Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22.11.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział we Ł. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 83 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny i art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy stwierdził, że M. G. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, chorobowemu) jako pracownik u płatnika składek R. G. (1) (...) (...) od 04.07.2024 r.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego podjętego w sprawie prawidłowości zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń społecznych w zasadzie poza dokumentacją kadrową płacową nie zostały przedłożone dowody, które potwierdzałyby faktyczne wykonywanie przez ubezpieczoną pracy u w/w płatnika składek na podstawie umowy o pracę. Z akt sprawy wynika, iż M. G. ukończyła (...) i (...), stąd budziło wątpliwość organu rentowego, że miałaby samodzielnie bez wdrożenia, bez jakiegokolwiek doświadczenia zawodowego wykonywać pracę na stanowisku kierownika projektu. Organ rentowy podkreślił, iż do ustalenia, że doszło do powstania pomiędzy stronami stosunku pracy, nie jest bowiem wystarczające spełnienie warunków formalnych zatrudnienia takich jak: zawarcie umowy o pracę, zgłoszenie do ubezpieczeń, odbycie szkolenia w dziedzinie bhp i odpowiednich badań lekarskich, a konieczne jest ustalenie, że strony mają zamiar wykonywać obowiązki stron stosunku pracy i to czyniły. Zdaniem organu rentowego zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych M. G. jako pracownika miało na celu jedynie uprawdopodobnienie nawiązanie stosunku pracy. Zawarta umowa o pracę była czynnością pozorną.

(decyzja – k. 35-38 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Z powyższą decyzją nie zgodziła się zarówno M. G., jak i płatnik składek R. G. (2). Wniosły one odwołania i zarzuciły pozwanemu:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu przez organ rentowy, że podpisanie przez Ubezpieczoną oraz Płatnika składek umowy o pracę oraz zgłoszenie jej do ubezpieczeń społecznych nie miało na celu faktycznego podjęcia zatrudnienia, a jedynie obejście przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podczas gdy Ubezpieczona faktycznie wykonywała pracę na rzecz Płatnika składek i w czasie zawierania umowy o pracę strony miały jedynie na celu realizację tejże umowy;

2. brak zaoferowania przez organ rentowy jakichkolwiek dowodów wymaganych do zakwestionowania podlegania przez Ubezpieczoną obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu jej zatrudnienia, a tym samym dowodów na okoliczność tego, że wydana przez organ decyzja jest prawidłowa oraz zgodna z prawem;

3. naruszenie przepisu art. 123 ustawy systemowej w zw. z przepisem art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, że mimo niewyjaśnienia stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, w szczególności poprzez oparcie decyzji na twierdzeniach organu, a nie przeprowadzonych dowodach oraz poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie przeprowadzonych w sprawie dowodów świadczących o faktycznym wykonywaniu pracy przez Ubezpieczoną, na podstawie wybiórczo wybranego materiału dowodowego, organ rentowy bezpodstawnie stwierdził, że Ubezpieczona nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 04.07.2024 r.;

4. naruszenie przepisu art. 6 ust. 1 pkt. 1 w zw. z przepisem art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie, że Ubezpieczona nie jest pracownikiem Płatnika składek;

5. naruszenie przepisu art. 22 § 1 kodeksu pracy poprzez nieuznanie, że Ubezpieczona jest pracownikiem Płatnika składek, podczas gdy wszelkie przesłanki z powołanego przepisu zostały spełnione w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że M. G. od dnia 4.07.2024 r. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym – emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek. Nadto wnieśli o zasądzenie od ZUS na rzecz wnioskodawców kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od uprawomocnienia się urzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty zgodnie z przepisem art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

(decyzja – k. 3-11 verte, k. 3-11 verte w aktach o sygn. (...) załączonych do sprawy)

W odpowiedziach na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie od skarżących na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

(odpowiedź na odwołanie – k. 116-117 verte, k. 13-14 verte w aktach o sygn. (...)załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 23.01.2025 r. sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

(postanowienie -k. 16 w aktach o sygn. (...) załączonych do sprawy)

Strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe do końca procesu.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Przedmiotem prowadzonej przez Płatnika składek – R. G. (2) od
1.08.1991 r. działalności gospodarczej - (...) (...) jest (...) oraz związane z nią doradztwo techniczne, w tym opracowywanie map do celów projektowych, obsługa inwestycji, doradztwo techniczne.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371)

M. G. jest córką R. G. (2).

(bezsporne)

Ubezpieczona ukończyła (...). Ubezpieczona legitymuje się tytułem zawodowym magistra uzyskanym w dniu 5.01.2021 r.

(dyplomy – k. 10-11 część A akt osobowych załączonych do sprawy)

W przeszłości w 2021 r. ubezpieczona była już zatrudniona przez rok na pół etatu u płatnika na podstawie umowy o pracę na stanowisku pracownika biurowego. Zajmowała się dostarczaniem dokumentów do urzędów, przygotowywała ofertę, wysyłała wiadomości e-mail. Wykonywała również pracę jako kosmetolog, kosmetyczka, przedstawiciel handlowy, a ostatnio do 3.07.2024 r. jako regionalny przedstawiciel handlowy.

(kwestionariusz osobowy – k. 1, świadectwa pracy, umowy o pracę – k. 2-6 część A akt osobowych załączonych do sprawy, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371)

Ubezpieczona wielokrotnie rozmawiała ze swoją matką R. G. (2) na temat przejęcia przez nią firmy w przyszłości. R. G. (2) chciała, aby firmę przejęła osoba bliska. Bezpośrednio przed spornym zatrudnieniem ubezpieczona przebywała na zasiłku macierzyńskim.

(dokumentacja medyczna – k. 291-359, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371, zeznania świadka D. T. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):20:05-02:28:56 – płyta CD – k. 371)

Wynagrodzenie za pracę na stanowisku geodety wynosiło (podstawa do 30.06.2024 r.) – 5500 zł brutto, a od 1.07.2024 r. – 6000 zł brutto. Natomiast wynagrodzenia dla poszczególnych pracowników płatnika wynikające z premii uznaniowej w związku z powierzeniem dodatkowych czynności w 2023 r. i w okresie do połowy 2024 r. , wynosiły łącznie z podstawą wynagrodzenia 9166,40 zł brutto.

