Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją nr (...) z 11 grudnia 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych - (...) Oddział w Ł. stwierdził, że M. G. (obecnie K.) - jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu, a także dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 10 stycznia 2011 r. do 31 stycznia 2012 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ rentowy wskazał, że na podstawie dokumentów zewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS ustalono, że ubezpieczona zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych tj. emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 10 stycznia 2011 r., której przedmiotem były „P. prawne”. W ocenie organu, na podstawie analizy przedstawionych dokumentów, uzasadnione jest stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie prowadziła działalność gospodarczą w zakresie porad prawnych. Działalność ta de facto prowadzona była przez mamę wnioskodawczyni – radcę A. K.. Wobec tego od 10 stycznia 2011 r. do 31 marca 2012 r. nie podlega ubezpieczeniom społecznym i dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą (decyzja k. 32-35 akt ZUS).

W dniu 12 stycznia 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej) M. G. (obecnie K.) złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od dnia 10 stycznia 2011 r. do dnia 31 marca 2012 r. (odwołanie k. 3-8).

W złożonej w dniu 12 lutego 2024 r. odpowiedzi na odwołanie, organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (odpowiedź na odwołanie k. 10-14).

Na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocniczka wnioskodawczyni poparła odwołanie, a pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (końcowe stanowiska stron e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:36:07-00:53:54 – płyta CD k. 576).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

M. K. (poprzednio G.) urodziła się (...) (bezsporne).

W okresie od 5 maja 2008 r. do 31 sierpnia 2010 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w (...) spółce z o.o. w pełnym wymiarze czasu pracy, kolejno na stanowiskach: młodszego(...), a następnie konsultanta (...). Umowa o pracę z tym pracodawcą została rozwiązana na mocy porozumienia stron - na wniosek odwołującej, która chciała rozwijać się zawodowo w innej branży - prawniczej. Decyzję tę podjęła latem 2010 roku i w związku z tym rozwiązała stosunek pracy. (świadectwo pracy k. 463, zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Decyzją (...) z dnia 14 września 2010 r. M. K. została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych przez pierwsze 3 miesiące od rejestracji. Również w dniu 14 września 2010 r. wnioskodawczyni została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna. (decyzja k. 475, druk ZUS ZZA k. 467).

Ubezpieczona w dniu 21 września 2010 roku złożyła w Urzędzie Pracy wniosek
o przyznanie ze środków Funduszu Pracy jednorazowo dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji
i doradztwa. (wniosek k. 27-31 załączonych akt (...) .

W chwili podejmowania decyzji o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej ubezpieczona była studentką 4 roku studiów prawniczych na (...) (...) (zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Podczas tych studiów odbywała staże, a w 2010 roku ukończyła 10-godzinny kurs (...) (...). Na kurs ten została skierowana przez (...) (...). (skierowanie na szkolenie 2 listopada 2010 r. k. 465).

W dniu 29 października 2010 r. lekarz ginekolog stwierdził u wnioskodawczyni ciążę (około 8 tydzień). (dokumentacja medyczna k. 409).

Decyzją z dnia 8 listopada 2010 r. (...) orzekł o przyznaniu M. K. jako bezrobotnemu prawa do stypendium od dnia 4 listopada 2010 r.
z tytułu odbywania szkolenia w okresie od dnia 4 listopada 2010 r. do dnia 10 listopada
w wysokości 120% obowiązującego zasiłku pod warunkiem, że liczba godzin szkolenia wwyniesie nie mniej niż 150 godzin miesięcznie. (decyzja k. 469).

W dniu 20 grudnia 2010 roku ubezpieczona otrzymała w ramach pomocy de minimis kwotę 19.187 zł na podjęcie działalności gospodarczej w postaci biura obsługi prawnej. (zaświadczenie k. 32 załączonych akt (...), aneks k. 33-34 załączonych akt VIII
U 260/16, umowa k. 36-39 załączonych akt (...) .

Od 10 stycznia 2011 r. ubezpieczona zgłosiła rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą (...) M. K., której przedmiotem była działalność prawnicza. (informacja z (...) k. 444 załączonych akt (...)).

W ramach tej działalności zająć się miała także reklamowaniem usług prawniczych według popularnego wówczas schematu polegającego na zamieszczaniu reklam usług prawniczych m.in. między torami tramwajowymi i następnie przekazywaniu klientów profesjonalnym pełnomocnikom. (zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczona zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, od podstawy wymiaru składek w wysokości 7.000 zł. (bezsporne).

Mama ubezpieczonej – A. K., wykonująca zawód radcy prawnego, w okresie od 6 lutego 1995 r. do 1 kwietnia 2019 r. prowadziła własną działalność w formie kancelarii rady prawnego. (informacja z (...) k. 310-310v.).

Na podstawie umowy z dnia 3 stycznia 2011 roku ubezpieczona podnajęła od Kancelarii (...) spółki cywilnej w Ł. na czas nieokreślony lokal przy ul. (...), nr (...) Umowa ta poprzedzona została umową przedwstępną z 20 września 2010 r. (umowy - akta ZUS).

W dniu 2 lutego 2011 r. A. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) wystawił ubezpieczonej fakturę za usługę stworzenia strony internetowej i sklepu internetowego. (faktura z 2 lutego 2011 r. akta ZUS).

W dniu 4 lutego 2011 r. K. Z. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) wystawił ubezpieczonej fakturę dotyczącą sprzedaży jej zestawu komputerowego. (faktura z 4 lutego 2011 r. akta ZUS).

W dniu 4 lutego 2011 r. A. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...).pl wystawił ubezpieczonej fakturę z tytułu sprzedaży tonerów do drukarki. (faktura z 4 lutego 2011 r. akta ZUS).

W dniu 5 lutego 2011 r. J. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) J. M. wystawił odwołującej fakturę za usługę wydruku ulotek. (faktura z 5 lutego 2011 r. akta ZUS).

W dniu 7 lutego 2011 r. A. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...).pl wystawił ubezpieczonej fakturę na sprzedaż urządzenia wielofunkcyjnego. (faktura z 7 lutego 2011 r. akta ZUS).

W dniu 7 lutego 2011 r. P. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo (...). Przemysłowymi P. K. wystawił wnioskodawczyni fakturę z tytułu sprzedaży oprogramowania komputerowego. (faktura z 7 lutego 2011 r. akta ZUS).

W pierwszej połowie lutego 2011 r. ubezpieczona dokonywała również – na potrzeby prowadzonej działalności - zakupu mebli, materiałów biurowych, czy literatury prawniczej. (faktury w aktach ZUS).

W dniu 9 lutego 2011 roku ubezpieczona zawarła z I. S. i T. W. prowadzącymi Biuro (...) i (...) spółka cywilna umowę na prowadzenie księgi przychodów
i rozchodów. (umowa, faktura z 10 października 2012 r. akta ZUS).

