Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6.12. 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...)w Ł. na podstawie art. 15zx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zobowiązał A. W. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 6240,00 zł w terminie miesiąca od otrzymania decyzji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Zakład zweryfikował zasadność i poprawność wypłaty świadczenia postojowego i stwierdził, że wypłata świadczeń była nienależna, ponieważ nie wystąpiło ograniczenie wykonania umowy, a wnioskodawczyni wprowadziła organ rentowy w błąd, składając w tym zakresie oświadczenie we wniosku o wypłatę świadczenia.

(decyzja – k. 49 akt ZUS)

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła ubezpieczona, zaskarżając ją w całości, podnosząc, że jest dla niej krzywdząca.

(odwołanie – k. 3)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa radcowskiego wg norm prawem przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami.

(odpowiedź na odwołanie – k. 6)

W piśmie z dnia 26.03.2025 r ubezpieczona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc, że ubezpieczona nie pobrała świadczenia w złej wierze, a działania ZUS, który po 4 latach żąda świadczeń, które wcześniej w sposób właściwy wypłacił, należ uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

(pismo – k. 17)

Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:

Firma (...) zajmowała się tworzeniem stron internetowych, grafik i zasobów na te strony.

/ bezsporne/

Zgodnie z umową zlecenie z dnia 7 stycznia 2020 r zawartą pomiędzy A. W. (zleceniobiorcą) a A. K. (1) (zleceniodawcą) :

- zleceniobiorca przyjmuje do wykonania czynności w postaci wykonywania zdjęć, grafik, tekstów oraz innych materiałów związanych z działalnością zleceniodawcy

- zleceniobiorca wykonuje czynności objęte zleceniem w biurze lub w dowolnie wybranym miejscu

- wynagrodzenie określono na kwotę 3000 zł brutto, płatne z dołu do 10 dnia każdego miesiąca na podstawie rachunku wystawionego przez zleceniobiorcę na koniec miesiąca i ewidencji czasu pracy zatwierdzonej przez obie strony

- umowa zostaje zawarta na okres 7.01.2020 – 31.03.2020.

/kserokopia umowy – k. 13 akt ZUS/

Ubezpieczona i A. K. (1) współpracowały na podstawie umów zleceń od 2018 roku. Współpraca dotyczyła projektów m.in. dla miasta Ł.. Ubezpieczona zajmowała się edycją stron internetowych, wstawiała zdjęcia. Zawierały okresowe umowy zlecenia, często podpisywane po ich wykonaniu, na okresy 3 miesięczne. Ostatnia umowa dotyczyła okresu 7.01.- 31.03.2020. Umowę tę ubezpieczona otrzymała we wrześniu 2020 roku. Ubezpieczona wykonywała tę umowę od stycznia do marca. Otrzymała za ten okres pełne wynagrodzenie. Po tym okresie nie zawarła kolejnej umowy. Nie było więcej materiałów do wprowadzania, więc umowa się skończyła. Zlecenie się skończyło, ponieważ było z określoną datą. Otrzymała informację, że kończy się współpraca. Ubezpieczona nie wiedziała, czy płatnik kontynuował działalność. Po 20.03.2020 r zwracała się za pośrednictwem komunikatora do płatnika o umowę i wynagrodzenie. Prośby pozostawały bez odpowiedzi. Płatnik przez 3 miesiące, od kwietnia nie miał zleceń.

/zeznania wnioskodawczyni e - prot. z dnia 8.04.2025 r 00:02:38 w zw. Z e – prot. z dnia 4.07.2025 r 00:23 32, zeznania świadka A. K. 00:01:25, potwierdzenie przelewów - k. 5 akt ZUS, lista płac – k. 37/

Ubezpieczona zwracała się pisemnie do A. K. o przesłanie umów zleceń za okres 01/2020 – 22.03.2020 wraz z rachunkami oraz adnotacją o odprowadzaniu składek oraz o złożenie w jej imieniu wniosków do ZUS o wypłatę świadczenia postojowego.