(zestawienie umów o pracę – k. 250, k. 373-373 verte, listy płac za okres 06-12.2023 r., za rok 2024 r. – k. 251-263 verte, zeznania świadka J. R. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):19:51-01:38:27 – płyta CD – k. 371, zeznania świadka M. N. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):41:09-01:57:09 – płyta CD – k. 371, zeznania świadka T. K. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):01:24-02:14:36 – płyta CD – k. 371 )

W dniu 4.07.2024 r. pomiędzy pracodawcą (...) (...) R. G. (2), a ubezpieczoną M. G. została zawarta umowa o pracę, na czas nieokreślony od 4.07.2024 r., w ramach której wnioskodawczyni zobowiązała się do wykonywania pracy na stanowisku kierownika projektu w pełnym wymiarze czasu pracy, w zadaniowym systemie czasu pracy, z wynagrodzeniem zasadniczym: podstawa - 9500 zł miesięcznie. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano: ul. (...).

(umowa o pracę - k. 15 załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 1 część B akt osobowych załączonych do sprawy)

Przed podpisaniem w/w umowy, ubezpieczona negocjowała z R. G. (2) wysokość swego wynagrodzenia za pracę, dokonała rozeznania ile zarabiają osoby na analogicznym stanowisku.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371)

Wcześniej w firmie nie było stanowiska, objętego przez ubezpieczoną. Czynności przynależne do jej stanowiska pracy wykonywał płatnik składek lub inni zatrudnieni przez niego pracownicy – geodeci. W 2023 r. - 2024 r. pracy w firmie było bardzo dużo. Firma wygrała wiele przetargów na przebudowy ulic, dróg. Była potrzeba utworzenia nowego stanowiska pracy.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371, zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:17 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):34:38 – 00:59:13- płyta CD – k. 371)

Chodziło o odciążenie w obowiązkach R. G. (2), która planowała przejść na emeryturę oraz innych pracowników płatnika, tak aby mogli poświęcić się już wyłącznie sprawami technicznymi.

(zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:17 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):34:38 – 00:58:31- płyta CD – k. 371)

Płatnik składek R. G. (2) (...) 22 lipca 2024 r. zgłosił M. G. jako pracownika do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych tj. emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego oraz obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 16 lipca 2024 r. z kodem wykonywany zawodu (...) - pozostali pracownicy obsługi biura gdzie indziej niesklasyfikowani. W dniu 22 lipca 2024 r. płatnik składek wyrejestrował z ubezpieczeń M. G. od 16 lipca Z 024 r. Następnie 22 i 26 lipca 2024 r. tj. po obowiązującym terminie płatnik składek R. G. (2) (...) zgłosił M. G. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 4 lipca 2024 r. z kodem wykonywanego zawodu (...) - pozostali pracownicy obsługi biura gdzie indziej niesklasyfikowani.

Płatnik składek złożył za M. G. dokumenty rozliczeniowe w których obliczył i rozliczył składki na ubezpieczenia społeczne od miesięcznych podstaw ich wymiana w wysokości: lipiec 2024 r. - 8260,88 zł, sierpień 2024 r. - 9500,00 zł, wrzesień 2024 r. - 6016,63 zł.

(zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:17 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):58:31 – 01:14:19- płyta CD – k. 371)

Wnioskodawczyni przeszła obowiązkowe wstępne badania lekarskie. Wnioskodawczyni legitymuje się wystawionym w dniu 3.07.2024 r. orzeczeniem o zdolności do pracy na stanowisku kierownika projektu.

(orzeczenie lekarskie – k. 11 załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 13 część A, skierowanie – k. 12 część A akt osobowych załączonych do sprawy)

Wnioskodawczyni odbyła szkolenie wstępne w zakresie BHP w dniach 4.07.2024 r. – 5.07.2024 r.

(karta szkolenia wstępnego w zakresie BHP – k. 21 załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 4 część B akt osobowych załączonych do sprawy)

Ubezpieczona w grudniu 2024 r. przeszła szkolenia okresowego BHP dla osób kierujących pracownikami, w programie którego uwzględniono następujące zagadnienia m.in.: przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy oraz odpowiedzialności za naruszenie przepisów i zasad bhp.

(zaświadczenie – k. 14 część B akt osobowych załączonych do sprawy, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371)

Płatnik składek prowadził dla wnioskodawczyni ewidencję czasu pracy.

(miesięczna ewidencja czasu pracy w teczce załączonej do akt sprawy)

Wnioskodawczyni podpisywała listy obecności.

(listy obecności – k. 22-23 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 104-109, k. 125-127 verte i w teczce załączonej do akt sprawy, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371)

Wynagrodzenie za pracę było wypłacane ubezpieczonej przelewem na rachunek bankowy pod koniec każdego miesiąca.

(listy płac – k. 13-14 załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 128-130, potwierdzenia przelewów – k. 19-20 załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 102-103, k. 133-134, wniosek – k. 3 część B akt osobowych załączonych do sprawy, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371)

Płatnik składek w dniu 10.07.2024 r. udzielił pełnomocnictwa ogólnego M. G. do występowania w imieniu Pracowni Geodezyjnej G. w Ł., we wszelkich sprawach związanych z prowadzona działalnością, w tym do zarządzania kontem firmowym.

