Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 marca 2025 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...)w Ł., po rozpatrzeniu wniosku W. D. odmówił mu prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że na dzień
1 stycznia 2009 r. wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub
o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, wynoszącego co najmniej 15 lat (tj. z powołanie na nowe wykazy pracy wymienione odpowiednio w załączniku nr 1 lub nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych). (decyzja k. 11 akt ZUS o emeryturę pomostową)

Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 15 kwietnia 2025 r. złożył W. D. reprezentowany przez adwokata, zaskarżając powyższą decyzję w całości i zarzucając jej:

1.  naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy
w postaci art. 233 § 1 k.p.c. poprzez bezzasadne ustalenie, że W. D. na dzień 1 stycznia 2009 r. nie wykazał, że zatrudniony był przez okres 15 lat w pracy
w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego w tym ze świadectwa z dnia 7 marca 2025 r. wystawionego przez (...)sp. z o.o. wyraźnie wynika, że w okresie od 2 maja 1983 r. do 8 kwietnia 1985 r. oraz od
9 kwietnia 1987 r. do 27 lutego 2000 r. wykonywał pracę, która zgodnie
z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze uważana jest za pracę w szczególnym charakterze, gdyż znajduje się w wykazie A, dziale XII, poz. 4A pkt. 6, zaś powyższe uchybienie spowodowało bezzasadną odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia,

2.  naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych poprzez jego niezastosowanie
w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy z uwagi na fakt, że wnioskodawca spełniał warunek posiadania 15-letniego stażu pracy jeszcze przed dniem wejścia w życie ustawy, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których należy się prawo do świadczeń ustala się w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie zaś w oparciu o załącznik 1 lub 2 do w/w ustawy.

W związku z powyższym, strona odwołująca wniosła o zmianę przedmiotowej decyzji z uwagi na jej oczywistą bezzasadność w świetle zgromadzonego materiału dowodowego
i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez uznanie, że wnioskodawca nabył prawo do świadczenia z tytułu emerytury pomostowej z dniem złożenia wniosku, a także wniosła
o zasądzenie od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania,
w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. (odwołanie k. 3-6v.)

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł. wniósł o oddalenie odwołania. (odpowiedź na odwołanie k. 9-10)

Na rozprawie w dniu 7 lipca 2025 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie. (końcowe stanowiska stron e-protokół rozprawy z 7 lipca 2025 r. 00:02:25-00:08:56 – płyta CD k. 18)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W. D. urodził się(...). (bezsporne)

W okresie od 2 maja 1983 r. do 27 lutego 2000 r. ubezpieczony był zatrudniony
w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)w (...) na Oddziale (...)na stanowisku sanitariusza. (świadectwo pracy k. 4 załączonych akt ZUS o rentę)

W związku w powyższym okresem zatrudnienia, pracodawca wystawił W. D. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach,
w którym wskazano, że wnioskodawca w okresie od 2 maja 1983 r. do 27 lutego 2000 r. stale
i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace personelu medycznego w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego wymienione w Wykazie A dziale XII poz.
4 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Dz. U.
z 1983 r. nr 8 poz. 43 ze zm.), na stanowisku: sanitariusz (noszowy) wymienionym w Wykazie A, dziale XII poz. 4a pkt. 6 załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty (Dz. Urz. MZiOS z 1983 r. nr 8 poz. 40) (świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach k. 7 akt ZUS o emeryturę pomostową)

W okresie od 9 kwietnia 1985 r. do 8 kwietnia 1987 r. wnioskodawca odbywał zastępczą służbę poborowych. W trakcie tej służby również wykonywał swoje obowiązki w zespołach wyjazdowych w (...) w (...). Okres ten został zaliczony ubezpieczonemu jako okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. (książeczka wojskowa k. 10-11 akt kapitałowych, zaświadczenie o odbyciu zastępczej służby wojskowej - w aktach osobowych, zeznania ubezpieczonego e-protokół rozprawy
z 7 lipca 2025 r. 00:02:25-00:08:56 – płyta CD k. 18, karta przebiegu zatrudnienia k. 9 akt ZUS o emeryturę pomostową)