/pismo – k. 3 akt ZUS, zeznania wnioskodawczyni e - prot. z dnia 8.04.2025 r 00:02:38 w zw. Z e – prot. z dnia 4.07.2025 r 00:23 32/

W dniu 2.06.2020 r ubezpieczona złożyła wniosek o świadczenie postojowe. We wniosku wskazała, że:

- umowa cywilnoprawna została zawarta 1.01.2020

- wniosek dotyczy umowy zlecenia

- w rubryce dotyczącej okresu, na który została zawarta umowa wskazała: „mimo kilkukrotnej prośby nie otrzymałam dokumentu określającego czas zatrudnienia, wynagrodzenie ostatnie otrzymałam za miesiąc marzec 2020”.

- odstąpienie od umowy – 1.04.2020

- nastąpiło ograniczenie wykonywania umowy.

/wniosek – k. 1 akt ZUS/

Ubezpieczona została poinformowana, że jej wniosek został pozostawiony bez rozpoznania, ponieważ do wniosku musi być załączona kopia umowy, a wniosek musi złożyć zleceniodawca.

/pismo – k. 6 akt ZUS/

W dniu 28.08.2020 r ubezpieczona złożyła wniosek o świadczenie postojowe. We wniosku wskazała, że:

- umowa cywilnoprawna została zawarta 1.01.2020

- wniosek dotyczy umowy zlecenia

- w rubryce dotyczącej okresu, na który została zawarta umowa wskazała: „mimo kilkukrotnej prośby nie otrzymałam dokumentu określającego czas zatrudnienia, wynagrodzenie ostatnie otrzymałam za miesiąc marzec 2020”.

- odstąpienie od umowy – 1.04.2020

- nastąpiło ograniczenie wykonywania umowy.

/wniosek – k. 7 akt ZUS/

Ubezpieczona została poinformowana, że jej wniosek został pozostawiony bez rozpoznania, ponieważ do wniosku musi być załączona kopia umowy, a wniosek musi złożyć zleceniodawca. Jeżeli zleceniodawca odmówił złożenia wniosku, to wniosek o świadczenie postojowe może ubezpieczona złożyć samodzielnie.

/pismo – k. 9 akt ZUS/

W dniu 22.09.2020 r ubezpieczona złożyła wniosek o świadczenie postojowe.

We wniosku wskazała, :

1.w zakresie informacji o zawartej umowie:

- data zwarcia umowy: 7.01.2020

- okres na jaki umowa została zawarta: 7.01.2020 – 31.03.2020

2. w zakresie informacji o przychodzie z umowy:

-miesięczny przychód, który wynika z umowy: 3000 zł

- przychód osiągnięty w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku : 0 zł

Ubezpieczona złożyła oświadczenie, że:

1.  zleceniodawca odmówił złożenia w jej imieniu wniosku o świadczenie postojowe

2.  wystąpiło ograniczenie wykonywania umowy z powodu przestoju w prowadzeniu działalności i nastąpiło ograniczenie wykonywania umowy

3.  uzyskała w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek przychód nie niższy niż 300 %przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o emeryturach u rentach z FUS, obowiązującego na dzień złożenia wniosku

4.  nie podlega ubezpieczeniom z innego tytułu

5.  nie jest uczniem szkoły ponadpodstawowej lub studentem i nie ukończyła 26 lat

6.  wysokość uzyskanych przychodów z innych umów cywilnoprawnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku 0 zł

7.  do wniosku załączyła kopię umowy

8.  dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym

9.  jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

/wniosek k. 10 akt ZUS/

Ubezpieczona otrzymała świadczenie w dniu 24.09.2020 r.

/bezsporne/

W dniu 4.10.2020 r ubezpieczona złożyła kolejny wniosek o świadczenie postojowe.

We wniosku wskazała, :

1.w zakresie informacji o zawartej umowie:

- data zwarcia umowy: 7.01.2020

- okres na jaki umowa została zawarta: 7.01.2020 – 31.03.2020

2. w zakresie informacji o przychodzie z umowy:

-miesięczny przychód, który wynika z umowy: 3000 zł

- przychód osiągnięty w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku : 0 zł

Ubezpieczona złożyła oświadczenie, że:

- zleceniodawca odmówił złożenia w jej imieniu wniosku o świadczenie postojowe

- wystąpiło ograniczenie wykonywania umowy z powodu przestoju w prowadzeniu działalności i nastąpiło ograniczenie wykonywania umowy.