W dniu 25 lutego 2011 r. M. K. wystawiła fakturę VAT nr (...) r. na kwotę 6.000 zł brutto za obsługę prawną firmy (...). (faktura
z 25 lutego 2011 r. w aktach ZUS).

Od lutego do kwietnia 2011 r. M. K. prowadziła korespondencję e-mail
związaną z potencjalnymi klientami, w której udzielała informacji na temat cen usług. Kontaktowała się również ze spółką (...).PL w sprawie rejestracji domeny internetowej. (korespondencja e-mail akta ZUS).

W dniu 11 marca 2011 r. odwołująca złożyła zamówienie na stronie ogłoszenia prasowe.com. (wydruk akta ZUS).

W dniu 29 marca 2011 r. M. K. wystawiła fakturę VAT nr (...) na kwotę 150 zł brutto za usługę opracowania A. C. umowy darowizny. (faktura
z 29 marca 2011 r. w aktach ZUS).

W ramach prowadzonej działalności skarżąca w spornym okresie zawarła następujące umowy dotyczące doradztwa prawnego: ze Z. N. (z 31 marca 2011 roku), U. M. (z 1 kwietnia 2011 roku), z W. W. (7 kwietnia 2011 roku) i z I. K. (z 18 kwietnia 2011 roku i z 17 maja 2011 roku), E. W. (z 18 maja 2011 r) i J. H. (z 13 czerwca 2011 r.) (umowy w aktach ZUS).

W dniu 30 sierpnia 2011 roku wnioskodawczyni wynajęła lokal przy Al. (...) od AX – D. A. D., (...) spółki cywilnej. Czynsz wynosił 600 zł netto miesięcznie. Spółka ta wystawiła faktury, za które ubezpieczona płaciła przelewem. (umowa, faktury akta ZUS, wyciąg z rachunku bankowego k. 84-160 załączonych akt: (...) ).

W dniu 8 września 2011 roku ubezpieczona zawarła umowę o dostawę Internetu ze spółką cywilną (...) do lokalu przy ul. (...) - lokalu położonego w bramie przechodniej pomiędzy ul. (...) – gdzie mieściła się siedziba jej działalności, a ul. (...) na parterze. (umowa akta ZUS).

W dniu 5 października 2011 roku odwołująca zawarła umowę na wynajem miejsc reklamowych w międzytorzu tramwajowym z (...) Klubem Sportowym (...). Umowa obowiązywała do 30 kwietnia 2012 roku. (faktury, umowa akta ZUS).

W okresie od 10 stycznia 2011 roku do 31 marca 2012 roku M. K. była niezdolna do pracy i otrzymywała świadczenia z ubezpieczenia społecznego w następujących okresach:



od 14 kwietnia do 2 czerwca 2011 roku (zasiłek chorobowy),



od 3 czerwca do 3 listopada 2011 roku (zasiłek macierzyński),



od 4 listopada 2011 roku do 9 lutego 2012 roku (zasiłek chorobowy),



od 10 lutego 2011 roku do 31 marca 2012 roku (zasiłek opiekuńczy),

(bezsporne).

Ubezpieczona wystawiała deklaracje VAT-7 do kwietnia 2011 roku. Po tym okresie od maja 2011 roku nie wystawiła już żadnej takiej deklaracji. (informacja k. 12-13 akt ZUS).

Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczona osiągnęła przychody
i poniosła wydatki w następujących kwotach:



w 2011 roku przychód w wysokości 7.000 zł, wydatki w wysokości 23.291.97 zł,



w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2012 roku nie wykazała przychodu, wydatki
w 2012 roku wyniosły 7.022,31 zł,

(zestawienie k. 161-165 załączonych akt: (...), deklaracje k. 10-11 akt ZUS).

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczona współpracowała ze swoją mamą – radcą prawnym A. K.. (zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Integralną częścią zawieranych przez ubezpieczoną umów było udzielenie pełnomocnictwa radcy prawnemu A. K.. (deklaracja akta ZUS, umowy akta ZUS).

Ubezpieczona udzieliła porady prawnej Z. W. w zakresie wznowienia postępowania administracyjnego. W tym celu w dniu 31 stycznia 2012 roku wydrukowała ze strony internetowej Kancelarii Sejmu fragment tekstu ustawy. W dniu 2 kwietnia 2012 roku Z. W. podpisał wniosek o przyznanie emerytury, który sporządził własnoręcznie. (dokumenty w aktach ZUS).

Ubezpieczona przygotowywała dokumenty dla radcy prawnego A. K., umawiała ją z klientami, a A. K. sprawdzała to, co przygotowała ubezpieczona.

(zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

M. K. zawarła ze swą matką - radcą prawnym A. K. umowę
o współpracy, zgodnie z którą A. K. zobowiązała się do obsługi prawnej osób fizycznych i prawnych, co do których wymagane są uprawnienia radcy prawnego. W przypadku spraw przekazanych do prowadzenia matce M. K. miała przysługiwać prowizja w wysokości 35%. (deklaracja współpracy akta ZUS).

Ubezpieczona w spornym okresie dokonała następujących transakcji bankowych związanych z prowadzeniem spornej działalności gospodarczej:

- w dniu 4 lutego 2011 r. – przelew bankowy na rzecz „A. M. (...).PL na kwotę 738,69 zł;

- w dniu 4 lutego 2011 r. – przelew bankowy na rzecz „A. M. (...).PL na kwotę 1.453,70 zł;

- w dniu 7 lutego 2011 r. – przelew bankowy z tytułu opłaty za usługi w (...).PL na kwotę 7.807,70 zł;

- w dniu 9 lutego 2011 r. – przelew bankowy na rzecz G. B. z tytułu faktury (...) na kwotę 1.223,31 zł;

- w dniu 3 marca 2011 r. – przelew bankowy na rzecz K. Z. tytułem opłaty za zestaw komputerowy na kwotę 2.000,00 zł;

- w dniu 18 marca 2011 r. – przelew bankowy na rzecz Biura (...) S.C. I. S. na kwotę 184,50 zł;

- w dniu 14 kwietnia 2011 r. – przelew bankowy na rzecz Biura (...) S.C. I. S. na kwotę 184,50 zł;

- w dniu 20 kwietnia 2011 r. – przelew bankowy na rzecz (...) tytułem zwrotu środków na kwoty 32,20 zł;

- w dniu 19 maja 2011 r. – przelew bankowy na rzecz Biura (...) S.C. I. S. na kwotę 184,50 zł;

- w dniu 25 maja 2011 r. – przelew podatkowy na rzecz (...);

- w dniu 11 czerwca 2011 r. – przelew bankowy na rzecz Biura (...) S.C. I. S. na kwotę 184,50 zł;

- w dniu 2 sierpnia 2011 r. – przelew bankowy na rzecz Biura (...) S.C. I. S. na kwotę 184,50 zł;

- w dniu 12 sierpnia 2011 r. – przelew bankowy na rzecz Biura (...) S.C. I. S. na kwotę 184,50 zł;