(pełnomocnictwo – k. 7 część B akt osobowych załączonych do sprawy, k. 13, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371)

Czynnościami związanymi z dokumentacją geodezyjną zajmowała się R. G. (2), ubezpieczona natomiast nie posiadała stosowanych uprawnień wymaganych przepisami do podpisywania dokumentów stricte technicznych. Wykonywane przez nią zadania miały charakter bardziej menedżerski – nietechniczny, związany ze sprawami kadrowymi, pracowniczymi.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371, zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:17 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):34:38 – 00:58:31- płyta CD – k. 371)

Do obowiązków ubezpieczonej należało organizowanie i przydzielanie pracy zespołom, delegowanie zadania i monitowanie postępów, reprezentowanie firmy na zewnątrz, zajmowanie się kwestiami logistycznymi oraz nadzorowanie i koordynowanie pracy przy następujących projektach: przebudowa ul. (...) w Ł., ul. (...) w Ł., ul. (...) w Ł., ul. (...) w Ł., rozbudowa drogi wojewódzkiej nr (...) w B., modernizacja ul. (...) w Ł., przebudowa dróg w gminie R., T., D. J..

Ubezpieczona wykonywała bieżące zadania zlecone jej przez pracodawcę, delegowała zadania, monitorowała postępy tych zadań, zajmowała się kwestiami logistycznymi - zawoziła dokumenty do ośrodków geodezyjnych w Ł. i poza Ł. i je odbierała (głownie mapy). Brała udział w spotkaniach, na których reprezentowała firmę płatnika składek.

Ubezpieczona kontaktowała się z kontrahentami e-mailowo. Wysyłała e-maile dotyczące wyceny, przeglądała dostępne przetargi. W firmie jest jeden adres e-mail. Wysyłane przez ubezpieczoną wiadomości były opatrzonej jej podpisem (imię i nazwisko).

Ubezpieczona przygotowywała tzw. szkice polowe po zakończeniu pracy. Należało je ręcznie ostemplować, a następnie nadać numery, zeskanować odpowiednią ilość egzemplarzy dla inwestorów i pogrupować.

Ubezpieczona zajmowała się też kwestiami związanymi z wypłatą wynagrodzeń, urlopami dla pracowników, szkoleniami z BHP, badaniami okresowymi, odzieżą roboczą. Prowadziła wraz z płatnikiem rekrutację na stanowisko geodety.

(zakres obowiązków – k. 15-16, oświadczenie z dnia 24.07.2024 r.; 2.11.2024 r.; 6.11.2024 r.; 25.11.2024 r., notatka służbowa – k. 26, oświadczenie z 11.12.2024 r. – k. 27; 16.12.2024 r.- 28, mapa powykonawcza – k. 29, notatka służbowa z 18.10.2024 r. – k. 30, notatka służbowa z 4.09.2024 r. – k. 31, informacja z 27.09.2024 r. – k. 32, oświadczenie z 6.11.2024 r. – k. 33, oświadczenie z 25.11.2024 r. – k. 34, szkice– k. 36-41, korespondencja e-mailowa – k. 42-101,k. 140-219, oświadczenie z 25.02.2025 r. – k. 131, oświadczenie z 31.01.2025 r. – k. 131 verte, oświadczenie z 23.01.2025 r. – k. 132, kopia karty paliwowej – k.135-135 verte, zakres obowiązków – k.6 część B akt osobowych załączonych do sprawy, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371, zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:17 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):34:38 – 00:58:31- płyta CD – k. 371, zeznania świadka J. R. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):19:51-01:38:27 – płyta CD – k. 371, zeznania świadka M. N. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):41:09-01:57:09 – płyta CD – k. 371, zeznania świadka T. K. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):01:24-02:14:36 – płyta CD – k. 371 , zeznania świadka D. T. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):20:05-02:28:56 – płyta CD – k. 371)

Ubezpieczona zajmowała się także badaniem ksiąg wieczystych, pomagała J. R. zatrudnionej na stanowisku geodety.

(zeznania świadka J. R. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):19:51-01:38:27 – płyta CD – k. 371, zeznania świadka T. K. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):01:24-02:14:36 – płyta CD – k. 371)

M. G. zawoziła do W. i do K. sprzęt geodezyjny do serwisowania. Do czynności wykonywanych przez ubezpieczoną nie było potrzebne wykształcenie geodezyjne. (...) pomiarów dokonywał geodeta, a opracowanie wykonywała już ubezpieczona.

(zeznania świadka M. N. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):41:09-01:57:09 – płyta CD – k. 371, zeznania świadka T. K. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):01:24-02:14:36 – płyta CD – k. 371)

M. G. pilnowała terminowości wykonywania przeglądów samochodów służbowych.

(zeznania świadka T. K. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):14:36 – 02:18:32 – płyta CD – k. 371)

W październiku 2024 r. w firmie został zatrudniony na stanowisku geodety kolejny pracownik – D. T.. Ubezpieczona pomogła mu w kserowaniu dokumentacji dla wykonawców.

(umowa o pracę – k. 113, zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:17 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):59:13-01:14:19- płyta CD – k. 371, zeznania świadka D. T. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):20:05-02:28:56 – płyta CD – k. 371)

M. G. miała swoje stanowisko pracy oraz laptopa służbowego. Przedmiotowa firma ma siedzibę w Ł., przy ul. (...). Biuro znajduje się na 5 piętrze i ma 3 pomieszczenia. M. G. pracowała w jednym pomieszczeniu wraz ze swoją matką. Ubezpieczona pracowała przeważnie 8 godzin dziennie – od 8 do 16, częściowo stacjonarnie w biurze, a częściowo zdalnie. Chyba, że musiała udać się na spotkanie od rana, to zaczynała pracę o późniejszej godzinie.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371, zeznania świadka J. R. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):19:51-01:38:27 – płyta CD – k. 371, zeznania świadka M. N. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):41:09-01:57:09 – płyta CD – k. 371, zeznania świadka T. K. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):01:24-02:14:36 – płyta CD – k. 371 , zeznania świadka D. T. na rozprawie w dniu 7.07.2025 r. e-protokół (...):20:05-02:28:56 – płyta CD – k. 371)

Praca ubezpieczonej nadzorowana była przez R. G. (2), która przychodziła do biura codziennie.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:34:38- płyta CD – k. 371, zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:17 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):34:38 – 00:58:31- płyta CD – k. 371)