Do zakresu czynności wnioskodawcy jako sanitariusza przy rozpoczęciu dyżuru należało: zapoznanie się ze składem zespołu, do którego został przydzielony, sprawdzenie czystości wyposażenia karetki oraz uzupełnienie braków w neseserze. Podczas pełnienia dyżuru, w czasie pomiędzy wykonywaniem poszczególnych czynności musiał przebywać
w pokoju-dyżurce sanitariuszy i kierowców, pozostając w stałej gotowości do wyjazdu.
W przypadku otrzymania wezwania do wyjazdu z biura wezwań był on zobowiązany zgłosić się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 30 sekund do biura wezwań po dyspozycję, wykonać dodatkowe polecenia otrzymane od lekarza – kierownika zespołu, zająć miejsce w karetce
i wskazać kierowcy karetki kierunek i trasę jazdy, o ile sam pełnił funkcję kierownika zespołu. W razie niemożności odszukania podanego adresu, musiał dowiedzieć się o właściwym adresie u sołtysa, na posterunku MO, w urzędzie gminy lub u sąsiadów, a w przypadku niemożności dojechania do miejsca, w którym znajduje się chory miał obowiązek powiadomić radiotelefonem stację pogotowia, a następnie o ile odległość od chorego nie przekraczała 1 km – dalszą drogę odbyć pieszo. Po przybyciu do chorego, miał obowiązek natychmiast opuścić karetkę, a następnie asystować i pomagać lekarzowi w udzieleniu pomocy choremu oraz dokładnie wypełnić kartę zlecenia wyjazdu. Po udzieleniu pomocy medycznej miał obowiązek odnieść sprzęt do karetki oraz przetransportować chorego do karetki według zaleceń lekarza, przypomnieć choremu, rodzinie albo opiekunowi o konieczności zabrania przez chorego dowodu osobistego, legitymacji ubezpieczeniowej, wyników badań i karty informacyjnej, ściśle przestrzegać i wypełniać polecenia lekarza co do postępowania z chorym w czasie transportu. W trakcie przewożenia pacjenta przewozu współpracował z lekarzem, pomagał
w reanimacji, przygotowywał i podawał leki. Następnie, zgodnie z zaleceniem lekarza musiał przekazać chorego do izby przyjęć ze skierowaniem do szpitala oraz zażądać potwierdzenia przyjęcia chorego lub odmowy z uzasadnieniem od lekarza izby przyjęć oraz zażądać od pielęgniarki dyżurnej izby przyjęć wpisania godziny przyjazdu i odjazdu karetki ze szpitala. Po powrocie do stacji pogotowia musiał: natychmiast zgłosić się do biura wezwań oddając jednocześnie dokładnie wypełnioną kartę zlecenia wyjazdu, uzupełnić neseser i torbę przewozową w brakujące leki, materiały opatrunkowe, igły i strzykawki, uporządkować karetkę pogotowia, a także umyć ręce. Odpowiadał on materialnie za leki, materiały opatrunkowe
i sprzęt dodatkowy pozostawiony jego opiece podczas dyżuru, jak również odpowiadał za przydzieloną bieliznę i koce. W czasie wykonywania swoich czynności ubezpieczony podlegał lekarzowi dyżurnemu i służbowo dyspozytorce dyżurnej. (zakres czynności noszowego w dziale pomocy doraźnej w aktach osobowych wnioskodawcy)

Wnioskodawca pracował wyłącznie w doraźnych zespołach wyjazdowych. W trakcie przewozu współpracował z lekarzem, któremu bezpośrednio podlegał, pomagał w reanimacji, przygotowywał i podawał leki. W jednostce, w której pracował ubezpieczony nie było zatrudnionych ratowników medycznych; były pielęgniarki. (zeznania ubezpieczonego
e-protokół rozprawy z 7 lipca 2025 r. 00:02:25-00:08:56 – płyta CD k. 18)

Wnioskodawca udowodnił 29 lat, 10 miesięcy i 2 dni okresów składkowych oraz 2 lata 10 miesięcy i 11 dni okresów nieskładkowych. Łącznie: 32 lata, 8 miesięcy i 13 dni okresów składkowych i nieskładkowych. (bezsporne)

Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd oparł się na powołanych wyżej dokumentach zawartych w aktach organu rentowego jak i aktach sprawy w tym przedłożonej w toku procesu dokumentacji osobowej za okres zatrudnienia wnioskodawcy w (...)w(...). Wskazane dokumenty nie były kwestionowane przez żadną ze stron Sąd zaś nie miał podstaw do podważania ich mocy dowodowej z urzędu. Sąd nie znalazł też podstaw do zakwestionowania zeznań wnioskodawcy, które były spójne
i korespondowały z treścią złożonej w procesie dokumentacji. Zauważenia bowiem wymaga, że zakres czynności wnioskodawcy wynikający z jego zeznań znajduje swoje odzwierciedlenie w zakresie czynności noszowego w dziale pomocy doraźnej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Warunki nabywania prawa do emerytury pomostowej określa ustawa z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696 ze zm., dalej ustawa o emeryturach pomostowych), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 roku.

Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach pomostowych zastąpiła przepisy ustawy
o emeryturach i rentach z FUS określające zasady przyznawania emerytur w niższym wieku pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze nowymi regulacjami określającymi zasady nabywania wcześniejszych emerytur z tytułu tego rodzaju pracy. Najogólniej rzecz ujmując celem tej ustawy jest ograniczenie kręgu uprawnionych do emerytury z powodu pracy w szczególnych warunkach pracy lub
w szczególnym charakterze do mniejszej liczby sytuacji uzasadnionych rzeczywistą koniecznością przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w których oczekiwania osób, które rozpoczęły wykonywanie takiej pracy na starych zasadach, na wcześniejsze przejście na emeryturę powinny zostać zaspokojone. Ustawa ma charakter przejściowy, ograniczając prawo do uzyskania emerytury pomostowej do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
(w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) rozpoczęły przed 1 stycznia 1999 r. (art. 4 pkt 5 ustawy). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny emerytura pomostowa ma być „pomostem między dotychczasowym systemem z licznymi możliwościami przechodzenia na emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym i nowym systemem, w którym tego typu rozwiązania będą wyjątkiem” (uzasadnienie wyroku z dnia
16 marca 2010 r., K 17/09, (...) 2010 nr 3, poz. 21). Wskazany wyżej cel ustawy realizują
w najbardziej widoczny sposób jej przepisy określające przesłanki nabycia emerytury pomostowej.

