Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 października 2022 r. Sąd Rejonowy w Zgierzu w sprawie z powództwa T. B. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę:

1.  zasądził od Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz T. B. następujące kwoty:

a/. 1259,97 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty;

b/. 509 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 grudnia 2020 roku do dnia zapłaty;

c/. 697,18 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

2.  oddalił powództwo w pozostałej części.

Apelację od tego wyroku wniosła pozwana, zaskarżając go w części, tj. w zakresie jego punktu 1 a) i b) oraz w konsekwencji w zakresie zamieszczonego w nim orzeczenia o kosztach postepowania między stronami (pkt 1 c). Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła:

1.  naruszenie prawa materialnego, a to przepisów art. 509 § 1 i 2 k.c. i art. 510 § 1 i 2 k.c. przez bezpodstawne uznanie, że umowy przelewu wierzytelności, z których powód wywodzi swą legitymację czynną w sprawie są ważne i skuteczne, mimo braku wykazania w toku postępowania przyczyny prawno - gospodarczej (causa) dokonanego w ich wyniku rozporządzenia wierzytelnościami o odszkodowanie za korzystanie z samochodu zastępczego;

2.  naruszenie prawa materialnego, a to art. 354 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 361 k.c., art. 363 k.c. i 362 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że koszty wynajęcia samochodu zastępczego wygenerowane przez poszkodowanych na podstawie zawartych z powodem umów najmu takich pojazdów są celowe i ekonomicznie uzasadnione, mimo otrzymania przez poszkodowanych od pozwanego konkretnych i zrozumiałych propozycji zorganizowania najmu samochodów zastępczych na korzystniejszych pod względem finansowym i zbliżonych pod względem organizacyjnym warunkach;

3.  naruszenie przepisów postępowania, a to art. 233 § 1 k.p.c. przez zaniechanie wszechstronnej i bezstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zastąpienie jest oceną jednostronną i subiektywną, nie uwzględniającą całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przez ignorowanie jednoznacznych dowodów zgromadzonych w aktach szkodowych pozwanego nr (...) i (...) oraz wzorach umów o współpracy pozwanego z wypożyczalniami pojazdów (...) i (...), jak również przez oparcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych na załączonych do pozwu dokumentach w postaci regulaminu wypożyczalni (...) i ogólnych warunków usług (...), które nie są częścią umów najmu zawieranych na podstawie umów o współpracy łączących pozwanego z tymi podmiotami w zakresie zapewniania samochodów zastępczym poszkodowanym; co miało wpływ na wynik sprawy albowiem jego wynikiem były całkowicie błędne ustalenia faktyczne tak co do przekazania przez pozwanego poszkodowanym i ich przedstawicielom w toku postępowań likwidacyjnych zaproszeń do zawarcia umów najmu samochodów zastępczych z przedsiębiorcami współpracującymi w tym zakresie z pozwanym oraz co do warunków takich umów

W konsekwencji podniesionych zarzutów pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu pełnych kosztów postępowania w pierwszej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Apelująca, w przypadku nieuwzględnienia ww. wniosków, wniosła zaś o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania odwoławczego.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie jej jako bezzasadnej oraz zasądzenie na rzecz powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że do rozpoznania wywiedzionej w sprawie apelacji zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu uproszczonym.

Zaznaczyć trzeba, że apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji – co w polskim porządku prawnym wynika z art. 505 ⁹ § 1 ¹ i 2 k.p.c. (tak w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC Nr 6 z 2008 r., poz. 55). Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie.

Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Na wstępie należy wskazać, iż Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne. Zdaniem Sądu Okręgowego wyrok Sądu Rejonowego odpowiada prawu i jako taki musi się ostać. Podniesione przez apelującą zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 509 § 1 i § 2 k.c. i art. 510 § 1 i 2 k.c. Trafnie skarżąca podkreśla, że przelew, co do zasady jest kauzalny. W apelacji pozwana zakłada, że powód nie wykazał w trakcie procesu wyraźnej przyczyny prawno- gospodarczej przelewu. To na niej jednak, jako tej, która zmierza do stwierdzenia nieważności przelewu z powodu braku wyraźnej podstawy prawnej, ciążył dowód wykazania, że takiej podstawy brak. Pozwana zaś nie doprowadziła, w trakcie postępowania przed Sądem Rejonowym ani przed Sądem II instancji do wykazania, że kwestionowany przelew nie ma żadnej podstawy prawnej. Samo stwierdzenie, że umowa przelewu nie określa jakiejkolwiek kauzy przelewu jest niewystarczający zważywszy, na art. 65 § 2 k.c. oraz na łączącą powoda z poszkodowanym umowę najmu pojazdu. W tej sytuacji jej zarzut nie znajduje uzasadnienia w ustalonym stanie faktycznym.

Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c..

Zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. byłby skuteczny tylko wówczas, gdyby apelujący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CK 314/05, LEX nr 172176). Prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. powinien być połączony z zarzutem błędnych ustaleń faktycznych. W apelacji powinno zostać zatem wyjaśnione, które dowody, w jakim zakresie i dlaczego, zdaniem strony skarżącej, zostały przez Sąd ocenione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, które ustalenia faktyczne tego Sądu są wadliwe i jakie powinny być ustalenia prawidłowe, ewentualnie jakich ustaleń zabrakło w zaskarżonym wyroku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I ACa 719/16, LEX nr 2200318). Tym wymogom nie odpowiada apelacja strony pozwanej.

Wskazać bowiem należy, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a dokonana ocena dowodów nie budzi żadnych zastrzeżeń pod kątem jej zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Stawiany przez apelującą zarzut w istocie nie dotyczy błędów w ustaleniach faktycznych czy ocenie dowodów, a sprowadza się do zakwestionowania zinterpretowania faktów w kontekście przepisów prawa materialnego.

Nietrafnym jawi się zarzut naruszenia art. 354 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c., art. 363 k.c. i art. 362 k.c..

W myśl przepisu art. 361 § 1 k.c., obowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Zgodnie z art. 354 § 1 k.c., dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§ 2). Powyższe przepisy nakładają na strony stosunku prawnego obowiązek współdziałania. Jak trafnie zauważa apelująca, na poszkodowanym, jako uczestniku zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, ciążył obowiązek minimalizacji szkody. Powyższe nie oznacza jednak, że poszkodowany ma obowiązek podjąć wszelkie, nawet uciążliwe dla niego działania, by zmniejszyć ewentualną odpowiedzialność ubezpieczyciela. Obowiązek minimalizacji skutków szkody musi być utrzymany i stosowany w rozsądnych granicach i nie powinien być wykorzystywany do nakłaniania poszkodowanego by zrezygnował z realizacji przysługujących mu praw podmiotowych. Należy bowiem wskazać, że w pierwszej kolejności to ubezpieczyciel winien podjąć wszelkie działania umożliwiające poszkodowanemu wywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków. Nie można uznać, iż powiadomienie poszkodowanego o możliwości najmu pojazdu zastępczego, stanowiło ze strony ubezpieczyciela współdziałanie i obligowało poszkodowanego do skorzystania z przedstawionego rozwiązania. Ponadto, wskazana przez pozwanego informacja o możliwości wynajmu pojazdu zastępczego za jego pośrednictwem była jedynie lakoniczna. Ubezpieczyciel przerzucił wszelkie obowiązki na poszkodowanego, który samodzielnie miał kontaktować się w sprawie wypożyczalni, dopytywać o warunki najmu, czekać na podstawienie pojazdu. Takiego rozwiązania nie sposób zaakceptować. Skoro ubezpieczyciel, jako duży podmiot zajmujący się likwidacją szkód komunikacyjnych w ramach prowadzonej działalności, nie jest w stanie w sposób sprawny i nieuciążliwy dla poszkodowanych zorganizować najmu pojazdu zastępczego, nie można obciążać poszkodowanych konsekwencjami takiego działania. Zatem nakładane przez ubezpieczyciela limity stawki za dobę wynajmu w przypadku najmu z innej niż proponowana wypożyczalni nie mogą mieć zastosowania, bowiem wobec nieefektywnego współdziałania pozwanego w zapewnieniu najmu pojazdu zastępczego, poszkodowany może skorzystać z dowolnej oferty oferującej najem pojazdu w stawce mieszczącej się w stawkach rynkowych. Ponadto, co istotne, wskazać należy, że pozwany poinformował poszkodowanego o akceptowanej przez niego stawce dobowej najmu, jednakże w żadnej mierze nie udzielił informacji, że stawka ta jest adekwatna do kosztu, jaki poniósłby ubezpieczyciel w przypadku skorzystania z jego oferty. Co więcej, z brzmienia informacji w żadnej mierze nie wynika, by stawka wskazana przez zakład ubezpieczeń była rzeczywiście przez niego ponoszonym kosztem w przypadku skorzystania z jego oferty.