Sprawowany przez ubezpieczoną nadzór nad geodetami polegał na tym, że umawiała się ona z kontrahentami na konkretną godzinę, następnie sprawdzała czy dany pracownik firmy – geodeta dojechał faktycznie na tę godzinę oraz czy w określonym zleconym terminie wykonał powierzone mu zadania.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):24:23 - 00:34:38 - płyta CD – k. 371)

M. G. wystąpiła z roszczeniem o wypłatę zasiłku opiekuńczego za okres od
12 do 22 września 2024 r. oraz od 30 września do 4 października 2024 r. W związku z krótkotrwałą nieobecnością w pracy odwołującej z uwagi na chorobę dziecka nie zatrudniono żadnej innej osoby na zastępstwo.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):04:41 – płyta CD – k. 382 w zw. z rozprawą z dnia 7.07.2025 r. e-protokół (...):02:35-00:24:23- płyta CD – k. 371)

W dniu 16.07.2025 r. ubezpieczona urodziła dziecko. Obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim. Ubezpieczona w drugiej ciąży pracowała u płatnika składek w zasadzie do dnia porodu – czyli 15.07.2025 r. Wykorzystała jedynie 2 dni urlopu okolicznościowego przysługującego pracownikowi z okazji narodzin dziecka.

(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):05:06 – płyta CD – k. 382, zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:33-00:13:02 – płyta CD – k. 382)

Po udaniu się przez ubezpieczoną na urlop macierzyński, płatnik aktywnie poszukiwał innego pracownika na zastępstwo. Nie udało mu się pozyskać jednak żadnej osoby z UP na stanowisko kierownika projektu. Jedynie na stanowisko geodety. K. R. został zatrudniony w ramach prac interwencyjnych od 1.10.2025 r. Od tej samej daty obowiązki ubezpieczonej przejął zaś inny pracownik płatnika T. K.. Otrzymuje takie samo wynagrodzenie, które miała M. G. zatrudniona na stanowisku kierownik projektu.

(zeznania płatnika składek R. G. (2) na rozprawie w dniu 15.10.2025 r. e-protokół (...):06:33-00:13:02 – płyta CD – k. 382)

Płatnik składek R. G. (2) (...) osiągnął przychód:

- w 2022 r. – 891 213,14 zł;

- w 2023 r. – 1 439 824,66 zł;

- w 2024 r. (od 1.01.2024 – 31.08.2024) – 792 439,96 zł.

(podsumowanie księgi przychodów i rozchodów – k. 16, zestawienie przychodów i wydatków – k. 17, zestawienie przychodów i kosztów – k. 18 załączonych do sprawy akt organu rentowego, PIT/B – k. 110-111 verte, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów –k. 112)

Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie powołanych dokumentów a także zeznań świadków – pracowników płatnika jak i samych stron spornej umowy o pracę, których wiarygodności pozwany skutecznie nie podważył. Sąd nie znalazł także z urzędu podstaw do podważenia wiarodajności, któregokolwiek z tych dowodów. Sąd uznał wszystkie te zeznania oraz przedłożone do akt ZUS-owskich i akt sprawy dokumenty za wiarygodny materiał dowodowy, jako że były one jasne, logiczne i zrozumiałe oraz wzajemnie się uzupełniały, tworząc łącznie spójną całość. Zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły Sądowi pozytywnie zweryfikować wersję odwołujących się, która od początku była konsekwentna i logicznie umotywowana, a w toku n/n sądowego postępowania odwoławczego została należycie udowodniona przez skarżących, którzy w sposób staranny wykazali wszystkie zakwestionowane przez pozwanego okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sporu. Zeznania odwołujących (choć niewątpliwe zainteresowanych rozstrzygnięciem sporu na ich korzyść - M. G. jest córką R. G. (2)) nie deprecjonuje w sposób aprioryczny składanych przez nich w niniejszej sprawie zeznań, tym bardziej, że na tle innych przeprowadzonych w sprawie dowodów, zwłaszcza z zeznań świadków, sąd nie znalazł podstaw do tego, aby ich zeznania podważać jako nieobiektywne, a przez to niewiarygodne.

W szczególności Sąd Okręgowy zważył, że wszystkie przesłuchane w charakterze świadków osoby miały realną możliwość przy okazji wykonywania własnych czynności zawodowych zaobserwowania wnioskodawczyni, gdy wykonywała pracę dla płatnika. J. R. zeznała m.in., że widywała się z ubezpieczoną praktycznie codziennie w pracy. M. G. pomagała jej w badaniu ksiąg wieczystych. Z kolei świadek M. N. i T. K. wskazywali, że M. G. zawoziła do W. i do K. sprzęt geodezyjny do serwisowania, a także pilnowała terminowości wykonywania przeglądów samochodów służbowych. Sąd ustalił, że ubezpieczona wykonywała bieżące zadania zlecone jej przez pracodawcę, delegowała zadania, monitorowała postępy tych zadań, zajmowała się kwestiami logistycznymi - zawoziła dokumenty do ośrodków geodezyjnych w Ł. i poza Ł. i je odbierała (głownie mapy). Brała udział w spotkaniach, na których to reprezentowała firmę płatnika składek. Ubezpieczona kontaktowała się z kontrahentami e-mailowo, co znalazło potwierdzenie w licznych wydrukach służbowej korespondencji mailowej prowadzonej przez odwołującą. Była to zatem praca, jak precyzowała płatnik składek R. G. (2) i co dodatkowo potwierdzili zeznający w sprawie świadkowie, nie wymagająca wykształcenia geodezyjnego. Świadkowie zeznali na temat tych okoliczności, o których faktycznie mieli wiedzę – wskazywali, że wykonywane przez ubezpieczoną zadania miały charakter nietechniczny, związany ze sprawami kadrowymi, pracowniczymi i szczerze przyznawali, jeśli czegoś nie wiedzieli. Zeznania te zdaniem Sądu polegają na prawdzie i nie noszą znamion konfabulacji, a jako, że istnieje także bogaty materiał dowodowy w postaci zlegających w aktach dokumentów, zeznania te nie są gołosłowne.

