Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z 7.01.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. odmówił Z. S. prawa do ponownego przeliczenia emerytury poprzez uwzględnienie prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych, podnosząc, że do stażu pracy w warunkach szczególnych nie zaliczono okresu 26.08.1980 – 31.12.2002 w Zakładach (...) z uwagi na brak powołania rodzaju wykonywanych prac oraz rozbieżności w stanowisku wskazanym w świadectwie pracy w warunkach szczególnych z dnia 30.04.2003 r , a stanowisku wymienionym w zarządzeniu nr 7 (...) z dnia 7.07.1987 r. /decyzja k. 29 akt ZUS/

Decyzją z 7.02.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. ponownie odmówił Z. S. prawa do ponownego przeliczenia emerytury poprzez uwzględnienie prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych, podnosząc, że w przedłożonych dodatkowych dokumentach wykazano, że pracował na stanowisku stolarza – modelarza, natomiast w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 30.04.2003 r zakład pracy powołał się na wykaz A dział III poz. 21 pkt. 1 stanowiącym zał. Nr 1 do zarządzenia nr 19 (...) z dnia 6.08.1983 r, w którym wskazano stanowisko „modelarz w drewnie”. /decyzja k. 32 akt ZUS/

Ubezpieczony złożył odwołanie od ww. decyzji zaskarżając je w całości, wnosząc o ich zmianę i przyznanie prawa do rekompensaty./odwołanie k. 3 oraz w załączonych aktach/

W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. /odpowiedź na odwołanie k. 11 oraz w załączonych aktach/

Sprawy z obu odwołań zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia./zarządzenie w załączonych aktach/

Na rozprawie w dniu 13.05.25 r wnioskodawca reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

/e – prot. 00:17:42/

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Wnioskodawca – Z. S. urodził się (...) /niesporne/

W okresie 26.08.1980 – 30.04.2003 ubezpieczony był zatrudniony w Zakładach (...) w Ł., na stanowisku stolarz-modelarz, w pełnym wymiarze czasu pracy. Wystawione za ten okres świadectwo pracy zawiera adnotację o wykonywaniu pracy w warunkach szczególnych w okresie 26.08.1980 – 31.12.2002.

/świadectwo pracy – k. 28 akt ZUS/

Zgodnie ze świadectwem prac w szczególnych warunkach z dnia 30.04.2003 r ubezpieczony w okresie 26.08.1980 – 31.12.2002 stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę stolarza – modelarza, na stanowisku wymienionym w wykazie A, dziale III poz. 21 pkt. 1 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządz. (...) i L nr 19 z dnia 6.08.1983 r w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego.

/świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach – k. 27 akt ZUS/

W legitymacji ubezpieczeniowej przy spornym zakładzie widnieje adnotacja co do stanowiska pracy: modelarz. W angażach widnieje stanowisko:

- z dnia 26.08.1980 r – oddział modelarni – stolarz- modelarz

- z dnia 9.09.1980 – oddział modelarni – stolarz - modelarz

- z dnia 12.09.1980 – modelarnia – modelarz

- z dnia 7.04.1993 – wydział produkcji – stolarz modelarz.

Odbywał szkolenia okresowe z zakresu bhp na stanowisku stolarz – modelarz.

/kserokopia legitymacji – k. 6, dokumentacja osobowa – k. 8 – 10, 34, zaświadczenia – k. 35 -36/

W dniu 21.02.1990 r zostało wystawione zaświadczenie przez pracodawcę, zgodnie z którym ubezpieczony zatrudniony jako modelarz w drewnie wykonuje pracę na stanowisku, które z powodu zaliczenia jej do prac wykonywanych w szczególnych warunkach, uprawnia do wcześniejszego przejścia na emeryturę po spełnieniu wymogów Rozporządzenia RM z dnia 7.03.1983 r . /zaświadczenie – k. 33/

Sporny zakład był zakładem metalowym. Składał się z różnych oddziałów, takich jak modelarnia, stolarnia, obróbka metalu. Ubezpieczony pracował na modelarni. Wykonywał pracę modelarza. Praca polegała na wykonaniu drewnianego modelu odlewu. Model wykonywał na maszynach stolarskich, otrzymywał rysunek, musiał narysować model na sklejce. Następnie dobierał drewno, ciął, obrabiał, wycinał, kleił, aż powstała bryła, którą szlifował. W dalszej kolejności wykonywał rdzennice. Było tam miejsce na ułożenie łożysk, półzębatek. Następnie model był malowany. Model wykonywany w drewnie podlegał obróbce ręcznej i mechanicznej. Na modelarni było 8 -10 takich stanowisk.

/zeznania wnioskodawcy e -prot. 00:02:34 w zw. Z 00:16:49/

Decyzją z dnia 25.05.2022 r ZUS (...) Oddział w Ł. przyznał ubezpieczonemu od dnia 25.05.2022 r emeryturę na podstawie art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

/bezsporne, decyzja – k. 6 akt ZUS/

W dniu 19.12.2024 r ubezpieczony złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia. Do wniosku załączył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 30.04.2003 r oraz świadectwo pracy z tego samego dnia za okres zatrudnienia w Zakładach (...).

/wniosek wraz zał. W aktach ZUS/

W wyniku złożonego wniosku organ rentowy wydał zaskarżone decyzje.