- w dniu 3 października 2011 r. – przelew bankowy na rzecz (...) B. i A. J.
z tytułu opłaty za Internet na kwotę 159,16 zł;

- w dniu 10 października 2011 r. – przelew bankowy na rzecz (...) s.c. z tytułu opłaty za fakturę VAT (...) na kwotę 738,00 zł;

- w dniu 3 listopada 2011 r. – przelew bankowy na rzecz (...) B. i A. J. z tytułu opłaty za Internet na kwotę 60,27 zł;

- w dniu 15 listopada 2011 r. – przelew bankowy na rzecz (...) s.c. z tytułu opłaty za fakturę VAT (...) na kwotę 738,00 zł;

- w dniu 15 listopada 2011 r. – przelew bankowy na rzecz (...) Klubu Sportowego (...) z tytułu faktury (...) na kwotę 345,19 zł;

- w dniu 23 listopada 2011 r. – na rzecz (...) Ł. z tytułu opłaty skarbowej na kwotę 17,00 zł;

- w dniu 1 grudnia 2011 r. – na rzecz (...) Ł. z tytułu opłaty skarbowej na kwotę 17,00 zł;

- w dniu 15 listopada 2011 r. – przelew bankowy na rzecz (...) s.c. z tytułu opłaty za fakturę VAT (...) na kwotę 738,00 zł;

- w dniu 9 grudnia 2011 r. – przelew bankowy na rzecz (...) s.c. z tytułu opłaty za fakturę VAT (...) na kwotę 738,00 zł;

- w dniu 11 grudnia 2011 r. – przelew bankowy na rzecz I. K. tytułem zadośćuczynienia I. K.;

- w dniu 12 grudnia 2011 r. – na rzecz (...) Ł. z tytułu opłaty skarbowej na kwotę 17,00 zł;

- w dniu 9 stycznia 2012 r. – na rzecz I. K. z tytułu zadośćuczynienia na kwotę 5.712,00 zł;

- w dniu 9 stycznia 2012 r. – na rzecz (...) B. i A. J. z tytułu opłaty za Internet na kwotę 120,54 zł;

- w dniu 9 stycznia 2012 r. – na rzecz (...) Klubu Sportowego (...) z tytułu faktury (...) na kwotę 221,40 zł;

- w dniu 7 lutego 2012 r. – na rzecz Biura (...) S.C. I. S. na kwotę z tytułu faktury (...) na kwotę 307,50 zł;

- w dniu 20 lutego 2012 r. – na rzecz (...) sp.j. tytułem usługi (...).PL na kwotę 121,77 zł;

- w dniu 20 lutego 2012 r. – na rzecz (...) sp.j. tytułem usługi (...).PL na kwotę 246,00 zł;

- w dniu 12 marca 2012 r. – przelew bankowy na rzecz (...) s.c. z tytułu opłaty za fakturę VAT (...) na kwotę 738,00 zł;

- w dniu 14 marca 2012 r. – przelew bankowy na rzecz (...) Klubu Sportowego (...) z tytułu faktury (...) na kwotę 885,60 zł;

- w dniu 14 marca 2012 r. – na rzecz (...) B. i A. J. z tytułu opłaty za Internet na kwotę 184,02 zł.

Ubezpieczona w spornym okresie otrzymała na rachunek bankowy następujące wpłaty związane z prowadzeniem spornej działalności gospodarczej:



w dniu 20 kwietnia 2011 r. od A. C. w kwocie 150 zł za opracowanie umowy darowizny;



w dniu 28 kwietnia 2011 r. od Zakładu Usług (...).-K.. M. M. za obsługę prawną w sprawie XI GU 24/11;



w dniu 9 grudnia 2011 r. od I. Towarzystwo (...) tytułem zadośćuczynienia;



w dniu 23 grudnia 2011 r. od I. Towarzystwo (...) tytułem zadośćuczynienia.

(wydruk z rachunku bankowego k. 289-307).

W spornym okresie w ramach prowadzenia działalności gospodarczej ubezpieczona roznosiła ulotki, zamieszczała ogłoszenia na portalach ogłoszeniowych. Prowadziła
kalendarz, w którym były zapisywane wizyty klientów i z którego korzystała, gdy umawiała klientów. Współpracowała z firmą (...), zamawiała reklamy, na tzw. międzytorzu, prowadziła strony firmy (...) w Internecie, w tym na F.. Wnioskodawczyni przygotowywała też wzory umów. Robiła to samodzielnie, a jeśli potrzebowała pomocy przy ich tworzeniu, prosiła o pomoc swoją mamę – r. pr. A. K., która reprezentowała klientów w trakcie ewentualnych procesów sądowych. Kierowała także do niej klientów, których sprawa była bardziej skomplikowana. (zeznania świadka P. S. e-protokół rozprawy z 17 października 2024 r. – 00:55:19-01:21:39 – płyta CD k. 243, zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

W spornym okresie zdarzały się miesiące, w których wnioskodawczyni nie osiągała żadnego dochodu. (zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243)

Wnioskodawczyni nigdy nie była zatrudniona u swojej matki na podstawie umowy o pracę ani nie miała zawartej z nią umowy zlecenia. (zeznania świadka P. S. e-protokół rozprawy z 17 październik a 2024 r. – 00:55:19-01:21:39 – płyta CD k. 243zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Czas pracy ubezpieczonej w związku z prowadzeniem działalności w spornym okresie był dłuższy niż w okresie od 1 kwietnia 2012 r., gdyż wnioskodawczyni nie miała problemów zdrowotnych. Wyższe były również obroty. Czas poświęcony na prowadzenia działalności gospodarczej przekraczał 8 godzin dziennie. W lutym 2011 r. wnioskodawczyni wykonała pieczątkę. (zeznania świadka P. S. e-protokół rozprawy z 17 października 2024 r. – 00:55:19-01:21:39 – płyta CD k. 243 umowy i faktury w aktach ZUS, zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Wnioskodawczyni zlecała roznoszenie ulotek przy budynku (...) przy al. (...) w Ł.. W tym celu zatrudniała osobę „na czarno”. Przed wejściem do biura był tzw. potykacz z informacją, że obok mieści się biuro. Była tam zamieszczona informacja, że obok mieści się biuro A.. W biurze był obecny także jej partner – P. S.. (zeznania świadka P. S. e-protokół rozprawy z 17 października 2024 r. 00:55:19-01:21:39 – płyta CD k. 243, zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243,).