Jako wiarygodne Sąd ocenił zeznania płatnika składek oraz ubezpieczonej, gdyż zgodnie opisywały okoliczności w jakich doszło do nawiązania stosunku pracy. R. G. (2) zeznała, że zatrudniając córkę, liczyła że w przyszłości przejmie ona rodzinny biznes. Stąd też tak szeroki zakres obowiązków ubezpieczonej, który miał na celu przygotowanie jej do przejęcia firmy płatnika. W toku procesu przekonująco także wyjaśniono jakie okoliczności zdecydowały o zatrudnieniu ubezpieczonej z wynagrodzeniem 9500 zł brutto, i zgodnie z zeznaniami przesłuchanych świadków podano jakie czynności odwołująca wykonywała jako pracownik w okresie do przejścia na zasiłek macierzyński w związku z urodzeniem drugiego dziecka w dniu 16.07.2025 r.

W sprawie należycie także wykazano, że praca była wykonywana przez ubezpieczoną w zadaniowym systemie czasu pracy, częściowo stacjonarnie, a częściowo zdalnie, a jednocześnie, że świadczenie pracy przez ubezpieczoną odbywało się w reżimie podporządkowania pracowniczego. Płatnik składek wydawał ubezpieczonej polecenia pracownicze, a ubezpieczona potwierdzała obecność na stanowisku pracy. Otrzymała także sprzęt do wykonywania pracy.

Wobec zarzutów pozwanego dotyczących możliwości finansowych zatrudnienia skarżącej na umowę o pracę z w/w wynagrodzeniem, Sąd uznał, że płatnik składek w sposób należyty udowodnił także z jakich źródeł pozyskał środki na funkcjonowanie firmy w 2024 r. W ocenie Sądu płatnik należycie wykazał, że potrzeba zatrudnienia wnioskodawczyni na stanowisku kierownika projektu, pojawiła się wtedy, gdy firma wygrała wiele przetargów na przebudowy ulic, dróg (2023-2024). Od tego momentu faktycznie powstała konieczność zadbania o stały kontakt z kontrahentami firmy, zadbania o kwestie logistyczne funkcjonowania firmy. Płatnik składek zeznał także, że zgodnie z prowadzoną przez siebie polityką, zatrudnia pracowników jedynie na umowę o pracę. Również sposób w jaki płatnik rozdysponował obowiązki pracownicze odwołującej podczas jej nieobecności w pracy w związku z rozpoczęciem korzystania przez ubezpieczoną z urlopu macierzyńskiego w 2025 r. w sposób przekonujący i logiczny wyjaśnione przez płatnika. Wszystkie podejmowane przez płatnika decyzje wobec złożonej dokumentacji były nie tylko zaplanowane, ale też były one racjonalne i uzasadnione zarówno gospodarczo, jak i ekonomicznie. Dokumenty przedstawione przez płatnika składek w postaci podsumowania księgi przychodów i rozchodów, zestawienia przychodów i kosztów za lata 2022-2024 są dokumentami firmy i świadczą o funkcjonowaniu firmy, oraz stanowią potwierdzenie, że wartość sprzedanych przez płatnika składek usług pozwalała płatnikowi na zatrudnienie kolejnego pracownika – ubezpieczonej z takim wynagrodzeniem – 9500 zł brutto miesięcznie.

Decyzja o zatrudnieniu wnioskodawczyni na umowę o pracę z całą pewnością była wobec powyższego, uzasadniona z perspektywy interesów płatnika. Zdaniem sądu, ZUS w sposób nieuprawniony przyjął jakoby ubezpieczona miałaby wykonywać obowiązki samodzielnie bez wdrożenia. W tym temacie nie można tracić z pola widzenia, iż M. G. uprzednio pracowała już w firmie płatnika składek. Co prawda była zatrudniona na stanowisku pracownika biurowego w 2021 r., ale mając dostęp do dokumentacji firmy i wykonując czynności w siedzibie znała specyfikę firmy płatnika, znała procesy jakie obowiązują w firmie, politykę prowadzenia spraw firmy, zatem nie było potrzeby jej wdrażania od podstaw w związku ze sporną umową o pracę. Sam fakt wykonywania przez wnioskodawczynię powierzonych jej zadań w firmie płatnika został wykazany licznymi dokumentami (np. w postaci złożonych wydruków maili) i zeznaniami świadków. Również wynagrodzenie odwołująca otrzymywała przelewem na konto, co zostało potwierdzone stosownymi dokumentami.

Jednocześnie Sąd zważył, że bezsporną była okoliczność, że płatnik zgłosił wnioskodawczynię po upływie ustawowego terminu, jednakże fakt ten, wbrew przeciwnym sugestiom pozwanego, także nie świadczy o pozorności badanej umowy. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że pracownik nie może ponosić negatywnych konsekwencji nie dopełnienia przez pracodawcę obowiązków związanych zatrudnieniem pracowników. Niezależnie jednak od powyższego Sąd zważył, że z zeznań R. G. (2) wynika, że było to jedynie niedopatrzenie po stronie księgowości, a nie zaniedbanie samego pracodawcy, który dociekał przyczyn niedochowania w tej sprawie ustawowego terminu i zażądał od księgowości wyjaśnień.

Zgromadzonym dowodom Sąd Okręgowy dał wiarę w całości, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał, że jest on wystarczający, by wyjaśnić sporną okoliczność – a mianowicie, czy zawarta przez wnioskodawczynię z płatnikiem umowa o pracę, nosi cechy pozorności i czy została zawarta jedynie dla uzyskania pracowniczego tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Na podkreślenie zasługuje okoliczność, że na uzasadnienie swojej wersji odnośnie pozorności umowy o pracę Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przedstawił w toku procesu żadnych wiarygodnych dowodów oraz zasadnie nie podważył załączonych do akt dokumentów i zgodnych zeznań świadków. Organ rentowy nie wykazał okoliczności przeciwnych (art. 6 k.c., art. 3 k.p.c.), a Sąd badał jedynie prawidłowość zaskarżonej decyzji, będąc związanym przedmiotem tej decyzji, w tym wskazanym w niej okresem, w jakim pozwany kwestionował istnienie rzeczywistego stosunku pracy, jak i będąc związanym granicami zaskarżenia wynikającymi ze złożonych odwołań od tej decyzji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołania są zasadne.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2025.350) do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych.

