Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23.02.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. ustalił dla M. P. wartość kapitału początkowego na dzień 1.01.1999 r. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z kolejnych 10 lat kalendarzowych, tj. od 1.01.1989 r. do 31.12.1998 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 50,91%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 50,91% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną ww. ustawie (50,91% x 1 220,89 zł = 621,56 zł). Do obliczenia kapitału początkowego organ rentowy przyjął łącznie: 11 lat, 8 miesięcy, 22 dni, tj. 140 miesięcy okresów składkowych, a także 9 miesięcy, 11 dni oraz okresy sprawowania opieki nad dzieckiem (dziećmi) 9 miesięcy, 18 dni, tj. łącznie 1 rok, 6 miesięcy, 29 dni okresów nieskładkowych, czyli 18 miesięcy okresów nieskładkowych. Współczynnik proporcjonalny do - osiągniętego do 31.12.1998 r. – wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 53,40%. Współczynnik ten służy do obliczenia części 24% kwoty bazowej. Wysokość 24% kwoty bazowej wynosi 293,01 zł. Do obliczenia współczynnika przyjęto okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 13 lat, 3 miesiące, 21 dni. Średnie dalsze trwanie życia - wyrażone w miesiącach dla osób w wieku 62 lat - wynosi 209 miesięcy (komunikat Prezesa GUS z 25.03.1999 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn - M.P. Nr 12, poz.173).

Kapitał początkowy został obliczony w następujący sposób:

293,01 zł x 53,40% (współczynnik proporcjonalny) = 156,47 zł,

(140 miesięcy składkowych x 1,3%) : 12 x 621,56 zł = 94,29 zł,

(9 miesięcy nieskładkowych x 1,3%) : 12 x 621,56 zł = 6,09 zł,

(9 miesięcy nieskładkowych x 0,7%) : 12 x 621,56 zł = 3,29 zł,

razem 260,14 zł

260,14 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 54 369,26 zł

Kapitał początkowy ustalony na dzień 1.01.1999 r. wyniósł 54 369,26 zł.

( decyzja w aktach kapitałowych ZUS k. 17-18)

Decyzją z dnia 28.02.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. o przeliczeniu emerytury z FUS i okresowej emerytury wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19.01.2024 r. przeliczył M. P. emeryturę od daty 18.12.2022 r., tj. od której zostało przyznane świadczenie. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne i kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Zakład wskazał, że emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę

- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 1440191,10 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 318179,14 zł,

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 238,90 miesięcy,

- obliczona kwota emerytury wynosi 1918,67 zł

Zakład podał, że po korekcie kapitału początkowego na koncie wysokość emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej, wynosi:

( (...),10 + (...),14) : 238,90 = 1918,67 zł.

Okresowa emerytura kapitałowa wynosi 244,27 zł.

Emerytura z FUS po waloryzacji przysługuje w kwocie:

od 1.03.2023 r. – 2202,63 zł

od 1.03.2024 r. – 2469,59 zł

Okresowa emerytura kapitałowa po waloryzacji przysługuje w kwocie:

od 1.03.2023 r. – 280,42 zł

od 1.03.2024 r. – 314,41 zł.

Łącznie emerytura z FUS i okresowa emerytura kapitałowa po waloryzacji od 1.04.2024 r. wyniosły 2784,00 zł.

(decyzja w aktach emerytalnych ZUS)

Uznając obie ww. decyzje za krzywdzące ubezpieczona, złożyła od nich odwołania, wnosząc o ponowne wyliczenie kapitału początkowego oraz o przeliczenie świadczenia emerytalnego z uwzględnieniem jej dochodów za lata 1989 r. i 1990 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz od pozwanego wg norm prawem przepisanych.

( odwołania k. 3-5 k. 3-5 akt VIII U 874/24)

W odpowiedzi na odwołania pozwany organ rentowy wniósł o ich oddalenie oraz łączne rozpoznanie z uwagi na ścisły związek tych spraw. W uzasadnieniu ZUS wyjaśnił, że przy wyliczaniu świadczenia zgodnie z wyrokiem Sądu z 19.01.2024 r. Zakład uwzględnił okresy zatrudnienia 1.09.1985 r. – 28.02.1987 r. oraz 1.05.1987 r. – 31.05.1990 r. u płatnika składek P. Salon (...) Solarium w Ł. A. (...) Z. K. (1). Organ rentowy podał, że z uwagi na brak udokumentowanych wysokości wynagrodzeń, brak zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu ZUS Rp-7 za ww. okresy do ustalenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego Zakład przyjął kwoty minimalnego wynagrodzenia proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy jej wykonywania. ZUS wskazał, że w dokumentacji znajduje się angaż (k. 33) z zawartym wynagrodzeniem od 2.03.1987 r. jednak nie ma on pokrycia z zaliczonym okresem zatrudnienia wnioskodawczyni (zatrudniona inna osoba – B. W.), natomiast angaż k. 32 akt ZUS, zawiera niejednoznaczne daty obowiązywania. Odnosząc się do zarzutów skarżącej ZUS podniósł, że przy ustalaniu wysokości kapitału początkowego oraz emerytury zostały uwzględnione dokumenty będące w posiadaniu Zakładu, jak i te przedłożone w trakcie postępowania o sygn.. VIII U 460/23. Pozwany wyjaśnił, że na ich podstawie uwzględniono wnioskodawczyni okresy zatrudnienia 1.09.1985 r. – 28.02.1987 r. oraz 1.05.1987 r. – 31.05.1990 r. u płatnika składek P. Salon (...) w Ł., A. (...) Z. K. (1), przyjmując kwoty minimalnego wynagrodzenia proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy jej wykonywania z uwagi na to, że brak jest udokumentowanych wysokości wynagrodzeń.