Wnioskodawczyni prowadziła korespondencję z klientami z adresów e-mail: biuro@kancelaria i marta.kołodziejska@kancelariaatena. (zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Gdy wnioskodawczyni przyjeżdżała do biura, odbierała pocztę elektroniczną, sprawdzała funpage. Będąc na urlopie macierzyńskim – spacerując z dzieckiem - rozkładała ulotki, opracowywała umowy, prowadziła korespondencję e-mail, odbierała telefony, ustalała telefonicznie z klientem warunki współpracy, umawiała go na konkretne spotkanie, jeździła do biura na spotkanie z klientem, umawiała również spotkania pomiędzy klientem, a radcą prawną A. K.. Udzielała również prostych porad samodzielnie oraz sporządziła umowę darowizny, robiła dokumentację fotograficzną miejsca zdarzenia, opisywała zdarzenie, docierała do świadków, prosiła o dokumentację medyczną, informowała jaki koszty można zaliczyć w związku z dojazdem na rehabilitację. Sporządzała też zgłoszenia do ubezpieczycieli. Wnioskodawczyni udzielała porad prawnych w sprawie oszustw na Allegro i wezwanie do zapłaty, szkód, alimentów, spadków czy rozwodów. Z uwagi na brak uprawnień adwokata czy radcy prawnego, nie reprezentowała nikogo w postępowaniach sądowych. Podpowiadała ona jedynie klientom przed rozprawą. (zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243, wyciąg ze skrzynki odbiorczej e-mail k. 250-288, ulotki k. 250-254 załączonych akt k. 250-254).

W dniu 13 czerwca 2011 r. wnioskodawczyni urodziła pierwsze dziecko, a w dniu (...) urodziła drugie dziecko. (dokumentacja medyczna k. 366-449, zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw. z e-protokołem rozprawy
z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Wnioskodawczyni nigdy nie wskazywała do urzędu skarbowego przychodu
z prowadzonej działalności. (zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 30 października 2025 r. 00:14:13-00:35:44 – płyta CD k. 576 w zw. z e-protokołem rozprawy w zw.
z e-protokołem rozprawy z 17 października 2024 r. 00:02:51-00:49:48 – płyta CD k. 243).

Decyzją z dnia 26 października 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że M. K., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 1 kwietnia 2012 roku. (bezsporne).

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w Łodzi po rozpoznaniu sprawy z wniosku M. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziałowi w Ł. o ustalenie podleganie ubezpieczeniom społecznym na skutek odwołania M. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. z dnia 26 października 2015 r. numer (...) Sąd oddalił odwołanie. (wyrok k. 221 załączonych akt: (...) .

W sprawie (...) dotyczącego podlegania w okresie od 1 kwietnia 2012 r., fakt podlegania przez ubezpieczoną ubezpieczeniom społecznym w okresie przed 1 kwietnia 2012 r. nie był kwestionowany przez organ rentowy. (bezsporne).

Przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy (...) Sąd Okręgowy pominął dokumenty związane z prowadzeniem przez ubezpieczoną działalności gospodarczej przed
1 kwietnia 2012 roku: umowę zawartą z U. M. (z 1 kwietnia 2011 roku), frakturę wystawioną A. C. (z 29 marca 2011 roku), umowę zawartą ze Z. N. (z 31 marca 2010 roku), fakturę z wystawioną przez A. S. (z 25 lutego 2011 roku) na obsługę firmy – 12 miesięcy, korespondencję mailową z M. P. (z 27 lutego 2011 roku), B. C. (z 10 kwietnia 2011 roku), T. S. (z 1 marca 2011 roku), fakturę wystawioną przez M. M. (z 21 kwietnia 2011 roku), umowy z I. K. (z 18 kwietnia 2010 roku i z 17 maja 2010 roku), umowę z W. W.
(z kwietnia 2011 roku), gdyż dokumenty te dotyczyły prowadzenia przez ubezpieczoną działalności w okresie, który nie był kwestionowany w tamtej sprawie przez Zakład. Dla ustalenia stanu faktycznego tamtej sprawy dla Sądu nie miały znaczenia dokumenty w postaci rejestracji domeny na (...) i uruchomienia konta (...), aktywacji usługi w serwisie (...), ogłoszenia w serwisie olx.pl, zamówienia ogłoszeń w prasie, publikacji dla E. S., bowiem czynności tych ubezpieczona dokonała w marcu 2011 roku. W ocenie Sądu Okręgowego w Łodzi, rozpoznającego sprawę (...) zeznania świadka A. K. dotyczące motywów, jakim kierowała się ubezpieczona podejmując decyzję o rozpoczęciu działalności gospodarczej ani jej prowadzenia w okresie do 31 marca 2012 roku nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem organ rentowy nie kwestionował prowadzenia tej działalności w okresie do 31 marca 2012 roku. (uzasadnienie wyroku z 26 kwietnia 2017 r. k. 223-232).

Od powyższego wyroku M. K. złożyła apelację. (apelacja k. 235-249).

Wyrokiem z dnia 7 maja 2018 r. sygn. akt (...) Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację. (wyrok z 7 maja 2018 r. k. 331).

Od powyższego wyroku M. K. złożyła skargę kasacyjną. (skarga kasacyjna k. 351-357).

Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt (...) UK 332/18 Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. (wyrok z 23 stycznia 2020 r. k. 379-382).

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dowodów z powołanych wyżej dokumentów, w szczególności w postaci: umów, faktur, listy operacji bankowych, a także wyciągu ze skrzynki odbiorczej firmy (...). Pomocniczo Sąd ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy w oparciu o zeznania świadka P. S. i przesłuchanie wnioskodawczyni. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała powyższych dokumentów ani pod względem autentyczności ani treści merytorycznej.

Sąd miał przy tym na uwadze, że w sprawie (...) rozpoznawanej przed Sądem Okręgowym w Łodzi – VIII Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pominięto znaczną część dowodów z dokumentów, które z kolei w niniejszej sprawie okazały się istotne dla rozstrzygnięcia.

Niesporny w sprawie był także fakt uzyskania przez M. K. przychodu w kwocie 7.000 złotych, pomimo nierozliczenia go przez skarżącą w urzędzie skarbowym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych, odwołanie wnioskodawczyni jest zasadne.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.) do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Osoby te podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1 ustawy), zaś dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone. W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a.

Na podstawie art. 36 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób prowadzących działalność gospodarczą należy do tych osób.

Na podstawie zaś art. 66 ust. 1 pkt. 1c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku (Dz.U. z 2025 poz. 1461) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Ubezpieczeniu chorobowemu osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają dobrowolnie na swój wniosek (art. 11 ust. 2 ww. ustawy).

Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1 ww. ustawy).

Z art. 47 ust 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, nie później niż:

2) do 5 dnia następnego miesiąca – dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;

3) do 15 dnia następnego miesiąca – dla płatników składek posiadających osobowość prawną;

4) do 20 dnia następnego miesiąca – dla pozostałych płatników składek.

W myśl art. 47 ust. 2 tej ustawy płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przysyła jedynie deklarację rozliczeniową.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył tego, czy w spornym okresie – od 10 stycznia 2010 roku do 31 marca 2012 roku - ubezpieczona faktycznie wykonywała działalność gospodarczą, co skutkuje obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu.