Zakres rozpoznania i orzeczenia (przedmiot sporu) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyznaczony jest w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego, określonego zakresem odwołania od decyzji organu rentowego do sądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2008 r., II UZ 4/08, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 163 oraz z dnia 19 sierpnia 2015 r., II UZ 12/15, LEX nr 1789937).

Zgodnie z treścią art.6 ust.1 punkt 1, art.8 ust.1 i art.11 ust.1 i art.12 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pracownicy, to jest osoby pozostające w stosunku pracy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Definicja pracownika, na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych, została zawarta w przepisie art.8 ust.1 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, iż za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. Pojęcie stosunku pracy o jakim mowa w art.8 ust.1 ww. ustawy jest równoznaczne z pojęciem stosunku pracy definiowanym przez art.22 k.p. (wyrok SN z 13.07.2005 r., (...) UK 296/04, OSNP 2006/9-10/157).

Według art. 22 §1 kodeks pracy, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Do cech pojęciowych pracy stanowiącej przedmiot zobowiązania pracownika w ramach stosunku pracy należą osobiste i odpłatne jej wykonywanie w warunkach podporządkowania. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany. Jeżeli stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia z dnia 17 stycznia 2006 roku III AUa 433/2005, Wspólnota (...)). Podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 roku o sygn. akt II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15 – 16/251).

Należy podkreślić, że nawiązanie stosunku pracy skutkuje równolegle powstaniem stosunku ubezpieczenia. Obydwa te stosunki prawne, jakkolwiek mają inne cele, to wzajemnie się uzupełniają i zabezpieczają pracownika materialnie: pierwszy - na bieżąco, gdyż świadcząc pracę otrzymuje wynagrodzenie, drugi - na przyszłość, tj. na wypadek ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego, najczęściej zdarzeń losowych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2016 r., III AUa 320/16, LEX nr 2137139). Stosunek ubezpieczenia społecznego jest zatem wtórny wobec stosunku pracy w tym znaczeniu, że pracownicze ubezpieczenie społeczne nie może istnieć bez stosunku pracy. Nawiązanie stosunku ubezpieczeniowego może odnosić się wyłącznie do ważnego stosunku pracy, a więc takiego, który stanowi wyraz woli obu stron realizowania celów, którym umowa o pracę ma służyć. Dlatego ocena ważności umowy o pracę może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych.

W systemie ubezpieczeń społecznych istnieje przy tym mocniejsza niż w prawie pracy bariera działania w ramach prawa, oparta na wymagającym ochrony interesie publicznym i zasadzie solidarności ubezpieczonych. Realizacja tych celów jest możliwa m.in. wskutek kompetencji kontrolnych organu rentowego, wynikających wprost z art. 86 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który przewiduje, że ZUS upoważniony jest do kontroli wykonywania przez płatników składek zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń. Kontrola ta obejmuje m.in. zgłoszenie do ubezpieczenia. Oznacza to przyznanie organowi rentowemu kompetencji do badania tytułu zawarcia umowy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może więc ustalać stosunek ubezpieczenia społecznego na określonych w ustawie warunkach, będąc niezwiązanym nieważną czynnością prawną, bądź też całkowicie ją negować (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2005 r., II UZP 2/05, OSNP 2005 nr 21, poz. 338). Zakład może kwestionować ważność umowy o pracę jako zawartej dla pozoru (art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.) bądź też jako sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p.).

W przedmiotowej sprawie organ rentowy stanął na stanowisku, że umowa o pracę zawarta między ubezpieczoną, a płatnikiem składek jest nieważna, bowiem została zawarta dla pozoru.

Sąd zważył zatem, że zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.

Z czynnością prawną pozorną mamy do czynienia wówczas, gdy występują, łącznie, następujące warunki: oświadczenie woli musi być złożone tylko dla pozoru, oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru, czyli być aktywnym uczestnikiem stanu pozorności. Pierwsza i zasadnicza cecha czynności pozornej wyraża się brakiem zamiaru wywołania skutków prawnych, jakie prawo łączy z tego typu i treścią złożonego oświadczenia. Jest to zatem z góry świadoma sprzeczność między oświadczonymi a prawdziwymi zamiarami stron, czyli upozorowanie stron na zewnątrz i wytworzenie przeświadczenia dla określonego kręgu (otoczenia), nie wyłączając organów władzy publicznej, że czynność o określonej treści została skutecznie dokonana. Jednakże zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z 14 marca 2001 r. (III UKN 258/00, OSNAP 2002/21/527), nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 §1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.).

O czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego i wypadkowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia ubezpieczeniem i ewentualnego korzystania ze świadczeń z tego ubezpieczenia nie może być kwalifikowane jako obejście prawa.

W sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa (wyrok SN z 2 lipca 2008 r., II UK 334/07, L.).

Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 24 lutego 2010 r. w sprawie II UK 204/09 (Lex nr 590241), że o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p.

Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.

W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 21 maja 2010 r. w sprawie (...) UK 43/10 (Lex nr 619658) można wyczytać, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy.

Także w wyroku Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2010 r. w sprawie (...) UK 74/10 (Lex nr 653664) stwierdzono zaś, że podstawą ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama umowa o pracę (art. 22 k.p., art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 w/w ustawy). Umowa o pracę nie jest czynnością wyłącznie kauzalną, gdyż w zatrudnieniu pracowniczym chodzi o wykonywanie pracy. Brak pracy podważa sens istnienia umowy o pracę. Innymi słowy, jej formalna strona, nawet połączona ze zgłoszeniem do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi podstawy takiego ubezpieczenia.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności - ale jedynie przy tym założeniu, że nastąpiło rzeczywiste jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 22 § 1 k.p.

