Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lipca 2022 r. Sąd Rejonowy w Łowiczu w sprawie sygn. akt I Ns 329/19 z wniosku R. K. (1) przy udziale A. K., o podział majątku wspólnego:

I.  ustalił, że w skład majątku wspólnego R. K. (1) i A. K. wchodzą:

1.  laptop marki A. o wartości 480 zł,

2.  tapczan szary o wartości 750 zł,

3.  pralka H. (...) A. o wartości 1.300 zł,

4.  biurko z sosny bielonej o wartości 200 zł,

5.  sofa brązowo-beżowa o wartości 800 zł,

6.  równowartość zestawu mebli z sosny bielonej o wartości 500 zł,

7.  równowartość kanapy w kratkę brązowo-beżowej o wartości 150 zł,

8.  równowartość kanapy fioletowej o wartości 84 zł,

9.  równowartość biurka narożnego wenge o wartości 140 zł,

10.  meblościanka brązowo-beżowa o wartości 420 zł,

11.  telewizor Samsung o wartości 860 zł,

12.  zestaw mebli D. o wartości 700 zł,

13.  równowartość fotela obrotowego o wartości 100 zł,

14.  równowartość samochodu osobowego marki T. (...), nr rej. (...) o wartości 4.350 zł;

15.  równowartość samochodu osobowego marki M. (...) o wartości 4.000 zł;

16.  równowartość motocykla H. o wartości 1.000 zł,

17.  równowartość samochodu osobowego marki J. (...) o wartości 27.000 zł;

18.  środki na rachunku bankowym R. K. (2) w (...) Bank S.A. o numerze (...) w wysokości 1.043,53 zł,

19.  środki na rachunkach bankowych A. K. w (...) Bank S.A o numerach: (...) oraz (...) w łącznej kwocie 4.335,30 zł;

II.  ustalił, że udziały R. K. (1) i A. K. w majątku wspólnym są równe;

III.  ustalił, że A. K. poczynił nakłady na wspólne składniki majątku w postaci:



spłaty wspólnie zaciągniętego kredytu hipotecznego w łącznej kwocie 53.400 zł;



zakupu moskitier o wartości 700 zł;



opłacenia usługi kominiarskiej o wartości 147,60 zł



uiszczenia podatku od nieruchomości wspólnej w kwocie łącznej 1.023 zł;



opłacenia polisy za samochód osobowy marki T. za lata 2018 i 2019 w kwocie łącznej 1.294 zł;



koszty związane z przygotowaniem nieruchomości wspólnej do sprzedaży, tj. , podstawienia i opróżnienia kontenera 1.412,64 zł, uzyskania zaświadczenia z banku o zadłużeniu z tytułu kredytu hipotecznego 140 zł;

IV.  ustalił, że R. K. (2) poczyniła nakłady na wspólny składnik majątku w postaci spłaty wspólnie zaciągniętego kredytu hipotecznego w łącznej kwocie 5.500 zł;

V.  dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonków R. K. (1) i A. K. w ten sposób, że:

1.  składniki wymienione w punktach I.1. – I.5. i I.18 o łącznej wartości 4.573,53 zł przyznaje na własność R. K. (1)

2.  składniki wymienione w punktach I.6. – I.17 i I.19 o łącznej wartości 43.639,30 zł przyznaje na własność A. K.;

VI.  zasądził od A. K. na rzecz R. K. (1) kwotę 19.532,89 zł tytułem dopłaty;

VII.  zasądził od R. K. (1) na rzecz A. K. kwotę 26.308,62 zł tytułem zwrotu nakładów poniesionych na majątek wspólny,

VIII.  zasądził od A. K. na rzecz R. K. (1) kwotę 13.907,72 zł tytułem wynagrodzenia za wyłączne korzystanie z nieruchomości wspólnej w okresie od 7.10.2019 r. – 4.10.2020 r., z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 października 2019 r. do dnia zapłaty;

IX.  oddalił wniosek uczestnika o zasądzenie od wnioskodawczyni na jego rzecz wynagrodzenia z tytułu zarządu nieruchomością wspólną;

X.  zasądził od A. K. na rzecz R. K. (1) kwotę 650 zł tytułem kosztów postępowania;

XI.  nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łowiczu od R. K. (1) i od A. K. kwoty po 2.229,66 zł tytułem wydatków wyłożonych przez Skarb Państwa na wynagrodzenie biegłych.