( odpowiedzi na odwołania k. 6-7, k. 6-7 akt VIII U 874/24)

Obie sprawy zostały połączone do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt VIII U 873/24.

( zarządzenie k. 9 akt VIII U 874/24)

W piśmie procesowym z dnia 24.04.2024 r. odwołująca się poparła odwołanie i wyjaśniła, że prawomocnym wyrokiem z dnia 19.01.2024 r. Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie VIII U 460/23 zmienił zaskarżone decyzje: z dnia 11.01.2023 r. ustalającą emeryturę oraz z dnia 8.12.2022 r. ustalającą wartość kapitału początkowego, w ten sposób, że ustalił wartość kapitału początkowego M. P. przy uwzględnieniu dodatkowego okresu ubezpieczenia od 1.09.1985 r. do 28.02.1987 r. oraz od 1.05.1987 r. do 31.05.1990 r. i przekazał wniosek ubezpieczonej o przeliczenie kapitału początkowego i emerytury przy uwzględnieniu wynagrodzeń osiągniętych w ww. okresach ZUS I Oddział w Ł. celem rozpoznania. Podniosła, że Zakład nieprawidłowo wykonał ww. wyrok, gdyż w aktach sprawy VIII 460/23 znajdują się kalkulacje finansowe dla umowy zawieranej przez Z. K. (1) z P. (...) P., zaznaczając, że Z. K. (1) zatrudniła ją na podstawie umowy o pracę w imieniu P. (...) P.. Powódka argumentowała, że z rozporządzenia RM z 9.11.1987 r. w sprawie zgłaszania pracowników do ubezpieczenia społecznego oraz składek na to ubezpieczenie wynika, że składka na ubezpieczenie społeczne pracowników wynosi 38% podstawy wymiaru składek (par. 5 ww. rozporządzenia). Dalej podniosła, że:

- z kalkulacji finansowej z 31.05.1988 r. wynika, że składka na osobę współpracująca z agentem (tj. pracownik) wynosi w skali roku 68400 zł (kalkulacje były tworzone na okresy roczne). Podała, że z rachunku [(68400 zł : 12) : 0,38] wynika, że miesięczna podstawa wymiaru składek wynosiła 15 000 zł. Minimalne wynagrodzenie w całym 1988 r. wynosiło 9 000 zł, wywodząc z powyższego, że zgodnie z ww. kalkulacją musiała zarabiać więcej niż wynagrodzenie minimalne ustalone na 1988 r.,

- z kalkulacji finansowej z 9.12.1988 r. wynika, że składka na osobę współpracująca z agentem (tj. pracownik) wynosi w skali roku 91200 zł i jest liczona od 20.000 zł. Podała, że minimalne wynagrodzenie od 1.01.1989 r. do 30.06.1989 r. wynosiło 17 800 zł, wywodząc z powyższego, że zgodnie z ww. kalkulacją do 30.06.1989 r. musiała zarabiać więcej niż wynagrodzenie minimalne ustalone na 1989 r. i za okres do 30.06.1989 r. ZUS winien był uwzględnić zarobki w kwocie 20 000 zł a nie 17 800 zł,

Następnie podała, że zgodnie z rozporządzeniem RM z 29.01.1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zgłaszanie do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego, składka na ubezpieczenie społeczne pracowników wynosi 45% podstawy wymiaru składek (par. 4 ww. rozporządzenia). Wskazała, że minimalne wynagrodzenie od 1.01.1990 r. do 31.08.1990 r. wynosiło 120 000 zł. Argumentowała, że zgodnie z kalkulacją finansową z dnia 19.03.1990 r. podstawa wymiaru składek wynosiła 500 000 zł, wywodząc z powyższego, że na pewno za kwiecień i maj 1990 r. należy przyjąć taką podstawę wymiaru składek a nie 120 000 zł jak to zrobił ZUS.

( pismo wnioskodawczyni k. 14-17)

W piśmie procesowym z dnia 29.05.2024 r. pozwany organ emerytalny stwierdził, że przedłożone przez powódkę kalkulacje finansowe pozostają bez wpływu na wyliczoną wysokość kapitału początkowego wnioskodawczyni wskazując, że brak jest wskazania imienia i nazwiska w złożonych przez ubezpieczoną dokumentach jednoznacznie jakiego pracownika dotyczą kalkulacje finansowe. Podkreślił, że wskazano tylko imię i nazwisko agenta. Ponadto na jednej z kalkulacji finansowych niewyraźna jest data sporządzenia wskazująca na wyliczenie składki ZUS na agenta oraz osobę współpracującą z agentem, a nie pracownika. W konkluzji pozwany podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na odwołanie.