- uzyskała w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek przychód nie niższy niż 300 %przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o emeryturach u rentach z FUS, obowiązującego na dzień złożenia wniosku

- nie podlega ubezpieczeniom z innego tytułu

- nie jest uczniem szkoły ponadpodstawowej lub studentem i nie ukończyła 26 lat

- wysokość uzyskanych przychodów z innych umów cywilnoprawnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku 0 zł

- do wniosku załączyła kopię umowy

- dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym

- jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

/wniosek k. 15 akt ZUS/

Ubezpieczona nie otrzymała świadczenia w związku z tym wnioskiem.

/bezsporne/

W dniu 20.10.2020 r ubezpieczona złożyła wniosek o świadczenie postojowe na kolejny okres (wniosek dotyczy osoby wykonującej umowę cywilnoprawną).

We wniosku wskazała, że jej sytuacja materialna wykazana we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawie, jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

/wniosek k. 18 akt ZUS/

Ubezpieczona otrzymała świadczenie w dniu 22.10.2020 r.

/bezsporne/

W dniu 2.11.2020 r ubezpieczona złożyła wniosek o świadczenie postojowe na kolejny okres (wniosek dotyczy osoby wykonującej umowę cywilnoprawną).

We wniosku wskazała że jej sytuacja materialna wykazana we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawie, jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

/wniosek k. 20 akt ZUS/

Ubezpieczona otrzymała świadczenie w dniu 4.11.2020 r.

/bezsporne/

Ubezpieczona otrzymała świadczenie postojowe w łącznej kwocie 6240 zł.

/bezsporne/

Płatnik w dniu 6.11.2024 r złożył wyjaśnienie na żądanie organu rentowego zgodnie z którym:

- umowa zlecenia zakończyła się niezależnie od wpływu pandemii covid 19, w związku z tym nie nastąpił przestój z działalności, który miałby ograniczyć możliwość realizacji umowy

- wniosek o świadczenie postojowe nie był składany, ponieważ zlecenie zakończyło się z przyczyn niezwiązanych z covid 19 a obowiązku przewidziane w umowie zlecenia zostały w całości wykonane przed wybuchem pandemii

- po zakończeniu umowy nie było już więcej zadań do wykonania w związku z realizowanym projektem, dlatego nie zostały one powierzone innemu zleceniobiorcy

/wyjaśnienie – k. 32 akt ZUS/

Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Łodzi dokonał na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach ZUS, których wiarygodność nie budzi wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron, nadto w oparciu o zeznania wnioskodawczyni i świadka. Zebrane dowody nie nasuwają wątpliwości i pozwalają tym samym na wydanie rozstrzygnięcia. Ocena, czy ubezpieczona pobrała świadczenie w sposób nienależny związana jest z kwalifikacją prawną zachowania ubezpieczonej.

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynionych
na jego podstawie ustaleń faktycznych, odwołanie nie jest zasadne.

Na wstępie należy przypomnieć, iż w kwestii spornej prawo do świadczenia postojowego wynikało z ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 340 z późn. zm., dalej: ustawa covidowa).

Zgodnie z art. 15zq ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.), świadczenie postojowe przysługuje osobie wykonującej umowę agencyjną, umowę zlecenia, inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowę o dzieło, zwane dalej "umową cywilnoprawną".

Świadczenie postojowe przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są:

1.  obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej,

2.  posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej,

3.  cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2 art. 15zq).

Świadczenie postojowe przysługuje, gdy w następstwie wystąpienia COVID-19 doszło do przestoju w prowadzeniu działalności, odpowiednio przez zleceniodawcę lub zamawiającego, z którymi została zawarta umowa cywilnoprawna (ust. 3)

W myśl art. 15zq ust. 5 ustawy osobie wykonującej umowę cywilnoprawną świadczenie postojowe przysługuje, jeżeli:

1.  umowa cywilnoprawna została zawarta przed dniem 1 kwietnia 2020 r.,

2.  przychód z umowy cywilnoprawnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku,

3.  nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu.

