Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

M. D. został oskarżony o to, że w dniu 5 września 2014 r. w Ł., będąc już uprzednio karanym za podobne przestępstwo umyślne i w ciągu 5 lat od odbycia za nie kary pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy, stosował przemoc poprzez szarpanie, kopanie, rzucanie się oraz wyrywanie w celu zmuszenia f-sza Policji M. S. do zaniechania prawnej czynności służbowej zatrzymania oraz znieważył słowami wulgarnymi powszechnie uznawanymi za obelżywe f-szy Policji M. F., M. S., P. S., J. K. (1) i K. K. (1) a także usiłował naruszyć nietykalność cielesną f-sza Policji M. S. poprzez próbę uderzenia pięścią w twarz, przy czym czynów tych dopuścił się podczas i w trakcie pełnienia poprzez w/w f-szy Policji obowiązków służbowych, tj. o czyn z art. 224 § 2 k.k. i art. 226 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 15 lipca 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt V K 354/16 M. D. w zakresie zarzucanego czynu został uznany za winnego tego, że w dniach 5 i 6 września 2014 r. w Ł., będąc uprzednio skazanym za podobne przestępstwo umyślne i w ciągu 5 lat od odbycia za nie kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Policji M. S. i M. F. znieważył wyżej wymienionych funkcjonariuszy Policji słowami uznawanymi za obelżywe, w celu zmuszenia wyżej wymienionych funkcjonariuszy Policji do zaniechania prawnej czynności służbowej w postaci doprowadzenia stosował wobec nich przemoc w postaci szarpania się oraz usiłował uderzyć ręką w głowę M. S., czym usiłował naruszyć jego nietykalność cielesną oraz podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Policji P. S., J. K. (2) i K. K. (1) znieważył wyżej wymienionych funkcjonariuszy Policji słowami uznawanymi za obelżywe, czym wypełnił dyspozycję art. 224 § 2 k.k. i art. 226 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 224 § 2 w zw. z § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 37b k.k., art. 34 § 1 w zw. z § 1a pkt 1 k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k. – został skazany na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz 1 roku ograniczenia wolności w postaci obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym. Na podstawie art. 46 § 2 k.k. Sąd orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonych J. K. (2) i K. K. (1) nawiązki w wysokości po 100 zł na rzecz każdego z pokrzywdzonych. Ponadto Sąd zwolnił oskarżonego w całości od kosztów sądowych, przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego.

Zarzucił obrazę prawa materialnego tj. art. 4 § 1 k.k. poprzez zastosowanie ustawy obowiązującej w dacie orzekania pomimo, że jest ona dla oskarżonego surowsza niż ta obowiązująca w chwili czynu, która zezwalała na warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, a także obrazę przepisów postępowania – art. 443 k.p.k. poprzez orzeczenie od oskarżonego nawiązek na podstawie art. 46 § 2 k.k. pomimo tego, że Sąd I instancji z uwagi na kierunek środka odwoławczego nie mógł orzec obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia.

Podnosząc opisane zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary 2 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres próby wynoszący 4 lata, oddanie go pod dozór kuratora i uchylenie rozstrzygnięcia o orzeczonych nawiązkach, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wniesiona apelacja okazała się bezzasadna, a podniesione w niej argumenty nie mogły spowodować wzruszenia zapadłego orzeczenia.

Na wstępie należy wskazać, iż skarżący w apelacji nie kwestionuje sprawstwa i winy oskarżonego, a Sąd odwoławczy analizując akta sprawy również nie dopatrzył się podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Sąd I instancji w sposób kompletny zebrał materiał dowodowy, wnikliwie go rozważył, a stanowisko swoje wyczerpująco uzasadnił, zgodnie z wymogami określonymi w art. 424 k.p.k. Sprawstwo i charakter działania oskarżonego wykazano za pomocą ujawnienia na rozprawie głównej całości okoliczności mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, zaś ocenę przeprowadzonych dowodów poczyniono w sposób wszechstronny i obiektywny, z uwzględnieniem zasad wiedzy i doświadczenia życiowego.