( pismo pozwanego k. 26)

W piśmie procesowym z dnia 10.06.2024 r. powódka odnosząc się do argumentacji pozwanego z ww. pisma procesowego wskazała, że w latach 1985-1990 Z. K. (1) zatrudniała tylko 1 pracownika, a za wyjątkiem 2 miesięcy tym pracownikiem była właśnie powódka. Podkreśliła, że mimo iż na kalkulacjach niekiedy pojawia się nazwa „osoby współpracującej” to z umowy na warunkach zlecenia z 6.07.1985 r. zawartej przez Z. K. (1) a P. (...) P. wynika, że Z. K. (1) może zatrudnić nie więcej niż jednego pracownika, co pozostaje w zgodzie z treścią kalkulacji finansowych. W konkluzji wniosła o przyjęcie jej zarobków zgodnie ze złożonymi kalkulacjami.

(pismo powódki k. 37-38)

W piśmie procesowym z dnia 1.07.2024 r. pozwany podtrzymał dotychczasowe stanowisko i przytoczoną na jego uzasadnienie argumentację.

( pismo ZUS k. 41)

Na rozprawie z dnia 24.09.2024 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, oświadczył, że postępowanie dotyczy ustalenia prawidłowych kwot wynagrodzeń za lata 1989-1990, gdy wnioskodawczyni była zatrudniona przez Z. P., wnosząc o uwzględnienie kalkulacji finansowych załączonych na k. 18-22, w których wskazana jest przekazywana na ZUS składka za pracownika, która powinna być uwzględniona dodając, że wynagrodzenie zostało wyliczone w piśmie procesowym. Pełnomocnik ZUS wniósł natomiast o oddalenie odwołania.

( stanowiska stron – e-prot. z 24.09.2024 r.: 00:01:18-00:05:39, 00:07:36)

W piśmie procesowym z dnia 2.10.2024 r. pełnomocnik wnioskodawczyni sprecyzował treść odwołania w ten sposób, że wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie wysokości emerytury, w tym wysokości kapitału początkowego, z użyciem prawidłowej kwoty dochodów w szczególności za lata 1987 -1990.

( pismo pełnomocnika powódki k. 53)

Na rozprawie z dnia 22.10.2024 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie i oświadczył, że precyzuje żądanie w ten sposób, iż wnosi o uwzględnienie zarobków wnioskodawczyni za cały okres od 1985 roku do 1990 roku, to znaczy:

- od 1.09.1985 roku do 28.02.1987 roku - 10000 zł miesięcznie bądź minimalne wynagrodzenie,

- od 1.05.1987 roku do 31.05.1988 r. - o przyjęcie kwoty 20 000 zł miesięcznie w oparciu o zaświadczenie z 1.05.1987 roku załączonego do ostatniego pisma procesowego;

- od 1.06.1988 roku do 31.12.1988 roku - o przyjęcie wynagrodzenia minimalnego z uwagi na to, że z kalkulacji wynika kwota 15 000 zł miesięcznie, natomiast wynagrodzenie minimalne w tym czasie wynosiło 20 000 zł miesięcznie

- od 1.01.1989 roku do 30.06.1989 roku - o przyjęcie wynagrodzenia po 20 000 zł miesięcznie w oparciu o kalkulację finansową z 9.12.1988 roku;

- od 1.07.1989 roku do 30.09.1989 roku -o przyjęcie wynagrodzenia minimalnego po 22100 zł miesięcznie;

- od 1.10.1989 roku do 31.12.1989 roku -o przyjęcie wynagrodzenia minimalnego po kwocie po 38 000 zł miesięcznie;

- od 1.01.1990 roku do 31.03.1990 roku – o przyjęcie minimalne wynagrodzenie w kwocie po 120000 zł miesięcznie;

- od 1.04.1990 roku do 31.05.1990 roku - o przyjęcie wynagrodzenia w kwocie po 500 000 zł miesięcznie w oparciu o kalkulację finansową z 19.03.1990 roku.

Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.

( stanowiska stron – e-prot. z 22.10.2024 r.: 00:02:45, 00:13:05)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni - M. P. urodziła się (...). Wnioskodawczyni była technikiem fizjoterapii.

(okoliczność niesporna)

Decyzją z 8 grudnia 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z urzędu ponownie ustalił kapitał początkowego dla M. P. na dzień 1.01.1999 r. Kapitał początkowy ustalony na dzień 1.01.1999 r. wynosi 40 280,57 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresu od 1 września 1985 roku do 31 maja 1990 z uwagi na brak informacji z zakładu pracy P. na temat płatności składek przez agenta.

(decyzja z 08.12.2022 r. k. 4-5 akt ZUS (...))

Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 24 lutego 2023 roku złożyła wnioskodawczyni, wnosząc o jej zmianę przy uwzględnieniu przy ustaleniu wartości kapitału początkowego zatrudnienia w z zakładu pracy P., na pełen etat w okresie od 1 września 1985 roku do 31 maja 1990 roku.

(odwołanie k. 3-6 załączonych akt VIII U 460/23)

Decyzją z dnia 11 stycznia 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 18 listopada 2022 roku na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 roku, poz. 504) przyznał wnioskodawczyni emeryturę od dnia 18 grudnia 2022 roku, czyli od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego w kwocie 1654,22 złotych miesięcznie do wypłaty. Organ wskazał, że nie wziął pod uwagę zatrudnienia w okresie od 1 września 1985 roku do 31 maja 1990 z uwagi na brak informacji z zakładu pracy P. na temat płatności składek, a pracodawca rozliczał się bezimiennie.

(decyzja – k. 27-28 akt ZUS 530100/0216357/2022)

W dniu 24 lutego 2023 roku wnioskodawczyni złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę przy uwzględnieniu przy ustaleniu wartości kapitału początkowego zatrudnienia w z zakładu pracy P., na pełen etat w okresie od 1 września 1985 roku do 31 maja 1990 roku.