/bezsporne/

Powyższy stan faktyczny został odtworzony na podstawie powołanych dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, a i Sąd nie znalazł powodów by czynić to z urzędu. Nadto Sąd oparł swoje ustalenia na zeznaniach wnioskodawcy, które wraz z przedstawioną dokumentacją stanowiły spójną całość co do badanego okresu zatrudnienia. Nadto Sąd zważył, że pełnomocnik ZUS nie podważył wartości dowodowej zeznań wnioskodawcy oraz przedłożonych dokumentów. Wobec powyższego Sąd pominął wniosek dowodowy wnioskodawcy w zakresie opinii biegłego ds. bhp, jako zmierzający do przedłużenia postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jest zasadne i skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1696 ze zm.), dalej jako ustawa, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. W myśl ust. 2 ww. przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są:

1) utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę we wcześniejszym wieku emerytalnym w związku z wygaśnięciem po dniu 31.12.2008 r. - w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31.12.1948 r., a przed dniem 1.01.1969 r. - podstawy prawnej przewidującej takie uprawnienie;

2) niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej na zasadach wynikających z przepisów o emeryturach pomostowych;

3) legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z FUS;

4) nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.

W zakresie interpretacji co do kręgu osób uprawnionych do rekompensaty oraz ram czasowych pracy wykonywanej w warunkach szczególnych rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 25.11.2010 r., K 27/09 (OTK –A 2010, nr 9, poz. 109) przyjął, że rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze dla osób, które rozpoczęły pracę przed dniem 1.01.1999 r. i nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Do oceny pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze konieczne jest odwołanie się do przepisów ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504).

Zgodnie z art. 32 ust. 2 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

Z kolei przepis art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).

Z zestawienia § 1 i 2 ww. rozporządzenia wynika, iż pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Zgodnie z §2 ust. 2 ww. rozporządzenia, okresy pracy w warunkach szczególnych stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Z powołanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika jednak, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.

Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest to, że wnioskodawca nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Przypomnieć należy, że organ rentowy na etapie postępowania administracyjnego nie zaliczył wnioskodawcy do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okres zatrudnienia w Zakładach (...) w Ł. w okresie 26.08.1980 – 31.12.2002.

W sprawie sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w badanym okresie nie był niesporny w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach emerytalnych.

Spornym natomiast pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w ww. okresie zatrudnienia, tj. czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie.

Wobec powyższego na wnioskodawcy, zgodnie z treścią art. 6 k.c., spoczywał ciężar wykazania pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca sprostał temu obowiązkowi. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe w postaci przesłuchania wnioskodawcy, oraz analizy dostępnych dokumentów osobowych z badanego okresu zatrudnienia, wykazało, że w spornym okresie zatrudnienia wnioskodawca pracował na stanowiskach modelarz lub stolarz – modelarz, na których wykonywał wyłącznie i stale przez cały czas w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w warunkach szkodliwych. Podkreślenia wymaga fakt, iż o szczególnych warunkach pracy nie decyduje nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj pracy rzeczywiście wykonywanej przez pracownika. Ten zaś wynika z zeznań wnioskodawcy oraz angaży.

Oceniając charakter wykonywanej przez wnioskodawcę pracy Sąd zważył, że praca modelarza, stolarza - modelarza, którą ubezpieczony wykonywał odpowiada pracy wymienionej w Wykazie A, Dziale III, poz. 21 (przygotowanie mas formierskich i prace formierzy oraz rdzeniarzy), stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku i podlega uwzględnieniu jako praca w warunkach szczególnych na cele emerytalno – rentowe, a także w zarządzeniu nr 7 (...) z 7.07.1987 r. w sprawie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego Dział III, poz. 21 pkt 1 (modelarz w drewnie).

Z ustaleń wynika bowiem, że sporny zakład był zakładem metalowym. Składał się z różnych oddziałów, takich jak modelarnia, stolarnia, obróbka metalu. Ubezpieczony pracował na modelarni. Wykonywał pracę modelarza. Praca polegała na wykonaniu drewnianego modelu odlewu. Model wykonywał na maszynach stolarskich, otrzymywał rysunek, musiał narysować model na sklejce. Następnie dobierał drewno, ciął, obrabiał, wycinał, kleił, aż powstała bryła, którą szlifował. W dalszej kolejności wykonywał rdzennice. Było tam miejsce na ułożenie łożysk, półzębatek. Następnie model był malowany. Model wykonywany w drewnie podlegał obróbce ręcznej i mechanicznej.

Konkludując, zasadne jest przyjęcie, że wnioskodawca jako pracownik wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie zatrudnienia pracę w szczególnych warunkach polegającą na wykonywaniu pracy na stanowisku modelarza, stolarza – modelarza, polegającą na wykonywaniu modeli w drewnie, co daje staż pracy wykonywanej w warunkach szczególnych przekraczającej wymagane prawem minimum 15 lat.

Zdaniem Sądu przeprowadzone postępowanie wykazało zatem w sposób jednoznaczny, że ubezpieczony spełnił wszystkie niezbędne przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżone decyzje i przyznał wnioskodawcy prawo do rekompensaty od 1.12.2024 r. (art. 129 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

O kosztach procesu, na które złożyły się koszty zastępstwa radcowskiego wnioskodawcy jako strony wygrywającej, w wysokości 360 zł razem z odsetkami ustawowymi, orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1, § 1 [1] i § 3 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).