Podstawą do powstania obowiązku ubezpieczeń na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, w tym gospodarczej, co oznacza, że wykonywanie tej działalności to rzeczywista działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Prowadzenie działalności gospodarczej stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym, o ile faktyczne osoba ubezpieczona wykonuje tę działalność, choć stopień natężenia jej aktywności może być różny.

Warto przy tym zauważyć, że zgodnie również art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1480) stanowi, że działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok z 16 stycznia 2014 r., (...) UK 235/13, LEX nr 1444493, wyrok z 13 września 2016 r., I UK 455/15, LEX nr 2122404) przyjmuje się, że prowadzenie działalności gospodarczej o tyle stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom,
o ile faktycznie ubezpieczony działalność tę wykonuje, choć stopień natężenia jego aktywności może być różny. Dla zakwalifikowania danej działalności jako działalności gospodarczej istotne znaczenie ma jej ciągłość i zarobkowy charakter.

W przedmiotowej sprawie organ rentowy podnosił, że wnioskodawczyni w spornym okresie - od dnia 10 stycznia 2011 roku do 31 marca 2012 r. - nie prowadziła indywidulanej działalności gospodarczej, a rozliczanie składek z tego tytułu miało na celu jedynie uzyskanie dalszej ochrony ubezpieczeniowej i kolejnych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Ponadto w ocenie ZUS brak dowodów potwierdzających wykonywanie przez ubezpieczoną działalności gospodarczej świadczyć miało jedynie o chęci uzyskania przez nią nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek,
w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

W myśl § 2 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sprzeczność czynności prawnej ze wspomnianymi zasadami zachodzić będzie wówczas, gdy dana czynność prawna (np. umowa o pracę, podjęcie działalności gospodarczej itp.) będzie godzić w powszechnie przyjęte w społeczeństwie normy i wartości moralne (obyczajowe itp.). Nieważne są więc czynności prawne sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a zatem takie, w wyniku których powstaje obowiązek lub uprawnienie do postępowania zakazanego przez normę moralną, czy też takie, które służą osiągnięciu stanu rzeczy podlegającego negatywnej ocenie moralnej.

O czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną.

W ocenie Sądu Okręgowego z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, że stanowisko organu rentowego w kwestii wykonywania przez skarżącą działalności gospodarczej w spornym okresie było nieuzasadnione. Świadczy o tym całokształt okoliczności sprawy.

Trzeba mieć bowiem na uwadze, iż nawet długotrwałe korzystanie ze świadczeń zasiłków z ubezpieczenia chorobowego samo w sobie pozostaje bez wpływu na istnienie tytułu ubezpieczenia, kluczową jest jednak ocena czy faktycznie wobec długotrwałych okresów niewykonywania pracy w ogóle działalność podjęto lub czy następczo zaprzestano wykonywania działalności w rozumieniu ustawy systemowej czy też nie.

Odnosząc się do spornej kwestii wskazać należy, iż na podstawie przepisów ustawy
z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 236 ze zm.) osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jest przedsiębiorca, czyli osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1).

Zgodnie z art. 3 wspomnianej ustawy działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Przedsiębiorca, będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. (art. 5 ust. 2)

Działalność gospodarczą definiuje także art. 15 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), jako działalność obejmującą wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje
w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W orzecznictwie przyjmuje się, że cechami działalności gospodarczej są:
1) zawodowy (a więc stały) charakter, 2) związana z nią powtarzalność podejmowanych działań, 3) podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania i 4) uczestnictwo
w obrocie gospodarczym (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91, OSNCP 1992 nr 5, poz. 65).

Podkreśla się także, iż dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania i ciągłości. Brak którejkolwiek z nich oznacza, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej. Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie jest rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy, lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się zatem, że działalność gospodarcza z założenia jest działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Nie uznaje się więc za działalność gospodarczą: działalności okresowej i sporadycznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 30 listopada 2005 r., (...) UK 95/05, Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2006, Nr 19-20, poz. 311, str. 863; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2003, nr 17, poz. 1; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 1991 r., (...) SA/Wa 898/90, (...) 1992, nr 3-4, poz. 58; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 1997 r., (...) SA/Wa (...), Pr. Gosp. 1998, nr 1, s. 32).

Wykonywanie (prowadzenie) działalności gospodarczej w rozumieniu art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmuje nie tylko faktyczne wykonywanie czynności należących do zakresu tej działalności, lecz także czynności zmierzające do zaistnienia takich czynności gospodarczych (czynności przygotowawczych). Na przykład, prowadzenie działalności gospodarczej występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w okresach wykonywania innych czynności związanych z działalnością – takich jak poszukiwanie nowych klientów, zamieszczanie ogłoszeń w prasie, załatwianie spraw urzędowych. Wszystkie te czynności pozostają w ścisłym związku z działalnością usługową, bowiem zmierzają do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 17 grudnia 2003 r., III AUa 1531/03, OSA w B. 2004 nr 1, s. 51; por. też postanowienie Sądu Najwyższego
z 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Monitor Prawa Pracy-wkładka 2004 nr 7, poz. 16).

Niewątpliwie przy ocenie czy były podejmowane czynności zmierzające bezpośrednio do prowadzenia działalności gospodarczej, należy uwzględniać wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar osoby prowadzącej działalność gospodarczą.

Działalność gospodarcza to prawnie określona sytuacja, którą trzeba oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych, wypełniających znamiona tej działalności lub ich niewypełniających. Prowadzenie działalności gospodarczej jest zatem kategorią obiektywną, niezależnie od tego, jak działalność tę postrzega sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa oraz czy dopełnia ciążących na nim obowiązków z tą działalnością związanych, czy też nie. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 22 października 2018 r., III AUa 283/18, LEX nr 2609021).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ubezpieczona wykazała, że w objętym zaskarżonej decyzji okresie od 10 stycznia 2011 r. do 31 marca 2012 r. faktycznie prowadziła działalność gospodarczą.

Obiektywnym potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest zarejestrowanie działalności, dokonywanie zakupów wyposażenia biura, w którym prowadziła sporną działalność, zawieranie umów, odnotowywanie transakcji i opłacanie faktur związanych z prowadzoną działalnością, a także uzyskiwanie przychodu z tytułu tej działalności, co bez wątpienia miało miejsce w spornym okresie. Wynika to z przedstawionych w toku procesu – wyżej powołanych - list transakcji bankowych, umów i faktur.

Wymaga przy tym zauważenia, że okres będący zainteresowaniem Sądu w niniejszej sprawie różnił się od okresu od 1 kwietnia 2012 roku, zarówno pod względem ilości umów zawartych przez M. K. jak i pod względem wysokości obrotów przez nią osiąganych.

Należy przy tym mieć na uwadze, że w postępowaniu (...) dotyczącym okresu od 1 kwietnia 2012 r. Sąd rozpoznający tamtą sprawę zwrócił uwagę na fakt, że ubezpieczona wykonała wiele z przedstawionych w toku tamtego procesu czynności właśnie przed 1 kwietnia 2012 r. – a zatem w okresie nieobjętym rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z 26 października 2015 r., natomiast będącym przedmiotem analizy w niniejszej sprawie.