(odwołanie – k. 3-6 akt VIII U 461/23)

Obie sprawy z odwołania ubezpieczonej od decyzji z 8.12.2022 r. i od decyzji z 11.01.2023 r. były prowadzone przed Sądem Okręgowym w Łodzi za sygn. VIII U 460/23. W sprawie tej Sąd Okręgowy w Łodzi prawomocnym wyrokiem z 19.01.2024 r. w punkcie 1 sentencji zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że ustalił wartość kapitału początkowego i emerytury M. P. przy uwzględnieniu dodatkowo okresu ubezpieczenia od dnia 1 września 1985 roku do dnia 28 lutego 1987 roku oraz od dnia 1 maja 1987 roku do dnia 31 maja 1990 roku, a w punkcie 2 sentencji przekazał wniosek M. P. o przeliczenie kapitału początkowego i emerytury przy uwzględnieniu wynagrodzeń osiągniętych w okresie wynikającym z punktu pierwszego Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. celem rozpoznania.

(okoliczności niesporne, a nadto wyrok w załączonych aktach VIII U 460/23 k. 91)

W okresie od 1 września 1985 roku do 28 lutego 1987 roku od 1 maja 1987 roku do 31 maja 1990 roku wnioskodawczyni była zatrudniona na pełen etat jako technik fizjoterapii w P. (...) P. Salon piękności nr 13 w Ł. na podstawie umowy o pracę. Wnioskodawczyni współpracowała z Z. K. (1), która ją zatrudniała w imieniu P.. Z. K. (1) miała umowę agencyjną z P. w okresie 1.08.1985 r.– 31.07.1991 r., miała odprowadzone składki za ten okres i ma zaliczony ten czas do emerytury. Z. K. (1) przesyłała do P. roczne kalkulacje finansowe, z których wynikało m.in., że oprócz agenta w salonie (...) jest zatrudniona jeszcze jedna osoba, a agent ponosi koszty na składkę na ubezpieczenie agenta oraz składkę na ubezpieczenie osoby współpracującej. Zgodnie z umową na warunkach zlecenia zawartą 16.07.1985 r. przez P.O.W.P.Ch. G. P. z/s w W. z Z. Z. K., jako agent mogła zatrudniać tylko na umowę o pracę tylko jednego pracownika, ponosząc wszelkie koszty z tym związane (par. 3 ust.2 umowy), a nadto była zobowiązana do bezzwłocznego zawiadomienia zleceniodawcy o każdym przypadku przyjęcia lub zwolnienia pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę (par. 3 ust. 3 umowy).

Z. K. (1) jedynie w okresie od 2.03.1987 r. do 30.04.1987 roku zatrudniała inną pracownicę - B. W.. B. W., zgodnie z zaświadczeniem Z. K. (1) z 28.02.1987 r., została bowiem od 2.03.1987 r. zatrudniona za M. P. za wynagrodzeniem 15000 zł, a zgodnie z zaświadczeniem z 1.05.1987 r za B. W. została zatrudniona przez Z. K. (1) ponownie powódka od 1.05.1987 r. za wynagrodzeniem 20.000 zł. Podatek od wynagrodzenia powódki jako pracownika opłacała Z. K. (1) jako pracodawca. W latach 1989-1990 nie było zatrudnionego przez Z. K. (1) żadnego innego pracownika oprócz wnioskodawczyni. Z. K. (1) rozliczała się za pośrednictwem przedsiębiorstwa (...) w W.. Było to duże przedsiębiorstwo i rozliczało się deklaracjami bezimiennymi.

(wyrok SO w Łodzi z 19.01.2023 r. wraz z uzasadnieniem w sprawie VIII U 460/23 k. 91, 93-98 załączonych akt VIII U 460/23, przesłuchanie wnioskodawczyni – e-protokół z 24.09.2024 r.: 00:08:40 w zw. z e-protokołem z dnia 28.01.2025r. 00:02:08 k 103-104 i k 105, kalkulacje finansowe k. 18-22, 59-63, zaświadczenie wystawione przez Z. K. k. 58 akt sprawy oraz k. 32 i 33 akt emerytalnych, umowa na warunkach zlecenia k. 64-69, akta ZUS dotyczące świadka Z. K. (1) – k. 17,19 zaświadczenie, k. 47- wykaz wprowadzonych okresów ubezpieczenia kalkulacje finansowe – k. nienum,, pismo dot. rozwiązania umowy, nawiązania umowy – k. 31, 32,33 akt ZUS)

Zaskarżoną w n/n postępowaniu decyzją z dnia 23.02.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. ustalił dla M. P. wartość kapitału początkowego na dzień 1.01.1999 r. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z kolejnych 10 lat kalendarzowych, tj. od 1.01.1989 r. do 31.12.1998 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 50,91%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 50,91% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną ww. ustawie (50,91% x 1 220,89 zł = 621,56 zł). Do obliczenia kapitału początkowego organ rentowy przyjął łącznie: 11 lat, 8 miesięcy, 22 dni, tj. 140 miesięcy okresów składkowych, a także 9 miesięcy, 11 dni oraz okresy sprawowania opieki nad dzieckiem (dziećmi) 9 miesięcy, 18 dni, tj. łącznie 1 rok, 6 miesięcy, 29 dni okresów nieskładkowych, czyli 18 miesięcy okresów nieskładkowych. Współczynnik proporcjonalny do - osiągniętego do 31.12.1998 r. – wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 53,40%. Współczynnik ten służy do obliczenia części 24% kwoty bazowej. Wysokość 24% kwoty bazowej wynosi 293,01 zł. Do obliczenia współczynnika przyjęto okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 13 lat, 3 miesiące, 21 dni. Średnie dalsze trwanie życia - wyrażone w miesiącach dla osób w wieku 62 lat - wynosi 209 miesięcy (komunikat Prezesa GUS z 25.03.1999 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn - M.P. Nr 12, poz.173).