Celem ustawodawcy wprowadzającego prawo do świadczenia postojowego było zagwarantowanie ochrony obywateli, których dotykają opóźnienia lub brak realizacji dostaw, zatory płatnicze lub absencja pracowników związana ze wzrostem zachorowalności na SARS CoV-2. Ustawodawca uznał, że do najbardziej zagrożonych grup należą osoby prowadzące działalność gospodarczą, opłacające składki same za siebie oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o dzieło, gdyż osoby te są wyjątkowo narażone na niestabilność, a nawet całkowitą utratę przychodów z powodu pandemii koronawirusa, ze względu na brak zleceń lub zamówień, czy rezygnację z realizowanych lub zawieranych umów (por. uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw – nr druku 299).

W świetle art. 15zr ust. 1 i 2 ww. ustawy świadczenie postojowe przysługuje w wysokości 80% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w 2020 r. nie więcej niż trzykrotnie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. W przypadku gdy suma przychodów z umów cywilnoprawnych w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskana w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe wynosi mniej niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2020 r. świadczenie postojowe przysługuje w wysokości sumy wynagrodzeń z tytułu wykonywania tych umów cywilnoprawnych.

Stosownie do treści art. 15 zs ust. 1 cytowanej ustawy ustalenie prawa do świadczenia postojowego następuje na wniosek osoby, o której mowa w art. 15zq ust. 1, zwanej dalej "osobą uprawnioną", składany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku osoby wykonującej umowę cywilnoprawną wniosek, o którym mowa w ust. 1, składany jest za pośrednictwem odpowiednio zleceniodawcy lub zamawiającego (ust. 2).

W myśl art. 15zs ust. 4 pkt. 1 lit. a-b ustawy odpowiednio zleceniodawca lub zamawiający załącza do wniosku, o którym mowa w ust. 1:

1) oświadczenie potwierdzające:

a) niedojście do skutku lub ograniczenie wykonywania umowy cywilnoprawnej z powodu przestoju w prowadzeniu działalności, o którym mowa w art. 15zq ust. 3,

b) datę zawarcia i wysokość wynagrodzenia z tytułu umowy cywilnoprawnej,

c) uzyskanie przez osobę wykonującą umowę cywilnoprawną w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe, przychodu nie wyższego niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku,

d) otrzymanie oświadczenia od osoby wykonującej umowę cywilnoprawną, że nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu oraz o wysokości uzyskanych przychodów z innych umów cywilnoprawnych;

2) kopię umów cywilnoprawnych.

Wniosek, o którym mowa w ust. 1, może być złożony wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych udostępniony bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w systemie teleinformatycznym (ust. 6).

Wnioski o świadczenie postojowe mogą być złożone do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych najpóźniej w terminie 3 miesięcy od miesiąca, w którym został zniesiony ogłoszony stan epidemii (ust. 7).

Nadto, w myśl art. 15zua ustęp 1, świadczenie postojowe może zostać przyznane ponownie, na podstawie oświadczenia osoby uprawnionej, której wypłacono świadczenie postojowe, o którym mowa w art. 15zu ust. 1.

Wypłata po raz kolejny świadczenia postojowego może zostać dokonana nie wcześniej niż w miesiącu następującym po miesiącu wypłaty świadczenia postojowego, o którym mowa w art. 15zu ust. 1 (ust 2).

Warunkiem przyznania kolejnego świadczenia postojowego jest wykazanie w oświadczeniu, że sytuacja materialna wykazana we wniosku, o którym mowa w art. 15zs albo 15zsa, nie uległa poprawie (ust 3).

Zgodnie z art. 15zsa, obowiązującym od dnia 24.07.2020r

1.W przypadku odmowy złożenia wniosku przez zleceniodawcę w sposób wskazany w art. 15zs ust. 2, osoba uprawniona, która jest zleceniobiorcą, może złożyć wniosek o świadczenie postojowe do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:

1)dane osoby uprawnionej, o której mowa w ust. 1:

a)imię i nazwisko,

b)numer PESEL, a jeżeli nie nadano tego numeru, serię i numer dowodu osobistego albo paszportu,

c)adres do korespondencji osoby uprawnionej;

2)wskazanie rachunku płatniczego osoby uprawnionej, o której mowa w ust. 1, prowadzonego w kraju lub wydanego w kraju instrumentu płatniczego;

