być podjęte w drodze kompromisu i wspólnych ustaleń. W niniejszej sprawie wspólne działanie zakończyło się na etapie zlecenia geodecie wyznaczenia punktów granicznych. Co do dalszych decyzji, zwłaszcza wyboru terminu wykonania płoty – między stronami powstał konflikt, który uniemożliwił wykonanie zawartej ugody. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż obie strony postępowały w sposób, który utrudniał, czy wręcz uniemożliwiał prawidłowe wykonanie ugody. Pozwani nie byli w stanie dojść do porozumienia co do terminu realizacji inwestycji, z kolei powód po tym, jak sam zawarł umowę z wykonawcą – nie reagował na wezwania powodów do udostępnienia im dokumentacji, co stoi w oczywistej sprzeczności z celem ugody, jakim miało być wspólne i zgodne zrealizowanie budowy ogrodzenia.

W świetle braku zgody między stronami, szczególnego znaczenia nabiera treść spornego pkt. 3 przedmiotowej ugody, która czyni jego ustalenia trudnymi do wypełnienia, czy też niewykonalnymi. Oto bowiem strony ustaliły, iż w tym samym terminie zlecą geodecie wytyczenia punktów granicznych oraz wybiorą firmę i zlecą jej budowę płotu na tak wyznaczonej granicy. Taki zapis w praktyce przewiduje zlecenie budowy płotu w granicach, które jeszcze nie zostały wyznaczone.

Z uwagi na fakt, iż zasadniczą przesłanką, z powodu której Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo, jest niedopełnienie przez powoda opisanej wyżej procedury uzyskania upoważnienia do zastępczego wykonania czynności, do których strony zobowiązały się w ugodzie, bezcelowym byłoby dopuszczanie dowodów wskazanych w apelacji, na okoliczność ewentualnych wad wzniesionego płotu. Dowody te podlegały pominięciu na podstawie art. 235 ² § 1 pkt3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

W świetle przedstawionych racji, zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz w zw. 231 k.p.c. nie stanowiąc o istocie sprawy, tracą na znaczeniu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w jego punkcie 1. oddalając powództwo oraz w punkcie 2., stanowiącym o kosztach postępowania, zasądził od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 917 złotych, tj. sumę kosztów zastępstwa procesowego pozwanych w kwocie 900 złotych (§ 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 złotych.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w powołanym przepisie strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Na koszty procesu poniesione przez pozwanych w kwocie 850 zł złożyły się: opłata sądowa od apelacji w kwocie 400 złotych oraz koszty zastępstwa procesowego adwokata w kwocie 450 złotych (§ 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1 ¹ k.p.c.