XII.  w pozostałym zakresie ustala, że uczestnicy ponoszą koszty postepowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Apelację od wydanego orzeczenia złożył uczestnik postępowania A. K., zaskarżając wydane postanowienie w części tj. w zakresie punktów: I. 17., III., V. 2.,VI., VII. oraz VIII. postanowienia.

Skarżonemu rozstrzygnięciu apelujący zarzucił:

I.  co do pkt 1.17., pkt V.2., pkt VI. postanowienia:

1.  obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny tegoż materiału dowodowego w postaci zeznań wnioskodawczyni o nabyciu pojazdu z środków pieniężnych uczestnika, zeznań uczestnika dotyczących nabycia pojazdu marki J. (...) za środki pochodzące z pożyczki od W. S. spłacanej po ustanowieniu rozdzielności majątkowej, w sytuacji gdy powyższe zeznania korespondują ze złożonym do akt sprawy oświadczeniem W. S. o udzieleniu uczestnikowi w lipcu 2016 r. pożyczki na zakup samochodu oraz zeznaniami wnioskodawczyni, iż samochód ten zakupiony został przez wnioskodawcę za jego pieniądze,

2.  obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie skutkujące ustaleniem, że równowartość pojazdu marki J. (...) wchodzi w skład majątku wspólnego stron, podczas gdy pojazd ten zakupiony został po powstaniu pomiędzy małżonkami separacji faktycznej, na wyłączny użytek uczestnika, po licznych bezskutecznych wezwaniach wnioskodawczyni do zawarcia umowy o ustanowienie rozdzielności majątkowej,

II.  co do pkt III. i VII. postanowienia:

1.  obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny tegoż materiału dowodowego w postaci zeznań świadka W. K. i uznanie za nieudowodnioną okoliczność spłaty części pożyczki po ustanowieniu rozdzielności majątkowej, w sytuacji gdy dowody z wyciągów z rachunków bankowych, harmonogramu spłat pożyczki oraz zeznań W. K. w części odnoszącej się do sposobu i terminów spłat pożyczki przez uczestnika jednoznacznie wskazują, że po ustanowieniu rozdzielności majątkowej uczestnik spłacił tytułem pożyczki kwotę 3.966,50 zł,

III.  co do pkt VIII. postanowienia:

1.  obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

a)  art. 321 §1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwoty 13.907,72 zł tytułem wynagrodzenia za wyłączne korzystanie z nieruchomości wspólnej w okresie od 7.10.2019 r. – 4.10.2020 r., w sytuacji gdy Wnioskodawczyni żądała zasądzenia wynagrodzenia do lipca 2020 r., a zatem zasądzając wynagrodzenie za okres od 1 lipca 2020 r. do 4 października 2020 r. Sąd orzekł ponad żądanie,

b)  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało pominięciem istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wynikających z zeznań wnioskodawczyni i uczestnika a mianowicie faktów, iż wnioskodawczyni w okresie od października 2019 r. do października 2020 r. nie zamierzała korzystać z nieruchomości wspólnej w zakresie wykraczającym poza działania związane ze sprzedażą nieruchomości wspólnej, nie zgłaszała uczestnikowi żądania dopuszczenia do korzystania z rzeczy wspólnej w inny sposób niż w celu jej sprzedaży, uczestnik umożliwiał wnioskodawczyni korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej żądaniami, od kwietnia 2020 r. uczestnik nie zamieszkiwał na nieruchomości, uczestnik wymienił zamki w drzwiach w związku z posiadaniem broni i koniecznością jej zabezpieczenia, o czym wcześniej poinformował wnioskodawczynię, a nie w celu pozbawienia wnioskodawczyni dostępu do nieruchomości,

c)  art. 327 ¹ §1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej oraz wskazanie przepisów prawa, co do zasądzonych odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości przez uczestnika,