Zwrócić należy uwagę na jeszcze jeden istotny aspekt z punktu widzenia minimalizacji szkody. Wskazać należy, że apelująca doszukuje się zwiększenia zakresu szkody w skorzystaniu z oferty najmu za dobową stawkę najmu wyższą niż proponowana przez ubezpieczyciela, w zupełności pomijając ogólne koszty najmu, na które składają się również opłaty dodatkowe. Porównując natomiast atrakcyjności ofert należy mieć na względzie całość kosztów związanych z najmem pojazdów, bowiem niejednokrotnie suma wszystkich dodatkowych opłat związanych z najmem pojazdu zastępczego czyni ofertę z niższą stawką dobową droższą i mniej opłacalną. Co prawda apelująca podnosi, że wskazywane opłaty dodatkowe nie obciążają poszkodowanego, a ponosi je ubezpieczyciel, czyniąc tym samym najem bezkosztowym, jednakże pozwana nie bierze pod uwagę okoliczności odmowy pokrycia kosztów najmu przez ubezpieczyciela i przerzucenia tego ciężaru na poszkodowanego. Wskazać bowiem należy, jak również podkreśliła pozwana w apelacji, że w sytuacji, gdyby okazało się, że odszkodowania z jakichkolwiek przyczyn nie przysługują, to należności z tytułu czynszu najmu uiścić muszą poszkodowani. Zatem dokonując wyboru oferty poszkodowany słusznie nie poprzestaje jedynie na porównaniu stawki dobowej najmu, ale bierze pod uwagę całokształt opłat z nim związanych, które w przypadku odmowy wypłaty odszkodowania musiałby samodzielnie pokryć. Tymczasem oferty przedstawione przez pozwaną co prawda przewidywały niższe stawki najmu, jednakże określały dodatkowe opłaty pokrywane przez ubezpieczyciela, które jednak poszkodowany musiałby ponieść w przypadku odmowy wypłaty odszkodowania. W ofercie wybranej przez poszkodowanych całość kosztów ograniczała się do zapłaty iloczynu stawki najmu pojazdu i dni trwania najmu, podczas gdy w przypadku odmowy wypłaty odszkodowania przez pozwaną poszkodowany poza takimi kosztami najmu musiałby pokryć opłaty związane z podstawieniem i odbiorem pojazdu poza siedzibą firmy, wydania lub zwrotu poza godzinami pracy wypożyczalni, ewentualne kary umowne za przewóz zwierząt, które zostały przewidziane w umowach zawartych przez ubezpieczyciela z podmiotami współpracującymi.

W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw do przypisania poszkodowanym nielojalnego postępowania, naruszającego obowiązujące ich, jako wierzycieli, na podstawie art. 354 k.c., wymogi współpracy z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania. Nie można również wysnuć wniosku, by poszkodowani w jakikolwiek sposób przyczynili się do zwiększenia szkody. Poszkodowani byli uprawnieni do skorzystania z rynkowej oferty powoda i tym samym wydatki za najem pojazdu zastępczego w wyższej wysokości były jak najbardziej celowe i ekonomicznie uzasadnione, co oznaczało w tej sprawie zasadność powództwa w tej sprawie.

Podsumowując powyższy wywód stwierdzić należy, iż wywiedziona przez pozwaną apelacja nie zawierała zarzutów, mogących podważyć rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego i w konsekwencji podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 i w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) i zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu apelacyjnym. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1 ¹ k.p.c.