Za uznaniem, że ubezpieczona faktycznie podjęła i prowadziła działalność gospodarczą od 10 kwietnia 2011 roku przemawia fakt, iż na długo wcześniej, bo latem 2010 roku, kiedy była jeszcze pracownikiem (...) spółki z o.o., podjęła decyzję o rozpoczęciu prowadzenia działalności – w tym celu zawnioskowała o rozwiązanie umowy o pracę z tym podmiotem, a po rozwiązaniu umowy (po 31 sierpnia 2010 roku) zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, po to, by przejść kurs organizowany przez Urząd Pracy oraz otrzymać dotację na rozpoczęcie działalności.

Nie bez znaczenia pod tym względem pozostaje fakt, że czynności tych dokonała ze świadomością utraty dochodu przez 3 miesiące od zarejestrowania się jako osoba bezrobotna (tryb rozwiązania umowy o pracę za tym przemawiał), nie planując nadto założenia rodziny. O braku takiego planu świadczy - w ocenie Sądu – wprost fakt dowiedzenia się przez nią o ciąży dopiero w dniu 28 października 2010 roku, a zatem już po rozwiązaniu umowy w trybie pozbawiającym ją możliwości pozyskania jakichkolwiek świadczeń przez pierwsze 3 miesiące po rejestracji w urzędzie pracy.

Przyjęta przez Sąd data powzięcia decyzji o ciąży jest datą najwcześniejszą jaką można wyprowadzić ze złożonej do akt dokumentacji medycznej. W dacie tej po raz pierwszy stwierdzono stan ciąży skarżącej (około 8 tygodnia ciąży) oraz wskazano datę ostatniej miesiączki przypadającą na dzień około 17 września 2010 roku, czyli już po rozwiązaniu przez skarżącą umowy o pracę, stanowiącej w tamtym okresie najbardziej stabilne zabezpieczenie finansowe na najbliższy czas.

Sąd nie znalazł żadnego innego – poza przedstawionym przez M. K. w toku niniejszego postępowania – logicznego uzasadnienia decyzji przez nią podjętych latem 2010 roku, zanim zaszła w ciążę. Uznać zatem należy, że odwołująca faktycznie podjęła wówczas decyzję o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej, którą konsekwentnie urzeczywistniała, mimo stanu ciąży.

Materiał dowodowy potwierdził to w sposób jednoznaczny i wynika z przedłożonych przez nią jeszcze w toku postępowania dotyczącego kolejnego okresu – od 1 kwietnia 2012 roku - umów, faktur czy korespondencji e-mail za okres od stycznia do kwietnia 2011 r.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wziął przy tym pod uwagę fakt niezdolności do pracy wnioskodawczyni z powodu choroby przypadającej w okresie ciąży (od 19 kwietnia do 2 czerwca 2011 roku), okres urlopu macierzyńskiego (od 3 czerwca do 3 listopada 2011 roku), niezdolności do pracy wnioskodawczyni z powodu choroby (od 4 listopada 2011 roku do 9 lutego 2012 roku) oraz okres korzystania przez odwołującą z zasiłku opiekuńczego na dziecko (od 10 lutego do 31 marca 2012 roku).

Uznał jednak, że faktyczna przerwa w prowadzeniu pozarolniczej działalności w związku ze zwolnieniem lekarskim spowodowana stanem zdrowia nie może być traktowana jako zaprzestanie wykonywania tej działalności, zwłaszcza w sytuacji uprawnienia przedsiębiorcy do zasiłku chorobowego. Okres pobierania zasiłku chorobowego (i analogicznie zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego) jest bowiem okresem podlegania ubezpieczeniom społecznym, w którym następuje jedynie zwolnienie od obowiązku opłacania składek na te ubezpieczenia bądź odpowiednie obniżenie podstawy ich wymiaru gdy zasiłek nie obejmuje pełnego miesiąca (art. 18 ust. 9 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Osoba niezdolna do pracy i uprawniona do zasiłku chorobowego (w okresie pobierania tego zasiłku) nie może być uznana za osobę, która zaprzestała wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, chyba że sama podejmie decyzję o zaprzestaniu jej prowadzenia i złoży stosowny wniosek o wykreślenie jej z rejestru, bądź też zostanie wykreślona z urzędu. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 16 czerwca 2015 r., III AUa 1130/14, LEX nr 1785294).

W konsekwencji powyższego - zdaniem Sądu - okoliczność, że skarżąca korzystała ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego w okresie od 14 kwietnia 2011 r. do 31 marca 2012r. nie pozbawia prowadzonej przez nią działalności gospodarczej przymiotu ciągłości, albowiem ciągłość działalności gospodarczej oznacza, iż jest to względna stałość (stabilność) jej wykonywania, przy założeniu, że nie jest to aktywność jednostkowa, sporadyczna. Trwanie czynności wynika już z samego znaczenia przymiotnika „ciągły”, który jest przeciwieństwem przymiotnika „jednorazowy”. W przypadku działalności gospodarczej nie jest przy tym wymagana cecha ciągłości w ścisłym znaczeniu – raczej rodzajowa powtarzalność, a nie jednorazowość działań. Poza tym ciągłość jako cecha działalności gospodarczej oznacza zamiar podmiotu podejmującego i wykonującego działalność gospodarczą, objawiający się w pewnej metodzie postępowania. Nie oznacza to oczywiście utożsamiania ciągłości z koniecznością wykonywania działalności gospodarczej bez przerwy. Z punktu widzenia ciągłości działalności gospodarczej istotny staje się zamiar powtarzalności określonych czynności w celu osiągnięcia dochodu. (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2011 r., II OSK 333/11, LEX nr 992553).

Podsumowując, ciągłość działalności gospodarczej należy wiązać z regularnie występującymi, powtarzającymi się i trwającymi czynnościami. Przeciwieństwem ciągłości działalności są czynności wykonywane okazjonalnie, jednorazowo, sporadycznie. Co istotne, to zamiar powtarzalności w odniesieniu do aktywności (działalności) decyduje o pozytywnym lub negatywnym zaistnieniu przesłanki „ciągłości”, przy czym przerwy w jej prowadzeniu nie dyskwalifikują cechy ciągłości (M. S., Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2011 r., II OSK 333/11, LEX/el. 2012). W ocenie Sądu,
w niniejszej sprawie zamiar prowadzenia przez wnioskodawczynię działalności bez wątpienia zaś istniał.

Zatem w ocenie Sądu, w okresie od 14 kwietnia 2011 r. do 31 marca 2012 r. ubezpieczona miała uzasadnioną podstawę do niewykonywania działalności gospodarczej,
a ewentualne podjęcie przez nią działań związanych z działalnością mogłoby świadczyć
o wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem (zob. też: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 23 stycznia 2019 r. III AUa 636/18, LEX nr 2624089).