2.  obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

a)  481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. poprzez zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości przez uczestnika od dnia przypadającego przed upływem terminu wymagalności roszczenia,

b)  art. 206 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż sam fakt zgłoszenia roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w postępowaniu sądowym stanowi przesłankę do zasądzenia ww. wynagrodzenia, w sytuacji gdy konieczne jest wykazanie zamiaru korzystania z nieruchomości przez zgłaszającego żądanie zapłaty wynagrodzenia i wykazanie, że działanie współwłaściciela polegające na korzystaniu przez niego z rzeczy z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli ma charakter bezprawny.

W związku z tak postawionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia:

a)  w pkt I. 17. poprzez oddalenie żądania ustalenia, że w skład majątku wspólnego Stron wchodzi równowartość pojazdu marki J. (...) o wartości 27.000 zł,

b)  w pkt III. poprzez ustalenie, iż A. K. poniósł z majątku odrębnego na majątek wspólny również nakłady na spłatę pożyczki zaciągniętej wspólnie z wnioskodawczynią w wysokości 7.933 zł,

c)  w pkt V. 2. poprzez przyznanie na własność składników majątkowych wymienionych w punktach I. 6. – I. 16. i I. 19. o łącznej wartości 16.639,30 zł na własność A. K.,

d)  w pkt VII. poprzez zasądzenie od wnioskodawczym na rzecz uczestnika kwoty 30.275,12 zł tytułem zwrotu nakładów poniesionych przez uczestnika z majątku odrębnego na majątek wspólny,

e)  w pkt VIII. poprzez oddalenie w całości żądania wnioskodawczym zasądzenia na jej rzecz wynagrodzenia za korzystanie przez uczestnika z nieruchomości wspólnej,

f)  ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji.

Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego przed Sądem I instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.

Wnioskodawczyni, w odpowiedzi na apelację wniesioną przez uczestnika, wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie na swoją rzecz od skarżącego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja uczestnika okazała się bezzasadna i jako taka skutkowała oddaleniem.

Zdaniem Sądu Okręgowego, postanowienie Sądu Rejonowego odpowiada prawu i jako takie musi się ostać. Sąd Okręgowy podziela w pełni ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji i przyjmuje je, jako własne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że podniesione liczne zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. należy uznać za całkowicie chybione. Jak wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez Sąd I instancji, czyli bada czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233 § 1 k.p.c. Należy zatem mieć na uwadze, że – co do zasady - Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych. Jeżeli z danego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., Nr 5, poz. 33, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., I CKN 1114/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7-8, poz. 139).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach (np. wyrok z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CK 314/05, wyrok z dnia 21 października 2005r., sygn. akt III CK 73/05, wyrok z dnia 13 października 2004 r. sygn. akt III CK 245/04, LEX nr 174185), skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem może być jedynie przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej, niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu. Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2008r., I ACa 180/08, LEX nr 468598).

Takiego działania skarżącego zabrakło w rozpoznawanej sprawie, bowiem uczestnik niezasadnie podniósł zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy opierając się na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, uznał, że Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W szczególności należy wskazać, że w ocenie Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, że nie ma znaczenia okoliczność, że samochód marki G. (...) został zakupiony przez skarżącego z okresie faktycznej separacji małżonków. Zgodnie z przepisem art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa, powstaje między małżonkami, z mocy ustawy, wspólność majątkowa, obejmująca ich dorobek (wspólność ustawowa). Dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe, nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (art. 32 § 1 k.r.io.). A zatem jeśli małżonków łączy wspólność majątkowa małżeńska, przyjmuje się domniemanie, że rzeczy zakupione w trakcie trwania małżeństwa wchodzą w skład majątku wspólnego. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt czy składnik został zakupiony przez oboje małżonków, czy też tylko przez jednego z nich. Znaczenia nie ma także sposób nabycia rzeczy ani też forma czynności prawnej, na mocy której został nabyty dany składnik. Warto zaznaczyć, że nawet samo oświadczenie małżonka złożone w akcie notarialnym, że zakupu dokonuje do swojego majątku osobistego nie będzie przesądzać o przynależności tego składnika do wskazanej masy majątkowej.