3)oświadczenie osoby uprawnionej, o której mowa w ust. 1, potwierdzające:

a)odmowę złożenia wniosku o świadczenie postojowe przez zleceniodawcę, w sposób wskazany w art. 15zs ust. 2,

b)datę zawarcia i wysokość wynagrodzenia z tytułu umowy cywilnoprawnej,

c)niedojście do skutku lub ograniczenie wykonywania umowy cywilnoprawnej z powodu przestoju w prowadzeniu działalności, o którym mowa w art. 15zq ust. 3,

d)uzyskanie przez osobę wykonującą umowę cywilnoprawną w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe, przychodu nie wyższego niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku,

e)niepodleganie ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu oraz o wysokości uzyskanych przychodów z innych umów cywilnoprawnych;

4)dane zleceniodawcy:

a)imię i nazwisko, nazwę skróconą,

b)numer NIP, a jeżeli nie nadano tego numeru - numery PESEL i REGON,

c)adres do korespondencji;

5)kopię umów cywilnoprawnych.

3.Oświadczenie, o których mowa w ust. 2 pkt 3, osoba uprawniona składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W oświadczeniu jest zawarta klauzula następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

4.Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, stosuje art. 15zs ust. 6 i 7.

Zgodnie zaś z art. 15zx ust. 1 pkt 1 i ust. 3 cyt. ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest zobowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się świadczenie:

1.  przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;

2.  wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona;

3.  wypłacone w kwocie wyższej niż należna (art.15 ust.2 pkt 1-3).

Odsetki, o których mowa w ust. 1, są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu (ust. 3).

Przepis tego artykułu wskazuje przypadki, w których pobrane świadczenie postojowe kwalifikowane jest jako nienależne oraz sposób postępowania w takich przypadkach. Przede wszystkim zasadą jest obciążenie pobierającego świadczenie odpowiedzialnością za niezasadne jego pobranie. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do zwrotu wypłaconej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie ustala się na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu rentowego ubezpieczona pobrała nienależnie świadczenie postojowe – pierwszorazowe oraz dwa w ramach kontynuacji. Zdaniem Zakładu ubezpieczona wprowadziła organ rentowy w błąd przy ubieganiu się o świadczenia, ponieważ nie doszło do ograniczenia w wykonaniu umowy. Tymczasem ubezpieczona podnosiła, że do takiego ograniczenia doszło, bowiem pod koniec marca ubezpieczona utraciła kontakt z płatnikiem, nie mogła uzyskać umowy, a liczyła, że strony będą kontynuowały współpracę w dalszym okresie.

W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżona decyzja jest prawidłowa, ponieważ na tle poczynionych ustaleń brak było podstaw do stwierdzenia, że pobrane świadczenie postojowe było ubezpieczonej wypłacone należnie.

Przede wszystkim zauważenia wymaga, że możliwość uzyskania świadczenia postojowego było związane, w przypadku zleceniobiorców z konkretną umową zlecenia, która albo nie doszła do skutku, albo zleceniobiorca doznał ograniczeń w jej wykonywaniu. Wynika to z tego, że do wniosku należało załączyć stosowną umowę.