Natomiast w okresie od 10 stycznia 2011 r. do 18 kwietnia 2011 r. wnioskodawczyni bez wątpienia podejmowała się licznych czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej, co wykazała za pomocą wiarygodnych dowodów w postaci wskazywanych powyżej dokumentów, a także wynika z zeznań osób przesłuchanych przez Sąd.

Należy pamiętać, iż prowadzenie działalności gospodarczej może polegać również na wykonywaniu czynności zmierzających do zaistnienia czynności gospodarczych składających się na określony rodzaj działalności, takich jak poszukiwanie klientów, zamieszczanie ogłoszeń reklamujących działalność czy załatwianie spraw z nią związanych jak również zapewnienie kapitału, lokalu, środków biurowych, maszyn, sprzętu, technologii, zatrudnienie pracowników, przez podejmowanie działań zmierzających do uzyskania i utrzymania wymaganych kwalifikacji niezbędnych ze względu na rodzaj wykonywanej działalności. Czynności te pozostają bowiem w ścisłym związku z działalnością usługową i zmierzają do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 27 stycznia 2021 r., III AUa 933/19, LEX nr 3126688, Postanowienie Sądu Najwyższego z 12 marca 2025 r., (...) 143/24, LEX nr 3847776).

Przy czym jak podkreślił to Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 25 lutego 2016 r., (III AUa 1654/15, LEX nr 2017753), nawet przynoszenie strat przez daną działalność zarówno przejściowo, jak i w dłuższych okresach, nie pozbawia jej statusu działalności gospodarczej. Należy bowiem liczyć się z możliwością nieuzyskania przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, czyli poniesienia straty. Tym samym o zarobkowym charakterze działalności gospodarczej nie decyduje faktyczne osiągnięcie zysku, lecz zamiar jego osiągnięcia.

Z dowodów przeprowadzonych w niniejszym postępowaniu wynika wprost, że na podstawie umowy z dnia 3 stycznia 2011 roku (a zatem jeszcze przed zarejestrowaniem działalności gospodarczej) ubezpieczona podnajęła na czas nieokreślony lokal przy ul. (...), nr 514 od Kancelarii (...) spółki cywilnej w Ł., od początku lutego 2011 r. były na nią jako przedsiębiorcę wystawiane faktury m.in. z tytułu usługi stworzenia strony internetowej i sklepu internetowego, zakupu sprzętu komputerowego, tonerów do drukarki, z tytułu usługi wydruku ulotek, z tytułu zakupu urządzenia wielofunkcyjnego czy oprogramowania komputerowego.

W pierwszej połowie lutego 2011 r. ubezpieczona dokonywała również zakupu mebli, materiałów biurowych, czy literatury prawniczej. Faktury te ubezpieczona opłacała, co znajduje odzwierciedlenie w danych z konta bankowego. Natomiast w dniu 9 lutego 2011 roku ubezpieczona zawarła z I. S. i T. W. prowadzącymi Biuro (...) umowę na prowadzenie księgi przychodów i rozchodów. Zaś 11 marca 2011 r. odwołująca złożyła zamówienie na stronie ogłoszenia prasowe.com. Ubezpieczona kontaktowała się również ze spółką (...).PL w sprawie rejestracji domeny internetowej. Skarżąca zajmowała się również rozpowszechnieniem informacji o prowadzonej działalności poprzez m.in. rozkładanie ulotek czy postów na stawającym się wówczas coraz bardziej popularnym portalu F..

Zauważenia przy tym wymaga, że czynności podejmowane przez ubezpieczoną w tym okresie nie miały charakteru wyłącznie czynności przygotowawczych do prowadzenia właściwej działalności, bo podjęła ona również czynności właściwe dla profilu tej działalności.

Wskazać bowiem należy, że w okresie od stycznia 2011 r. ubezpieczona w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej zawierała umowy: ze Z. N. (z 31 marca 2010 roku), z U. M. (z 1 kwietnia 2011 roku), z W. W. (z 7 kwietnia 2011 roku), z I. K. (z 18 kwietnia 2010 roku i z 17 maja 2010 roku), E. W. (z 18 maja 2011 r) i J. H. (z 13 czerwca 2011 r.).

Organ rentowy nie podważył w toku niniejszego postępowania wiarygodności ani celu zawarcia tych umów.

Dodatkowo – jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie – w okresie od lutego do kwietnia 2011 r. M. K. prowadziła korespondencję e-mail związaną z potencjalnymi klientami, w której udzielała informacji na temat cen usług, odbierała pocztę elektroniczną, sprawdzała funpage, opracowywała umowy, prowadziła korespondencję e-mail, odbierała telefony, ustalała telefonicznie z klientami warunki współpracy, umawiała ich na konkretne spotkanie, jeździła do biura na spotkanie z klientem, umawiała również spotkania pomiędzy klientem, a radcą prawną A. K..

Co więcej zauważenia wymaga, że w spornym okresie od 10 stycznia 2011 r. do 13 kwietnia 2011 r. M. K. z tytułu prowadzonej działalności - w dniu 25 lutego 2011 r. wystawiła fakturę VAT nr (...) r. na kwotę 6.000 zł brutto z tytułu obsługi prawnej firmy (...), natomiast w dniu 29 marca 2011 r. fakturę VAT nr (...) na kwotę 150 zł brutto z tytułu opracowania umowy darowizny A. C..

Organ rentowy nie podważył skutecznie prawdziwości i celu wystawienia tych dokumentów.

Ubezpieczona – jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie - udzielała prostych porad prawnych czy sporządziła umowę darowizny, robiła dokumentację fotograficzną miejsca zdarzenia, opisywała zdarzenie, docierała do świadków, prosiła o dokumentację medyczną, informowała jaki koszty można zaliczyć w związku z dojazdem na rehabilitację. Sporządzała też zgłoszenia do ubezpieczycieli. Udzielała porad prawnych w sprawie oszustw na Allegro i wezwanie do zapłaty, szkód, alimentów, spadków czy rozwodów. Prowadziła również kampanię reklamową, w której reklamowała swoją działalność; także dla swojej firmy założyła stronę internetową.

Zauważyć przy tym należy, że wpis działalności gospodarczej do prowadzonej przez upoważniony organ ewidencji działalności gospodarczej nie tylko legalizuje wykonywanie działalności gospodarczej, ale też wyznacza czasowe granice bycia przedsiębiorcą i stwarza domniemanie prowadzenia objętej wpisem działalności. Co prawda nie można wykluczyć możliwości obalenia przez osobę zainteresowaną tego domniemania przez wykazanie udokumentowanej i uzasadnionej przerwy w faktycznym prowadzeniu tej działalności bądź nie rozpoczęcia w ogóle jej prowadzenia, czego nie uczyniono w niniejszej sprawie.

Nie można też – w świetle powyższych uwag - uznać, że odwołująca wykonywała powyższe czynności jedynie jako pracownik czy też zleceniobiorca swej matki będącej w tamtym okresie radcą prawnym.