Kapitał początkowy został obliczony w następujący sposób:

293,01 zł x 53,40% (współczynnik proporcjonalny) = 156,47 zł,

(140 miesięcy składkowych x 1,3%) : 12 x 621,56 zł = 94,29 zł,

(9 miesięcy nieskładkowych x 1,3%) : 12 x 621,56 zł = 6,09 zł,

(9 miesięcy nieskładkowych x 0,7%) : 12 x 621,56 zł = 3,29 zł,

razem 260,14 zł

260,14 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 54 369,26 zł

Kapitał początkowy ustalony na dzień 1.01.1999 r. wyniósł 54 369,26 zł.

Przy ustalaniu kapitału początkowego ZUS zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z 19.01.2023 r. VIII U 460/23 uwzględnił okresy zatrudnienia wnioskodawczyni od 1.09.1985 r. do 28.02.1987 r. oraz od 1.05.1987 r. do 31.05.1990 r. u płatnika składek P. Salon (...) Solarium w Ł. A. (...) Z. K. (1), wobec braku udokumentowanych zarobków i zaświadczeń o zarobkach powódki w ww. okresach, ZUS za te okresy przyjął minimalne wynagrodzenie jakie obowiązywało w tym czasie w j.g.u.

( decyzja w aktach kapitałowych ZUS k. 17-18, obliczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego k. 19 akt kapitałowych, wykaz wprowadzonych okresów ubezpieczenia k. 14 akt kapitałowych, wykaz wprowadzonych dochodów ubezpieczonego k. 16 akt kapitałowych)

Drugą zaskarżoną w n/n postępowaniu decyzją z dnia 28.02.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. o przeliczeniu emerytury z FUS i okresowej emerytury wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19.01.2024 r. przeliczył M. P. emeryturę od daty 18.12.2022 r., tj. od której zostało przyznane świadczenie. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne i kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Zakład wskazał, że emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę

- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 1440191,10 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 318179,14 zł,

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 238,90 miesięcy,

- obliczona kwota emerytury wynosi 1918,67 zł

Zakład podał, że po korekcie kapitału początkowego na koncie wysokość emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej, wynosi:

( (...),10 + (...),14) : 238,90 = 1918,67 zł.

Okresowa emerytura kapitałowa wynosi 244,27 zł.

Emerytura z FUS po waloryzacji przysługuje w kwocie:

od 1.03.2023 r. – 2202,63 zł

od 1.03.2024 r. – 2469,59 zł

Okresowa emerytura kapitałowa po waloryzacji przysługuje w kwocie:

od 1.03.2023 r. – 280,42 zł

od 1.03.2024 r. – 314,41 zł.

Łącznie emerytura z FUS i okresowa emerytura kapitałowa po waloryzacji od 1.04.2024 r. wyniosły 2784,00 zł.

(decyzja w aktach emerytalnych ZUS)

Przy uwzględnieniu następujących zarobków wnioskodawczyni za cały sporny okres od 1985 roku do 1990 roku:

- od 1.09.1985 roku do 28.02.1987 roku - wynagrodzenie 10000 zł miesięcznie – kwota wynikająca z umowy o pracę,

- od 1.05.1987 roku do 31.05.1988 r. -wynagrodzenie 20 000 zł miesięcznie w oparciu o zaświadczenie z 1.05.1987 r. ajenta;

- od 1.06.1988 roku do 31.12.1988 roku – wynagrodzenie 15 000 zł miesięcznie wg kalkulacji z zaświadczenia, (wynagrodzenie minimalne w j.g.u. w tym czasie wynosiło 9 000 zł miesięcznie)

- od 1.01.1989 roku do 30.06.1989 roku - wynagrodzenie po 20 000 zł miesięcznie tj. minimalnego wynagrodzenia w j.g.u.

- od 1.07.1989 roku do 30.09.1989 roku - wynagrodzenia minimalnego w j.g.u. po 22100 zł miesięcznie,

- od 1.10.1989 roku do 31.12.1989 roku - wynagrodzenia minimalnego w j.g.u. w kwocie po 38 000 zł miesięcznie;

- od 1.01.1990 roku do 31.03.1990 roku –minimalnego wynagrodzenia w j.g.u. w kwocie po 120000 zł miesięcznie;

- od 1.04.1990 roku do 31.05.1990 roku - wynagrodzenia w kwocie po 500 000 zł miesięcznie w oparciu o kalkulację finansową z 19.03.1990 roku,

zgodnie z hipotetycznym wyliczeniem ZUS:

1) hipotetyczna wartość kapitału początkowego na dzień 1.01.1999 r. wyniosła 54 745,46 zł, a obliczony hipotetyczny wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego z 10 kolejnych lat kalendarzowych z uwzględnieniem ww. zarobków wnioskodawczyni w okresie od 1.01.1989 r. do 31.12.1998 r. wyniósł 51,79% ,

2)hipotetyczna wartość zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 320.380,75 zł

3) hipotetyczna wartość emerytury z FUS wynosi od 18.12.2022 r. 1927,89 zł, hipotetyczna wartość okresowej emerytury kapitałowej wynosi 244,47 zł, a łącznie hipotetyczna emerytura wnioskodawczyni wynosi 2172,16 zł.

