Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 listopada 2022 roku w sprawie z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. przeciwko syndykowi masy upadłości J. R. osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej – E. I. o bezpodstawne wzbogacenie, Sąd Rejonowy w Brzezinach zasądził od syndyka masy upadłości J. R. osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - E. I. na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 25.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 27 lipca 2020r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4.867zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Apelację od opisanego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu pozwany zarzucił:

-

naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe - poprzez przyjęcie, że postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości, o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi, nawet gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność nie zostanie zgłoszona do syndyka, a tym samym nie zostanie wyczerpany tryb określony ustawą i wierzytelność nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności,

-

naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c. poprzez przyjęcie, że sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności ogłoszenia upadłości strony lub wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka, z pominięciem przez sąd wyjątku określonego w art. 145 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe.

W konsekwencji podniesionych zarzutów strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia, powyższego żądania, pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Postanowieniem z dnia 16 maja 2024 roku, w związku z treścią postanowienia o ogłoszeniu upadłości oraz treścią zarzutów apelacji pozwanego, Sąd Okręgowy zwrócił się do syndyka masy upadłości upadłego J. R., to jest E. I. o udzielenie w terminie 10 dni informacji, czy postępowanie upadłościowe prowadzone jest w trybie art. 491 ¹ ust. 1 czy w trybie art. 491 ¹ ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe oraz wskazanie, czy wierzytelność pozwanego dochodzona pozwem została zgłoszona do masy upadłości, nadto jaki jest aktualny stan postępowania upadłościowego

W odpowiedzi na zobowiązanie pełnomocnik pozwanego wskazał, że postępowanie upadłościowe prowadzone jest w trybie art. 491 ¹ ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, wierzytelność pozwanego dochodzona pozwem nie została zgłoszona do masy upadłości, a co do aktualnego stanu postępowania wskazano, że nie toczy się już z udziałem syndyka oraz do wykonania został projekt planu spłaty.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Wstępnie należy odnotować, że Sąd II instancji podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz ocenę dowodów wyrażoną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c.).

Zarzuty naruszenia art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe oraz art. 180 § 1 pkt 5 lit. b k.p.c. nie zasługują na uwzględnienie.

Z pisma procesowego pełnomocnika pozwanego z dnia 18 czerwca 2024 roku wynika, że postępowanie upadłościowe wobec dłużnika J. R. jest prowadzone w trybie określonym w art. 491 ¹ ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 794). Przepis art. 491 ² ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że w postępowaniu prowadzonym w takim trybie nie stosuje się m.in. przepisów o sporządzeniu listy wierzytelności, a w konsekwencji także o zaskarżeniu, zatwierdzeniu, prostowaniu i uzupełnieniu tej listy (art. 244, art. 245 oraz art. 253-264), zatem w toku tego postępowania nie powstaje lista wierzytelności, z której wyciąg – w myśl art. 264 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe – stanowi tytuł egzekucyjny służący wierzycielowi jako podstawa egzekwowania swoich należności od upadłego. W takiej sytuacji nie ma racji bytu zawieszenie postępowania sądowego wszczętego przeciwko dłużnikowi przed ogłoszeniem upadłości, które zmierzało do uzyskania takiego tytułu. Z tej przyczyny art. 491 ² ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stwierdza, że w postępowaniu upadłościowym toczącym się w trybie art. 491 ¹ ust. 1 tej ustawy nie stosuje się również przywołanego w apelacji art. 145 ust. 1, stwierdzającego, że postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W efekcie – wobec niestosowania w postępowaniu upadłościowym art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 794) – nie zachodzi wymieniony w art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c. wyjątek od reguły ogólnej przewidzianej w tym przepisie, a Sąd zobowiązany jest podjąć zawieszone postępowanie. Art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu, a z uwagi na obecną treść art. 174 § 3 k.p.c., obowiązującą od dnia 1 stycznia 2016 r., syndyk masy upadłości nie jest uprawniony do odmowy wstąpienia do postępowania, więc dalsze postępowanie sądowe musiało zostać podjęte z udziałem syndyka w miejsce pozwanego upadłego.

Ocena stanu prawnego mogłaby wypaść odmiennie jedynie wówczas, gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości J. R. wpłynął przed dniem 24 marca 2020 r., gdyż z mocy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1802 ze zm.) w takich sprawach stosuje się przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej tą ustawą, które nie wyłączały stosowania w postępowaniu upadłościowym wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.) dotyczących listy wierzytelności, ani art. 145 ust. 1 tej ustawy.

Jednakże z informacji uzyskanych od syndyka masy upadłości J. R. wynika wprost, że postępowanie upadłościowe w stosunku do osoby J. R. prowadzone było w trybie art. 491 ¹ ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe. Sądowi nie jest wiadome również, by w toku postępowania upadłościowego zostało wydane na podstawie art. 491 ⁵ § 2 ustawy Prawo upadłościowe postanowienie o dalszym prowadzeniu tego postępowania w trybie przewidzianym w art. 491 ¹ ust. 2 tej ustawy.

Nie sposób zatem uznać, by Sąd Rejonowy w jakikolwiek sposób naruszył powoływane przez apelującego przepisy art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe oraz art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c., skoro w niniejszej sprawie, wobec prowadzenia postępowania upadłościowego w stosunku do upadłego w trybie art. 491 ¹ ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, przepisy te nie miały zastosowania. Wobec upadłego nie sporządzano listy wierzytelności, zatem powód nie był zobligowany do zgłaszania dochodzonej w niniejszej sprawie wierzytelności syndykowi. Z tej też przyczyny nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania, a wszczęte postępowanie mogło zostać podjęte na podstawie art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c., przy czym dalsze postępowanie zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe mogło toczyć się wyłącznie przeciwko syndykowi, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.