Uwzględniając powyższe skarżący powinien być świadomy, że nawet po wyprowadzce współmałżonka, a przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej, nabywając jakąś wartościową rzecz, wejdzie ona do majątku wspólnego małżonków i będzie podlegać rozliczeniu. Twierdzenia apelującego w zakresie, w jakim wskazywał, że środki na zakup wskazanego pojazdu miały pochodzić z pożyczki zaciągniętej od W. S., powinien zadbać o to, aby taka umowa została zawarta na piśmie, zwłaszcza, że zgodnie z art.720 § 2 k.c. umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej, jest to forma zastrzeżona jedynie dla celów dowodowych.

W tym kontekście nie można również mówić, że Sąd I instancji przy orzekaniu naruszył art. 5 k.c.. W postanowieniu z 6.01.2000 r. (I CKN 320/98) Sąd Najwyższy przyjął, że art. 5 k.c. nie może stanowić podstawy obniżenia spłaty lub dopłaty należnej jednemu z małżonków (jego następcom prawnym) w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami. Sąd Najwyższy wskazał, że nie można przyjąć, że zasady współżycia społecznego mogą uzasadniać pozbawienie małżonka takiej spłaty lub dopłaty w całości czy choćby w części, gdyż doszłoby wówczas do pozbawienia tego małżonka substratu majątkowego odpowiadającego jego prawu własności w majątku wspólnym (udziałowi w tym majątku), co godziłoby w prawo własności gwarantowane przez Konstytucję RP.

Idąc dalej należy wskazać, że również niezasadny okazał się zarzut dotyczący rzekomej spłaty pożyczki zaciągniętej u W. K. już po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Skarżący wbrew swoim twierdzeniom nie udowodnił, w jakiej części dług zaciągnięty u jego matki W. K. w kwocie 17.000 zł wydatkowany na meble i prace wykończeniowe we wspólnym domu spłacony został po ustaniu wspólności ustawowej. Żądana z tego tytułu kwota 8.500 zł stanowi połowę wartości udzielonej pożyczki, a z zeznań W. K. wynika, że była spłacana w okresie od 2014 r. do 2018 r.. Świadek nie była w stanie sprecyzować, jaką część pożyczki otrzymała po ustaniu wspólności ustawowej stron, a uczestnik nie przedstawił niebudzących wątpliwości dowodów na tę okoliczność pozwalających na precyzyjne wyliczenie zgłoszonego roszczenia, jak chociażby odpowiednie pokwitowania.

W dalszej kolejności należy podkreślić, że również jako niezasadny jawił się zarzut naruszenia art. 321 § 1 k.p.c.. Skarżący podnosił, że zasądzając na rzecz wnioskodawczyni kwotę 13.907,72 zł tytułem wynagrodzenia za wyłączne korzystanie z nieruchomości wspólnej w okresie od 7.10.2019 r. – 4.10.2020 r., w sytuacji gdy wnioskodawczyni żądała zasądzenia wynagrodzenia do lipca 2020 r., a zatem zasądzając wynagrodzenie za okres od 1 lipca 2020 r. do 4 października 2020 r. Sąd Rejonowy orzekł ponad żądanie. Natomiast wnioskodawczyni już na etapie wniosku inicjującego postępowanie wskazała w punkcie 4., że domaga się zasadzenia od A. K. na swoją rzecz kwoty 61.500 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia zgłoszenia roszczenia do dnia zapłaty, tytułem wynagrodzenia za wyłączne korzystanie przez uczestnika z nieruchomości wspólnej. Z uzasadnieniu wskazała, że kwota zgłoszonego roszczenia dotyczy okresu od marca 2016 r. do lipca 2019 r., po 1.500 zł za każdy miesiąc wyłącznego korzystania. Nie można zatem mówić, że Sąd Rejonowy zasądzając roszczenie począwszy od października 2019 r. orzekł ponad żądanie.