(hipotetyczne wyliczenia ZUS k. 79-85, zaświadczenie k. 58, kalkulacje finansowe k. 18-22, k. 59-63)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów, których wartość dowodowa nie nasuwa żadnych zastrzeżeń Sądu. Jeśli chodzi o podnoszone przez pozwanego wątpliwości, co do możliwości oparcia wyliczenia wartości kapitału początkowego powódki przy uwzględnieniu kalkulacji finansowych złożonych do akt, to Sąd po pierwsze przyznając im w pełni walor dowodowy zważył, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z 19.01.2023 r. w sprawie VIII U 460/23 zostało już przesądzone, że wnioskodawczyni w spornym okresie była zatrudniona na pełen etat jako technik fizjoterapii w P. (...) P. Salon piękności nr 13 w Ł. na podstawie umowy o pracę i współpracowała z Z. K. (1), która ją zatrudniała w imieniu P.. Po drugie z dostępnych dokumentów wynika, że Z. K. (1) miała umowę agencyjną z P. w okresie 1.08.1985 r.– 31.07.1991 r., i że jako agent mogła zatrudniać tylko jednego pracownika, a z zaświadczenia z 28.02.1987 r. wynika, ż Z. K. (1) zatrudniła za powódkę B. W. od 2.03.1987 r., zaś z zaświadczenia z 1.05.1987 r. wynika, że Z. K. (1) zatrudniła powódkę od 1.05.1987 r. po zakończeniu w dniu 30.04.1987 r. umowy z ww. pracownicą B. W.. Kompleksowa analiza tych dokumentów i kalkulacji finansowych wskazuje zatem jednoznacznie, zdaniem Sądu, że przedmiotowe kalkulacje mogły dotyczyć jedynie powódki, bo to ona zgodnie z prawomocnym wyrokiem w sprawie VIII U 460/23 była pracownikiem Z. K. (1) w tym czasie. Sąd jest obecnie związany prawomocnym wyrokiem w sprawie VIII U 460/23 i wobec wiążącej go treści art. 365 k.p.c. nie może w n/n postępowaniu ani badać, ani odmiennie ustalać powyższej okoliczności. Ponadto należy zaznaczyć, że Z. K. (1) była w tym okresie jako agent uprawniona jedynie do zatrudnienia 1 pracownika na umowę o pracę i była zobowiązana, zgodnie z umową na warunkach zlecenia z 16.07.1985 r., do bezzwłocznego zawiadomienia zleceniodawcy o każdym przypadku przyjęciu lub zwolnieniu pracownika zatrudnionego na umowę o pracę. Stąd też zastrzeżenia pozwanego kierowane co do wartości dowodowej złożonych kalkulacji finansowych, jako dokumentów dotyczących powódki, nie zasługują wg Sądu na akceptację. Jednocześnie Sąd uznał, że kalkulacje te mogły posłużyć do wyliczenia wynagrodzenia powódki w badanym okresie zatrudnienia w takiej części, w jakiej wynikające z nich kwoty były wyższe niż obowiązujące w tym czasie wynagrodzenie minimalne. Tam gdzie ustalone wynagrodzenie na podstawie kalkulacji okazało się niższe niż minimalne wynagrodzenie w j.g.u. Sąd uznał, że ZUS prawidłowo przyjął do hipotetycznych wyliczeń, zgodnie z art. 15 ust. 2 a ustawy emerytalnej, obowiązujące w tym czasie w j.g.u. wynagrodzenie minimalne. Poza tym ustalając wynagrodzenie powódki od 1.05.1987 r. Sąd oparł się na zaświadczeniu Z. K. (1) z 1.05.1987 r., gdzie wprost wskazano wysokość tego wynagrodzenia.

Sąd oparł się na hipotetycznym wyliczeniu ZUS, którego pod względem rachunkowym nie kwestionowała strona powodowa, a i Sąd nie znalazł z urzędu przyczyn by to uczynić. Przyjęte do hipotetycznego wyliczenia ZUS zarobki powódki w badanym okresie zatrudnienia nie nasuwają zdaniem Sądu żadnych wątpliwości co do tego, że zostały zawyżone.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołania są zasadne.

Wstępnie wskazać należy, że emerytura, ustalana według zreformowanych zasad dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury, ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2023.0.1251), przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi, w jakim ubezpieczony przechodzi na emeryturę z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 (art. 26 ust. 1 ustawy emerytalnej).

Kwestia nabycia prawa do emerytury przez osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. jest uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a i 50e i 184.

Obliczenie emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. odbywa się na zasadach określonych w art. 25-26c ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z kolei z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej, średnie dalsze trwanie życia ustala się dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego. Wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" corocznie w terminie do dnia 31 marca tablice trwania życia, z uwzględnieniem ust. 3, dla wieku ubezpieczonych określonego w myśl ust. 2. Ogłoszone w ten sposób tablice średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego, z uwzględnieniem ust. 6.