Ważność stosunku pracy zależy przede wszystkim od tego, czy oświadczenia woli zawarte w umowie o pracę wolne są od wad, powodujących ich nieważność bądź bezskuteczność. Na istnienie ważnego stosunku pracy składa się złożenie oświadczeń w przedmiocie zawarcia umowy o pracę, zamiar stron oraz faktyczne wykonywanie określonej w umowie pracy.

Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do stanu faktycznego sprawy, należy wskazać, iż istota sporu, od której zależało jej rozstrzygnięcie sprowadza się do ustalenia czy po podpisaniu formalnej umowy o pracę w dniu 4.07.2024 r. ubezpieczona realizowała obowiązki z nich wynikające w sposób rzeczywisty. Tylko to bowiem mogło stanowić tytuł do objęcia ubezpieczeniem społecznym emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym. Postępowanie dowodowe nie potwierdziło zarzutów argumentów organu rentowego, iż zatrudnienia wnioskodawczyni u płatnika składek było pozorne.

W ocenie Sądu Okręgowego rację mają oboje odwołujący się, bowiem postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, że wnioskodawczyni faktycznie wykonywała pracę na rzecz płatnika w spornym okresie w reżimie charakterystycznym dla stosunku pracy.

Analizując, czy sporna umowa o pracę nie została zawarta w sposób pozorny, Sąd Okręgowy – mając na uwadze argumentację pozwanego - badał, czy płatnik składek miał z jednej strony potrzebę gospodarczą, z drugiej zaś możliwości finansowe na zatrudnienie wnioskodawczyni.

W tym kontekście Sąd Okręgowy zważył, że zeznania świadków, przesłuchanie skarżących i powołane w sprawie dokumenty były ze sobą wzajemnie spójne wykazując, że płatnik składek miał rzeczywistą potrzebę zatrudnienia pracownika. Rozwój firmy w latach 2023 – 2024 wymagał pewnych modyfikacji w dotychczasowym sposobie jej funkcjonowania, w tym zatrudnienia osoby zaufanej, znającej specyfikę firmy – wnioskodawczyni zaś bezspornie takie przymioty posiada.

Sąd zważył, że płatnik w sposób racjonalny i logiczny wyjaśnił, że zatrudnienie odwołującej było dla firmy korzystne nie tylko ze względu na zweryfikowane już w czasie umowy z 2021 r. umiejętności skarżącej, nadto zaangażowanie i rzetelność. Należy też wyraźnie zaznaczyć, że w świetle ustalonych faktów, duża część obowiązków wnioskodawczyni nie występowała w trakcie pierwszej umowy o pracę jaką zawarła z płatnikiem, a ich pojawienie się nastąpiło dopiero w związku ze zwiększeniem ilości pracy w firmie skutkując powstaniem konieczności po stronie płatnika dokonania pewnych zmian w strukturze organizacyjnej, aby zapewnić profesjonalne działanie firmy. Stąd jego decyzja o zatrudnieniu pracownika była jak najbardziej racjonalna, wręcz konieczna.

Ustalenia Sądu dowiodły także, że wnioskodawczyni faktycznie wykonywała w zadaniowym systemie czasu pracy (właściwemu stosunkowi pracy) powierzone jej przez pracodawcę obowiązki, w sposób podporządkowany, pozostając pod nadzorem płatnika.

W sprawie bezsporne jest, że wnioskodawczyni świadczyła umówioną rodzajowo pracę zgodną z powierzonym jej zakresem obowiązków, i że wykonywała ją osobiście. Dowodzą tego zalegające w aktach sprawy dokumenty sporządzane przez wnioskodawczynię, a także zeznania świadków, którzy widzieli ubezpieczoną wykonującą pracę na rzecz płatnika.

Nie można również twierdzić, aby w stosunku prawnym pomiędzy wnioskodawczynią i płatnikiem składek nie występowały cechy podporządkowania pracowniczego. W tym miejscu należało przywołać pogląd, zgodnie z którym pozorność ma miejsce nie tylko wtedy kiedy praca nie jest świadczona, a także wówczas, gdy jest świadczona, ale na innej podstawie niż umowa o pracę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2009 roku, sygn. (...) UK 43/09). W każdym przypadku, jak wskazuje się w orzecznictwie, decydujące znaczenie mają treść umowy i okoliczności faktyczne jej wykonywania, w kontekście art. 22 k.p., który zawiera legalną definicję stosunku pracy, wskazuje na jego cechy, określa jego treść, podmioty oraz zobowiązania wzajemne stron. Konstytutywne cechy stosunku pracy odróżniające go od innych stosunków prawnych to dobrowolność, osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły, podporządkowanie, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko związane z zatrudnieniem i odpłatny charakter zatrudnienia. Wymienione elementy powinny wystąpić łącznie by doszło do zawarcia stosunku prawnego, o którym mowa w art. 22 k.p. Dlatego też o charakterze umowy o świadczenie pracy nie może przesądzić tylko jeden jej element, ale całokształt okoliczności faktycznych. W przypadku ustalenia, że w łączącym strony stosunku prawnym występowały elementy obce stosunkowi pracy (np. brak podporządkowania), nie jest możliwa jego kwalifikacja do stosunku pracy. W rozpoznawanej sprawie istotnego znaczenia nabiera okoliczność podporządkowania i kontroli pracy ubezpieczonej przez płatnika składek w czasie jej świadczenia. Ma to o tyle doniosłe znaczenia bowiem jak wskazuje się w orzecznictwie, podporządkowanie jest jedną z najistotniejszych cech stosunku pracy, a jej brak jest wystarczający do uznania, że wykonywana praca nie jest świadczona w ramach stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2009 roku, sygn. (...) UK 43/09).