Podobnie zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w kontekście zasądzenia od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni wynagrodzenia za wyłączne korzystanie z nieruchomości nie mógł się ostać. Rację należy przyznać skarżącemu, że istotnie wnioskodawczyni opuściła nieruchomość pod koniec lutego 2016 r. z własnej woli w warunkach konfliktu z uczestnikiem. Wnioskodawczyni związała się z innym mężczyzną, zabrała swoje rzeczy osobiste pozostawiając w domu jedynie wspólne ruchomości, opuściła rodzinę i na tym etapie nie miała zamiaru zamieszkiwać dalej we wspólnym domu. Nie mniej jednak we wniosku o podział majątku zostało sformułowane żądanie zasądzenia na rzecz wnioskodawczyni wynagrodzenia za wyłączne korzystanie z nieruchomości przez uczestnika, co stanowiło wyraźne zamanifestowanie uczestnikowi, że wnioskodawczyni nie akceptuje sytuacji, w której jest pozbawiona możliwości współkorzystania z nieruchomości na równi z uczestnikiem.

Uczestnik z wniosku doręczonego mu w dniu 7 października 2019 r. powziął wiedzę, że wnioskodawczyni nie akceptuje sytuacji, w której jest pozbawiona możliwości współkorzystania z nieruchomości na równi z uczestnikiem. Co za tym idzie począwszy od tej daty apelujący korzystał ze wspólnej nieruchomości bez umocowania ponad swój udział, nie udostępniając nieruchomości wnioskodawczyni na jej żądanie.

Przepis art. 206 k.c. wskazuje, że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej i do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli – temu, którego prawo naruszono przysługuje ochrona własności, a więc na podstawie art. 224 k.c. i art. 225 k.c. może domagać się wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.

Art. 224 § 1 k.c. wskazuje, że samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, natomiast art. 224 § 2 k.c. obciąża go takim obowiązkiem od czasu gdy dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Taki sam obowiązek ma posiadacz w złej wierze (art. 225 k.c.). Z art. 7 k.c. wynika domniemanie dobrej wiary. Stan dobrej wiary powinien istnieć przez cały czas korzystania z nieruchomości, możliwe jest przekształcenie dobrej wiary w złą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2018 r., sygn.. akt III CSK 322/17, LEX nr 2490601).

W orzecznictwie wskazuje się, że dopóki współwłaściciele korzystają ze wspólnej rzeczy zgodnie z ich wolą wyrażoną nawet w sposób konkludentny, dopóty ich współposiadanie i korzystanie z rzeczy nie narusza art. 206 k.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 24 listopada 2017 r., sygn. akt I CSK 109/17, LEX nr 2468917). Wnioskodawczyni nie uchyliła pierwotnego domniemania dobrej wiary uczestnika postępowania w posiadaniu nieruchomości, bo nie wykazała, aby A. K. korzystając z nieruchomości, z której R. K. (2) sama się wyprowadziła i do października 2019 r. nie żądała jej udostępnienia. Dlatego też uczestnik nie udostępniając wnioskodawczyni kluczy do nieruchomości z chwilą sformułowania w niniejszej sprawie żądania wynagrodzenia za wyłączne korzystanie z nieruchomości, wbrew jej woli pozbawił ją możliwości korzystania z rzeczy wspólnej. To powoduje, że od tego czasu, na skutek naruszenia art. 206 k.c., apelujący – jako posiadacz – jest obowiązany do uregulowania wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy ponad swój udział, wówczas już bowiem korzystał z nieruchomości samowolnie będąc w złej wierze, bo znał stanowisko wnioskodawczyni w tej części (art. 225 k.c.), doszło więc do zmiany charakteru jego posiadania, które zaczęła cechować zła wiara (apelujący dowiedział się, że także wnioskodawczyni chce z nieruchomości korzystać, znał jej stanowisko). Apelujący nie mógł więc pozostawać w dobrej wierze od chwili, gdy dowiedział się o żądaniu wnioskodawczyni. Natomiast uczestnik przekazał wnioskodawczyni klucze do nieruchomości dopiero w dniu 4 października 2020 r..