W świetle zacytowanych przepisów jednym z podstawowych elementów obliczenia wysokości przyznanej ubezpieczonemu emerytury jest kapitał początkowy.

Stosownie do art. 173 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy na dzień wejścia w życie ustawy.

Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat (ust. 2).

Zgodnie z art. 174 ust. 1 ustawy kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12.

Przepis ust. 2 art. 174 stanowi, że przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2, to jest w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.

W myśl ust. 3 w/w przepisu podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się przed dniem 1 stycznia 1999 roku.

Według ust. 3b w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2013 roku (w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2013 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.

Natomiast w myśl ust. 7 analizowanego przepisu do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 roku. Ustęp 8 powyższego przepisu stanowi, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku.

Zgodnie natomiast z treścią ust. 8 przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24% tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku, według wskazanego w nim wzoru.

Z kolei w myśl art. 15 ust. 1 powyższej ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.

Natomiast stosownie do brzmienia ust. 2a tego samego przepisu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.

Z kolei na postawie ust. 6 tego przepisu na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Jak stanowi art. 15 ust. 4 w/w ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1.  oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2.  oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3.  oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4.  mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%, jednakże przy ponownym przeliczeniu wysokości emerytury należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy uwzględnia się kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.

W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, iż kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej.

Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz. 1412) zainteresowany zgłaszający wniosek o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy powinien dołączyć do wniosku dokumenty stwierdzające: 1) datę urodzenia; 2) okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość; 3) stan zdrowia, a także wywiad zawodowy sporządzony przez płatnika składek, jeżeli ubezpieczony pozostaje w zatrudnieniu - w przypadku gdy prawo do świadczenia jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy; 4) wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu i uposażenia, przyjmowanych do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń; 5) okoliczności niezbędne do ustalenia świadczeń przysługujących z zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych, jeżeli umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, tak stanowią. W ust. 2 w/w paragrafu postanowiono, że dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4, nie są wymagane, jeżeli konto ubezpieczonego zawiera dane pozwalające na ustalenie prawa i wysokości świadczenia. Z kolei w ust. 3 tego przepisu przewidziano, że dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5, nie są wymagane, jeżeli zostały złożone w organie rentowym dla celów ustalenia kapitału początkowego albo prawa lub wysokości świadczeń na podstawie ustawy lub odrębnych przepisów.

Zgodnie z § 21 ust. 1 w/w rozporządzenia, środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument na podstawie, którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Wskazana regulacja z § 21 ust. 1 w/w rozporządzenia, stanowiąca odpowiednik obowiązującego do 23.11.2011 r. § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. nr 10, poz.49), wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza to jednak, aby wysokość uzyskiwanego uposażenia nie mogła być wskazana i w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego ( tak m.in. wyrok SN z 25.07.1997 r., II UKN 186/97, OSNAP 1998/11/324, wyroki: SA w Warszawie z 4.03.1997 r., III AUa 105/97, Apel. W-wa 1997/2/7, SA w Rzeszowie z 27.06.1995 r., III AUa 177/95, OSA 1996/10/32).

Do ustalania podstawy wymiaru świadczeń przyjmuje się zarobki objęte obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Oznacza to zatem, że przyjmuje się te składniki wynagrodzenia, które w rozumieniu przepisów o podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, obowiązujących w danym okresie, podlegały składce na to ubezpieczenie.

Osoba ubiegającą się o emeryturę lub rentę musi wykazać wysokość przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli była pracownikiem - wysokość wynagrodzenia. Za podstawę wymiaru emerytury przyjmuje się kwotę wynagrodzenia udowodnioną przez ubezpieczonego, która nie musi odpowiadać wysokości faktycznie uzyskanego wynagrodzenia.

Wysokość zarobków, której pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.), który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za celowe i pożądane ( zob. wyrok SN z 25.07.1997 r., II UKN 186/97, Lex nr 32696). Ograniczenie co do środków dowodowych obowiązujące w postępowaniu przed organem rentowym nie mają bowiem zastosowania w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W postępowaniu cywilnym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawie o wyliczenie wysokości emerytury możliwe jest zatem dopuszczenie i przeprowadzenie wszelkich dowodów, w tym także dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania samego ubezpieczonego lub innych pracowników. Nie jest jednak możliwe wyliczenie wysokości emerytury w oparciu o jakąś hipotetyczną uśrednioną wielkość wynagrodzenia uzyskiwanego przez ubezpieczonego, bowiem uśrednione obliczenie wysokości wynagrodzenia nie może oddać indywidualnych cech właściwych dla danego stosunku pracy ( zob. wyrok SN z 4.07.2007 r., I UK 36/07, Lex nr 390123). Nie jest natomiast możliwe obliczanie wysokości emerytury wyłącznie na podstawie twierdzeń ubezpieczonego - muszą być one zawsze udowodnione.

Rzeczą sądu w sprawach o wysokość emerytury jest dokładne ustalenie wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez ubezpieczonego w danym okresie. Zarobki za poszczególne miesiące i wybrane lata kalendarzowe wykazane muszą być w sposób nie budzący wątpliwości w ściśle określonej kwotowo wysokości i co do odprowadzonych od nich składek na ubezpieczenie społeczne. Nie można natomiast przyjmować wysokości wynagrodzenia opartego wyłącznie na przypuszczeniach, czy też twierdzeniach ubezpieczonego, jak też dowodach niejasnych. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalanie wynagrodzeń w sposób przybliżony ( tak trafnie SA w Ł. w wyroku z 19.10.2016 r., III AUa 2185/15LEX nr 2152862).