Rozpoczęcie działalności gospodarczej polega bowiem na podjęciu w celu zarobkowym działań określonych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub koncesji, przy czym to sam przedsiębiorca decyduje o rozmiarach swojej aktywności w wykonywaniu działalności gospodarczej. Ma to być też działalność stała i zarobkowa.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 16 maja 2006 r. ((...) UK 289/05, OSNP 2007/11-12/168) działalność gospodarcza polega tak na tworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienie, poszukiwaniu klientów, jak i na faktycznym wykonywaniu konkretnej pracy nawet w niewielkim rozmiarze. W przekonaniu Sądu układ zdarzeń potwierdza prawdziwość twierdzeń odwołującej.

Reasumując - w ocenie Sądu argumentacja organu, że odwołująca zarejestrowała działalność gospodarczą wyłącznie celem uzyskania świadczeń z ubezpieczenia chorobowego w związku z ciążą jest o tyle nietrafna, że wnioskodawczyni do końca sierpnia 2010 r. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu jako pracownik u pracodawcy (...) sp. z o.o., a umowę o pracę rozwiązała z własnej inicjatywy, przy czym u pracodawcy tego była zatrudniona od 5 maja 2008 r. Zatem abstrahując już od kwestii świadomości wnioskodawczyni, że jest w ciąży i ustalenia dnia, gdy o ciąży się dowiedziała (28 października 2010 roku), gdyby jej celem było uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego związanych z ciążą i macierzyństwem, racjonalnie działając pozostałaby w stabilnym stosunku pracy.

W ocenie Sądu fakt ten i jednocześnie szereg czynności, jakich musiała przedsięwziąć wnioskodawczyni celem uzyskania dofinansowania na rozpoczęcie prowadzenia działalności (co wiązało się m.in. również z okresem niepodlegania ubezpieczeniom społecznym w okresie od 1 września 2010 r. do 3 listopada 2010 r. i od 11 listopada 2010 r. do 9 stycznia 2011 r.), wskazuje, że jej rzeczywistym celem było rozpoczęcie prowadzenia własnej działalności gospodarczej, a nie jedynie uzyskanie zasiłków związanych z ciążą i zbliżającym się porodem – które to świadczenia mogła bez trudu uzyskać nie zmieniając właściwie niczego w swoim dotychczasowym życiu zawodowym.

Do podobnych wniosków Sąd skłania fakt, że już 20 września 2010 r. (czyli przed stwierdzeniem ciąży) odwołująca zawarła umowę przedwstępną na podnajem lokalu, w którym planowała prowadzić działalność.

Z uwagi na powyższe – w ocenie Sądu – całokształt zgromadzonego materiału dowodowego sprawy potwierdza, że wnioskodawczyni miała zamiar prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W okresie objętym decyzją z 11 grudnia 2023 r. w sposób zorganizowany i ciągły, na własny rachunek i ryzyko, w celach zarobkowych podejmowała bowiem czynności mające na celu jej prowadzenie.

Tym samym podlega ona obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, a także dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 10 stycznia 2011 r. do 31 marca 2012 r.

W ocenie Sądu Okręgowego dla uznania, że w okresie od 10 stycznia 2011 r. do 31 marca 2012 r. ubezpieczona podlegała ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność nie wpływa to, że prawomocnym wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie od rozstrzygającej o niepodleganiu przez skarżącą ubezpieczeniom społecznym od 1 kwietnia 2012 r. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. z dnia 26 października 2015 r. numer (...). Decyzja ta dotyczyła bowiem podlegania przez ubezpieczoną ubezpieczeniom społecznym jako osoby prowadzącej działalność w okresie od
1 kwietnia 2012 r., w którym ilość czynności podejmowanych przez wnioskodawczynię była istotnie inna.

Zauważenia przy tym wymaga, że oceniając materiał dowodowy oraz uzasadniając swoje stanowisko w sprawie (...) – Sąd dostrzegł dowody na prowadzenie przez ubezpieczoną działalności w okresie będącym przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu, jednak argumentował, że czynności miały miejsce poza okresem będącym przedmiotem analizy w tamtym postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe, wywnioskować należy, iż uznanie, że w okresie od 10 stycznia 2011 r. do 31 marca 2012 r., ubezpieczona podlegała ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność nie stoi w sprzeczności z prawomocnym orzeczeniem stwierdzającym, że nie podlegała ubezpieczeniom z tego tytułu w dalszym okresie - od 1 kwietnia 2012 r.

Na gruncie niniejszej sprawy nie można również tracić z pola widzenia tego, że postępowanie w przedmiocie podlegania przez ubezpieczoną ubezpieczeniom społecznym zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji zostało wszczęte po ponad 11 latach od zakończenia okresu, której ona dotyczyła.

W ocenie Sądu takie zachowanie organu rentowego w sposób poważny godzi w zasadę zaufania do funkcjonowania organów władzy publicznej. Zauważenia przy tym wymaga, że po stronie organu nie istniał żaden obiektywny powód dla którego organ ten nie wydał w spornym przedmiocie decyzji we wcześniejszym terminie.

Nie ulega wątpliwości, że zasada zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa jest jedną z podstawowych reguł wynikających z konstytucyjnej klauzuli państwa prawnego (tak: wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 20 grudnia 1999 r., K 4/99, (...) 1999 Nr 7, poz. 165; z 14 czerwca 2000 r., P 3/00, (...) 2000 nr 5, poz. 138), będąc równocześnie podstawą obowiązywania szeregu innych zasad konstytucyjnych. Jednym z jej celów jest gwarancja, aby prawo nie było pułapką dla obywatela i by mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, że jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny (tak: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 lutego 2001 r., K 27/00, (...) 2001, nr 2 poz. 29).

Należy także wskazać, że w postępowaniu przed organem rentowym, stosownie do odesłania zawartego w art. 123 ustawy systemowej, związany jest on zasadami i regulacjami zawartymi m.in. w art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Przytoczone przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. (tak: wyrok WSA w Łodzi z 16 października 2025 r., (...) SA/Łd 402/25, LEX nr 3940823).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę trudno uznać motywy, jakimi kierował się organ, za zgodne z powyższą zasadą, zwłaszcza, że – mając materiał dowodowy zgromadzony dla potrzeb postępowania administracyjnego zakończonego decyzją wyłączającą M. K. z ubezpieczenia społecznego od 1 kwietnia 2012 roku, dopiero po ponad 11 latach wydał decyzję obejmującą okres wcześniejszy, będący przedmiotem niniejszego postępowania.

Oczywiste jest także w tym kontekście, że po upływie tylu lat ubezpieczona mogła nie dysponować innymi niż przedstawione dowodami na prowadzenie przez siebie działalności.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd ocenił odwołanie jako uzasadnione i na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w sentencji wyroku.

SSO Paulina Kuźma