Z powyższych względów również zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 206 k.c. okazał się chybiony, bowiem za w pełni zasadne należy uznać zasądzenie od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwoty 13.907,72 zł tytułem wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości stron w zakresie udziału przysługującego R. K. (2) za okres od dnia 7 października 2019 r. do dnia 4 października 2020 r..

Z kolei odnosząc się do podniesionego przez pozwaną zarzutu naruszenia art. 327 ¹ § 1 k.p.c. należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Powszechnie w orzecznictwie przyjmuje się, iż zarzut naruszenia art. 327 ¹ § 1 k.p.c. może być usprawiedliwiony tylko w wyjątkowych okolicznościach, tj. jedynie wtedy, gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10.01.2013 r., III APa 63/12, LEX nr 1254543, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24.01.2013 r., I ACa 1075/12, LEX nr 1267341).

Tym samym naruszenie art. 327 ¹ § 1 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę apelacji, tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawiera tak kardynalne braki, że niemożliwe jest dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia, co uniemożliwia przeprowadzenie kontroli apelacyjnej. Tylko bowiem wówczas stwierdzone wady mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie i uzasadnienie Sądu I instancji choć są oszczędne w zakresie omówienia roszczenia odsetkowego, to nie ma żadnej wątpliwości, że odsetki ustawowe za opóźnienie zostały zasądzone 7 października 2019 roku do dnia zapłaty, tj. od dnia, w którym uczestnikowi doręczony został wniosek inicjujący postępowanie przed Sądem I instancji, a na podstawie którego skarżący powziął wiedzę, że wnioskodawczyni nie akceptuje sytuacji, w której jest pozbawiona możliwości współkorzystania z nieruchomości na równi z uczestnikiem i domaga się z tego tytułu zasądzenia wynagrodzenia.

Roszczenie o zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie ze wspólnej nieruchomości ponad swój udział ma charakter zobowiązania bezterminowego, które rządzi się innymi regułami dotyczącymi jego wymagalności. Termin spełnienia świadczenia to czas, w którym dłużnik powinien wykonać swoje świadczenie w sposób należyty, zgodnie z art. 354 k.c. i 355 k.c. Dla ustalenia terminu spełnienia świadczenia podstawowe znaczenia ma art. 455 k.c., który stanowi, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Ze względu na sposób oznaczenia terminu spełnienia świadczenia, rozróżnia się zobowiązania terminowe i bezterminowe. W zobowiązaniach terminowych termin spełnienia świadczenia jest z góry oznaczony wprost lub przez czynność prawną, ustawę, orzeczenie sądu albo decyzję administracyjną. Z kolei za zobowiązania bezterminowe poczytuje się zobowiązania, których termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania i jest uzależniony od wyrażenia woli przez wierzyciela przez złożenie przez niego stosownego oświadczenia woli (art. 455 in fine k.c.). W takim zobowiązaniu świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika przez wierzyciela. Wezwanie dłużnika przez wierzyciela do wykonania zobowiązania bezterminowego nie jest przejawem możliwości żądania świadczenia, lecz postawieniem tego świadczenia w stan wymagalności, a skutkiem prawnym wezwania do zapłaty jest aktywizacja obowiązku wykonania zobowiązania (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2014 r. III CZP 76/14; wyrok z uzasadnieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt I ACa 960/15).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że najwcześniejsze pismo wnioskodawczyni, z którego uczestnik postępowania powziął wiedzę o jej żądaniu zostało mu doręczone w dniu 7 października 2019 r., a zatem od tej daty skarżący pozostawał w zwłoce w spełnieniu świadczenia. Co za tym idzie zasądzenie odsetek od tej daty jest w pełni uzasadnione.

Z powyższych względów za niezasadny należało uznać również podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. albowiem Sąd Okręgowy uznał, że orzeczenie Sądu I instancji jest prawidłowe i jako takie musi się ostać.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., oddalił apelację wnioskodawczyni, jako całkowicie bezzasadną.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. ustalając, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.