W sprawach emerytalno – rentowych wyliczenie wysokości świadczenia może nastąpić wyłącznie na podstawie zarobków faktycznie otrzymanych i to tych, od których istniał obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenie społeczne, co wynika jednoznacznie z treści art.15 ww. Ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zasada obliczania świadczeń w oparciu o rzeczywiste zarobki nie może zatem zostać zastąpiona domniemaniem wynagrodzenia w danym roku kalendarzowym. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalenie wynagrodzenia w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Prymat nadany dokumentacji pracowniczej prowadzi do gradacji mocy dowodowej polegającej na tym, że dokumentacja ta stanowi podstawę weryfikacji pozostałych dowodów przedłożonych przez strony.

Kierując się powyższymi uwagami, Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, obejmujące analizę dostępnej dokumentacji związanej z okresem zatrudnienia skarżącej od 1 września 1985 roku do 28 lutego 1987 roku od 1 maja 1987 roku do 31 maja 1990 roku w P. (...) P. Salon piękności nr 13 w Ł. na podstawie umowy o pracę.

Przypomnieć należy, że sam fakt zatrudnienia pracowniczego powódki w ww. okresie był już zbadany w prawomocnie zakończonej sprawie VIII U 460/23, zatem w tym zakresie zarówno strony, jak i Sąd są związane prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z 19.01.2023 r. z mocy art. 365 k.p.c. Natomiast na podstawie dostępnej dokumentacji związanej z zatrudnieniem powódki przez Z. K. (1) -agenta (...), Sąd uznał, że możliwe jest ustalenie w sposób pewny bez obawy, że zostały zawyżone zarobki ubezpieczonej na podstawie umowy o pracę, kalkulacji finansowych, a także zaświadczeń Z. K. (1) zalegających w aktach ZUS za k. 32. Sama kwestia, że kalkulacje finansowe dotyczyły powódki jako jedynego pracownika Z. K. (1) zostały już omówione i nie ma potrzeby by je w tym miejscu ponownie Sąd przytaczał. Na podstawie danych wynikających z umowy o pracę, kalkulacji finansowych oraz z zaświadczeń Z. K. (1) załączonych do akt emerytalnych za k. 32, ZUS dokonał hipotetycznego wyliczenia kapitału początkowego dla wnioskodawczyni i jej emerytury.

Zgodnie z hipotetycznym wyliczeniem - hipotetyczna wartość kapitału początkowego na dzień 1.01.1999 r. wyniosła 54 745,46 zł, a obliczony hipotetyczny wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego z 10 kolejnych lat kalendarzowych w okresie od 1.01.1989 r. do 31.12.1998 r. z uwzględnieniem spornych zarobków wnioskodawczyni wyniósł 51,79%- i były korzystniejsze niż wartość kapitału początkowego z decyzji z 23.02.2024 r. wynosząca 54 369,26 zł, oraz wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego z 10 kolejnych lat kalendarzowych w okresie od 1.01.1989 r. do 31.12.1998 r. wynoszący 50,91%, a także wartość hipotetycznego zwaloryzowanego kapitału początkowego powódki wyniosła 320.380,75 zł i była korzystniejsza niż przyjęta w zaskarżonej decyzji emerytalnej z 28.02.2024 r. tj. gdzie wyliczono zwaloryzowany kapitał początkowy na kwotę 318.179,14 zł, podobnie jak wyliczona hipotetycznie na 18.12.2022 r. emerytura z FUS, która wyniosła 1927,89 zł, a w zaskarżonej decyzji emerytalnej wynosiła 1918,67 zł, a także hipotetyczna okresowa emerytura kapitałowa, która wyniosła 244,47 zł, a w zaskarżonej decyzji emerytalnej - 244,27 zł, co łącznie dało korzystniejszą hipotetyczną emeryturę od 18.12.2022 r. w wysokości 2172,16 zł, niż w zaskarżonej decyzji z 28.02.2024 r. Wyliczenie hipotetyczne ZUS Sąd uznał za poprawne i sporządzone zgodnie z przedstawionymi przez Sąd założeniami wynikającymi z dostępnej dokumentacji ze spornego okresu zatrudnienia. Poprawność rachunkowa wyliczeń hipotetycznych ZUS nie była kwestionowana przez powódkę, która była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, ani nie budzi też wątpliwości Sądu. Hipotetyczne wyliczenia ZUS-u są korzystniejsze niż w zaskarżonej decyzji kapitałowej i w efekcie korzystniejsze także przy wyliczeniu emerytury niż przyjęte w zaskarżonej decyzji emerytalnej – tym samym odwołania wnioskodawczyni jako zasadne należało uwzględnić.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone decyzje i orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U.2023 r., 1935 ze zm.) i zasądził od ZUS na rzecz wnioskodawczyni jako strony wygrywającej n/n postępowanie kwotę 360 zł (180 zł x 2) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, albowiem n/n postępowanie dotyczyło odwołań ubezpieczonej do dwóch decyzji, a połączenie tych spraw do wspólnego rozpoznania nie pozbawiło tych spraw ich odrębności, a jedynie było czynnością techniczną. O odsetkach ustawowych od tej kwoty orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

A.P.