Z poczynionych ustaleń wynika, że ubezpieczona obowiązki służbowe na stanowisku kierownika projektu wykonywała w ramach zadaniowego systemu czasu pracy w biurze siedziby firmy przy ul. (...) w Ł. oraz miejscu zamieszkania. Okoliczności czasowe realizowania określonych przez strony stosunku pracy obowiązków ubezpieczonej były przedmiotem ich porozumienia. W zakresie potwierdzenia przystąpienia do świadczenia pracy ubezpieczona podpisywała listę obecności. Płatnik składek ewidencjonował także godziny faktycznie świadczonej przez ubezpieczoną pracy. Płatnik składek sprawował kontrolę nad zakresem realizowanych przez ubezpieczoną zadań, określonym w zakresie obowiązków. Tym bardziej, że jak ustalono ubezpieczona nie posiadała stosowanych uprawnień wymaganych przepisami do podpisywania dokumentów stricte technicznych. Wykonywane przez nią zadania miały charakter bardziej menedżerski – nietechniczny, związany ze sprawami kadrowymi, pracowniczymi. Nadto ustalono, że płatnik składek R. G. (2) każdego dnia była w biurze - w lokalu w którym znajduje się pokój biurowy, tj. w miejscu i czasie wykonywania przez ubezpieczoną obowiązków pracowniczych. Wszystkie te okoliczności zdaniem Sądu tworzą podstawę faktyczną umożliwiającą zaktualizowanie się przesłanki w pełni przesłanki podporządkowania w stosunku prawnym łączącym strony umowy z dnia 4.07.2024 roku co do miejsca realizacji umowy o pracę. Ma to istotne znaczenie przy uwzględnieniu poglądu, iż nie wszystkie elementy podporządkowania – w aspekcie co do sposobu wykonania pracy, co do czasu oraz miejsca, muszą występować łącznie, co jest wynikiem uelastycznienia stosunku pracy.

Uznaniu pracowniczego charakteru zatrudnienia wnioskodawczyni nie stoi na przeszkodzie zatrudnienie jej w zadaniowym systemie czasu pracy.

W świetle treści art. 140 k.p. przesłanką możliwości zastosowania tego systemu jest rodzaj pracy, jej organizacja albo miejsce wykonywania pracy. Zgodnie z poglądem Sadu Najwyższego zawartym w wyroku z dnia 24 września 2009 roku (II PK 72/09, LEX nr 558306) zadaniowy czas pracy w szczególności przeznaczony jest dla prac prowadzonych nierytmicznie, prac prowadzonych poza kolektywną pracę skooperowaną. Uzasadnienie dla stosowania zadaniowego czasu pracy istnieje również wówczas, gdy występują istotne zmiany w poziomie zapotrzebowania na pracę lub gdy przebieg procesu pracy zależy od okoliczności, których wystąpienie oraz wpływ na wykonywanie pracy są trudne do przewidzenia. Zadaniowy czas pracy może być wykorzystywany w szczególności wówczas, gdy pracownik nie uczestniczy bezpośrednio w pracy większego zespołu, a realizowane przez niego zadania mają charakter autonomiczny, wobec czego ich wykonanie jest w zasadniczy sposób niezależne od zaangażowania innych osób niż sam pracownik zatrudniony w systemie zadaniowym (tak Ł. Pisarczyk, Komentarz do art. 140 k.p., pod red. L. Florka, System Informacji Prawnej LEX).

Nie ma również wątpliwości co do tego, że w zadaniowym systemie czasu pracy pracodawca może nakazać pracownikowi częściowe wykonanie zadań w miejscu przez niego wyznaczonym (w tym w zakładzie pracy).

Wreszcie, również określenie w umowie miejsca świadczenia pracy w sposób oczywisty przesądza o pracowniczym charakterze zatrudnienia. Wskazanie miejsca pracy jest elementem koniecznym każdej umowy o pracę (art. 29 § 1 pkt 2 k.p.), podczas gdy w przypadku umowy zlecenia zastrzeżenia takiego w ogóle się nie czyni, a to sam zleceniobiorca decyduje zarówno o czasie, jak i o miejscu wykonania usługi.

W ślad za poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 1 kwietnia 1985 roku ((...) PR 19/85, OSP 1986, z. 3, s. 46) należy odróżnić "miejsce pracy" pracownika od "siedziby zakładu pracy". Miejsce świadczenia pracy stanowi jeden z istotnych składników umowy o pracę, obustronnie uzgodniony, objęty ogólnym zakazem jednostronnej zmiany przez któregokolwiek z kontrahentów umowy. Strony zawierające umowę o pracę mają dużą swobodę w określaniu miejsca pracy. Może być ono określone na stałe bądź jako miejsce zmienne, przy czym w tym ostatnim wypadku zmienność miejsca pracy może wynikać z samego charakteru (rodzaju) pełnionej pracy. Ogólnie pod pojęciem miejsca pracy rozumie się bądź stały punkt w znaczeniu geograficznym, bądź pewien oznaczony obszar, strefę określoną granicami jednostki administracyjnej podziału kraju lub w inny dostatecznie wyraźny sposób, w którym ma nastąpić dopełnienie świadczenia pracy. "Miejsce pracy" nie musi być wyposażone w zaplecze socjalne, kadrowe i techniczne.

Wyposażenie ubezpieczonej w przedmioty niezbędne do wykonania pracy tj. laptop służbowy jest kolejnym z elementów potwierdzających tylko pracowniczy charakter jej zatrudnienia.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że wnioskodawczyni jako pracownik płatnika podlega ubezpieczeniu społecznemu: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia zawarcia umowy o pracę – 4.07.2024 roku.

Stosownie do wyników postępowania, zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy obciążył organ rentowy kosztami zastępstwa procesowego płatnika składek i wnioskodawczyni w wysokości po 360 zł, ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika obu odwołujących się na podstawie w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), przy uwzględnieniu, że każda z połączonych spraw zachowała swoją odrębność, albowiem decyzja o ich łącznym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu miała jedynie charakter techniczny. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.