Ubezpieczona wiązała swoje uprawnienia z umową z dnia 7.01.2020 r , zawartą na okres do końca marca 2020 roku. Niezależnie od tego, kiedy ostatecznie umowa ta została sporządzona i podpisana, istotne jest , że nie było sporu co do tego, że strony współpracowały ze sobą od 2018 r i zwierały cykliczne umowy zlecenia, na okres 3 miesięcy i ostatnia umowa miała trwać do końca marca 2020 roku. Jednocześnie nie było sporne pomiędzy stronami, że przedstawiona przez ubezpieczoną umowa została wykonana i z tego tytułu ubezpieczona otrzymała pełne wynagrodzenie. W związku z tym w żaden sposób ubezpieczona nie doznała ograniczenia w wykonaniu tej umowy, w związku z którą ubiegała się o wypłatę świadczenia postojowego. W momencie składania wniosku we wrześniu 2020 roku ubezpieczona miała świadomość, że umowa skończyła się z końcem marca 2020 i została w pełni rozliczona. Nadto ubezpieczona wyjaśniła, że nie wiedziała, czy płatnik kontynuował działalność. Zatem składając oświadczenie, że wystąpiło ograniczenie wykonywania umowy z powodu przestoju w prowadzeniu działalności i nastąpiło ograniczenie wykonywania umowy oraz dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym, wprowadziła organ rentowy w błąd, co do rzeczywistego stanu rzeczy. Jednocześnie złożyła oświadczenie, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Ubezpieczona podkreślała, że gdyby nie Covid- 19 kontynuowałaby zatrudnienie w ramach kolejnej umowy zlecenie. Wobec powyższego w związku z pandemią utraciła zatrudnienie. Idąc tym tokiem rozumowania, należałoby przyjąć, że nie doszła do skutku kolejna umowa, przy czym po pierwsze ustawodawca nie przewidział możliwości wypłaty świadczenia postojowego w takim przypadku (musiała być zawarta umowa, która nie doszła do skutku), nadto hipotetycznie umowa ta dotyczyła okresu od 1.04.2020 r, a świadczenie postojowe dotyczyło umów zawartych przed 1.04.2020 roku.

Wobec powyższego ubezpieczona pobrała nienależne świadczenie postojowe – pierwszorazowe oraz w wyniku kontynuacji, gdyż ponownie dwukrotnie wprowadzała organ rentowy w błąd, że jej sytuacja w stosunku do wniosku pierwszorazowego nie uległa zmianie.

W zakresie zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego, należy podnieść, że do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się ani art. 5 k.c, ani art.8k.p. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych mają charakter przepisów prawa publicznego. Rygoryzm prawa publicznego nie może być łagodzony konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego przewidzianą w art. 5 k.c. lub w art. 8 k.p. Zarzut ten (nadużycia prawa podmiotowego, albo czynienia ze swego
prawa podmiotowego użytku niezgodnego z zasadami współżycia społecznego lub
społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa) w sprawie z zakresu ubezpieczeń
społecznych musiałby być odniesiony do czynności organu rentowego, który - wyda-
jąc decyzję - nie korzysta ze swoich praw podmiotowych (regulowanych prawem
prywatnym - Kodeksem cywilnym lub Kodeksem pracy), lecz realizuje ustawowe
kompetencje organu władzy publicznej. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 5 k.c.
jest niezasadny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego w spra-
wach z zakresu ubezpieczeń społecznych art. 5 k.c. nie ma zastosowania, zaś materialnoprawną podstawą świadczeń emerytalno-rentowych mogą być tylko przepisy
prawa, a nie zasady współżycia społecznego (por. orzeczenia Sądu Najwyższego:
wyrok z 19 czerwca 1986 r., II URN 96/86, Służba Pracownicza 1987 nr 3; wyrok z
29 października 1997 r., II UKN 311/97, OSNAPiUS 1998 nr 15, poz. 465; wyrok z 26
maja 1999 r., II UKN 669/98, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 597 - notka; wyrok z 12
stycznia 2000 r., II UKN 293/99, OSNAPiUS 2001 nr 9, poz. 321 - notka, postanowienie z 26 maja 1999 r., II UKN 670/98, niepublikowane). W indywidulanych sporach między ubezpieczonym i organem rentowym art. 5 kc nie ma zastosowania. Wynika to z tego, że relacje zachodzące między ubezpieczonym i organem rentowym nie są regulowane przez przepisy prawa cywilnego, ale prawa publicznego./tak wyrok SA w Białymstoku z dnia 9.10.2013, III AUa 359/13, wyrok SA w Łodzi z dnia 5.03.2013, III AUa 858/12/. Przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi a zatem przy ich stosowaniu ani organ rentowy ani sąd nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego, przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one osobie zainteresowanej jako subiektywnie niesprawiedliwe./tak wyrok SA w Szczecinie z dnia 9.01.2013, III AUA 352/12/.

Biorąc pod uwagę powyższe należało uznać odwołanie za nieuzasadnione i podlegające oddaleniu na postawie art. 477 ¹⁴ §1 k.p.c.

W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. (pkt 2 sentencji wyroku).