Jednocześnie – wbrew stanowisku skarżącego – wątpliwości Sądu nie budzi również wymiar sankcji karnej zastosowanej względem oskarżonego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu zastosowania w przedmiotowej sprawie ustawy nowej a nie obowiązującej poprzednio, Sąd Okręgowy w pełni podziela argumentację zaprezentowaną w tym przedmiocie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str.17 uzasadnienia). Dokonując oceny, która z ustaw – obowiązująca aktualnie czy uprzednio – jest względniejsza dla sprawcy, sąd ma obowiązek przeprowadzić analizę pod tym kątem przy uwzględnieniu konkretnego przypadku. Innymi słowy, metodologia wyboru ustawy korzystniejszej dla sprawcy nie może polegać na ocenianiu konkurujących ustaw z punktu widzenia korzystności dla sprawcy w sposób abstrakcyjny, a więc w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy. Warunkiem dokonania wyboru spełniającego te wymogi jest przeprowadzenie przez sąd orzekający swoistego testu, polegającego na podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie odrębnie na podstawie jednej i drugiej ustawy, a następnie na porównaniu obu rezultatów według kryterium korzystności dla oskarżonego. (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 13 maja 2008 r., V KK 15/08, OSNwSK 2008 nr 1, poz. 1068, L., wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 6 października 2016 r., IV KK 139/16). Tak też właśnie postąpił Sąd Rejonowy orzekający w sprawie M. D., uznając, że gdyby wymierzał oskarżonemu karę na podstawie ustawy obowiązującej w chwili popełnienia czynu, byłaby to kara 8 miesięcy pozbawienia wolności bez jej warunkowego zawieszenia. Z tą oceną należy zgodzić się w całej rozciągłości. Działanie w warunkach recydywy z art. 64 § 1 k.k., wcześniejsza karalność m.in. za rozbój i kradzież z włamaniem, popełnienie czynu w okresie warunkowego przedterminowego zwolnienia, zaledwie po kilku miesiącach od opuszczenia zakładu karnego, jednoznacznie przemawiały przeciwko przyjęciu, że wobec oskarżonego można przyjąć istnienie pozytywnej prognozy kryminologicznej, co jest warunkiem zastosowania dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary. Wobec nieskuteczności poprzednio orzekanych i odbywanych kar należało też uznać, że tym bardziej nieskuteczne byłoby orzeczenie samej tylko kary ograniczenia wolności.

W tych okolicznościach Sąd Rejonowy trafnie uznał, że należy zastosować wobec oskarżonego ustawę obowiązującą w chwili orzekania, która w realiach tej konkretnej sprawy jest względniejsza dla M. D., właśnie przy uwzględnieniu jego aktualnie prezentowanej postawy życiowej – pozwalając na zastosowanie kary łączonej na podstawie art. 37b k.k. W ocenie Sądu odwoławczego kara orzeczona wobec oskarżonego jest sprawiedliwa i uwzględnia istnienie pewnej nadziei na trwałą zmianę postawy oskarżonego. Nie można przy tym podzielić poglądu skarżącego, że wykonanie kary w postaci określonej zaskarżonym wyrokiem spowoduje „zaprzepaszczenie wszystkiego, na co M. D. przez ostatnie dwa lata pracował.” Wprawdzie rozważania w tym przedmiocie są właściwsze dla postępowania wykonawczego, jednak już na tym etapie sprawy można zauważyć, że nie ma żadnych uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, że dwumiesięczny pobyt w zakładzie karnym spowoduje tak drastyczne skutki jak opisuje to obrońca. Przede wszystkim wymiar kary pozbawienia wolności stwarza oskarżonemu możliwość ubiegania się o zezwolenie na jej odbycie w systemie dozoru elektronicznego, co umożliwiłoby M. D. kontynuowanie pracy zarobkowej. Nadto należy zauważyć, iż oskarżony, mając już od ponad sześciu miesięcy wiedzę o wysokim prawdopodobieństwie konieczności odbycia kary pozbawienia wolności, miał czas na zorganizowanie środków finansowych na zapłatę czynszu i alimentów za okres dwóch miesięcy oraz uzgodnienia z pracodawcą sprawy zatrudnienia. W tej sytuacji nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że kara orzeczona wobec M. D. jest karą rażąco surową, niewspółmierną do przypisanego mu czynu, nie uwzględniającą ogólnych dyrektyw wymiaru kary wymienionych w art. 53 k.k. i mogącą wywołać dla oskarżonego nadmiernie dolegliwe skutki.

Odnosząc się z kolei do zarzutu obrazy art. 443 k.p.k. – w ocenie Sądu Okręgowego również nie jest on zasadny. Sąd Rejonowy uzasadnił swoje stanowisko w przedmiocie orzeczenia nawiązki na podstawie art. 46 § 2 k.k. i należy je uznać za trafne. Przed uchyleniem wyroku z dnia 20 lutego 2015 r. i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania istniały rzeczywiście dwie niezależne od siebie obligatoryjne podstawy prawne orzeczenia nawiązki – z art. 57a § 2 k.k. i art. 46 § 2 k.k. Jak słusznie wskazuje Sąd I instancji, gdyby sąd wydający tamten wyrok nie orzekł nawiązki z art. 57a § 2 k.k., to musiałby ją orzec na podstawie art. 46 § 2 k.k. - z uwagi na złożenie przez pokrzywdzonych J. K. i K. K. w toku postępowania przygotowawczego stosownych wniosków w tym przedmiocie. Tym samym nie można uznać, że po wyeliminowaniu z opisu czynu działania o charakterze chuligańskim, nie było już możliwości orzeczenia od oskarżonego nawiązki na podstawie art. 46 § 2 k.k. na rzecz tych dwóch pokrzywdzonych. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie narusza w żaden sposób zakazu pogarszania sytuacji oskarżonego określonego w art. 443 k.p.k.

Nie znajdując zatem żadnych podstaw do uwzględnienia apelacji, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zwalniając jednocześnie oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze z uwagi na jego trudną sytuację materialną.