Zgodnie z art. 4 ustawy prawo do emerytury pomostowej, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1. urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.,

2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,

3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn,

4. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9
i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn,

5. przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS,

6. po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Z art. 4 wynika, że jakkolwiek w świetle art. 4 pkt 2 i 5 w związku z art. 3 ust. 7 ustawy, do wymaganego przez ustawę stażu przypadającego przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2009 r., wlicza się okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy
o emeryturach i rentach z FUS, to właściwego ograniczenia do zamierzonego przez ustawodawcę kręgu osób uprawnionych do emerytury pomostowej dokonuje konieczność spełnienia przesłanki z art. 4 pkt 6. Wymaganie to spełnia zasadniczą funkcję eliminacyjną, ograniczając ostatecznie prawo do emerytury pomostowej do kręgu osób wykonujących pracę kwalifikowaną jako szczególną w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawa o emeryturach pomostowych.

Możliwość uzyskania emerytury pomostowej przez osoby niespełniające warunku z art. 4 pkt 6 przewiduje natomiast art. 49 ustawy – według którego prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1. po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub
o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2. spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3. w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa
w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Przytoczony przepis zmienia wymagania konieczne do uzyskania emerytury pomostowej dla osób niespełniających warunku z art. 4 pkt 6 ustawy, zwalniając je
z konieczności wykonywania po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub
o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jednakże wprowadza w to miejsce wymaganie, aby ubiegający się o rozważane świadczenie spełniał w dniu wejścia
w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy
w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Warunek ten został jasno wyrażony, wynika wprost z literalnego brzmienia art. 49 pkt 3 ustawy i jest zgodny z jej celem.

Stosownie do powołanego przepisu, prawo do emerytury pomostowej może nabyć również osoba, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy miała okres wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z tym, że praca ta musi być pracą w szczególnych warunkach lub
o szczególnym charakterze w rozumieniu nowych przepisów tj. art. 3 ust. 1 i 3 Ustawy pomostowej. (zob. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13 marca 2014 r., III AUa 1531/13, LEX: 1441422, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 lutego 2014 r.,
III AUa 1045/13, LEX: 1439028, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14 stycznia 2014 r. III AUa 577/13, LEX: 1441543).

W niniejszym postępowaniu niesporne było, iż wnioskodawca, który wiek 60 lat osiągnął w dniu 6 marca 1965 roku, udowodnił niespornie 32 lata, 8 miesięcy i 13 dni okresów składkowych i nieskładkowych, a także ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach
w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, do którego to okresu organ zaliczył również okres odbywania przez ubezpieczonego zastępczej służby wojskowej. Kwestia zaliczenia do okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresu odbywania służby wojskowej w niniejszej sprawie jest zatem bezsporna.

Organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca nie spełnił jednak warunku określonego
w art. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy. Nadto – w ocenie organu nie istniały podstawy do przyznania świadczenia z uwzględnieniem treści art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych, ponieważ wnioskodawca nie udowodnił na dzień 1 stycznia 2009 r. okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej, wynoszącego co najmniej 15 lat, tj. pracy wymienionej w załączniku nr 1 lub 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

W tym miejscu jeszcze raz wskazać należy, iż warunkiem skutecznego ubiegania się
o emeryturę pomostową w świetle art. 4 i 49 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, jest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub
o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, a więc po dniu 1 stycznia 2009 r. Osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze
i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub
o szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy
o emeryturach pomostowych). (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 7 listopada 2013 r., III AUa 343/13, LEX nr 1403681).

Zatem pomimo zasadności odwołania, pełnomocniczka ubezpieczonego błędnie wskazywała w nim, że skoro jego mocodawca spełniał warunek posiadania 15-letniego stażu jeszcze przed 1 stycznia 2009 r., to rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których należy się prawo do świadczeń, ustala się w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r., a nie w oparciu o załącznik 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Zauważenia bowiem wymaga, iż skoro wnioskodawca bezspornie nie wykonywał pracy
w szczególnych warunkach ani o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 r. – nie mógł on zatem nabyć emerytury na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych. Emeryturę pomostową mógł zatem nabyć jedynie na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych – a żeby być uprawnionym do emerytury na podstawie tego przepisu należy na dzień 1 stycznia 2009 r. legitymować się co najmniej piętnastoletnim okresem pracy
w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu nowych przepisów. Natomiast wykonywanie przed 1 stycznia 2009 r. przez co najmniej 15 lat prac wymienionych jedynie w rozporządzeniu z 1983 r. i niewymienionych jednocześnie w załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych nie uprawnia do emerytury pomostowej.

W świetle art. 3 ust. 1 i 3 powołanej ustawy prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony
w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy „o szczególnym charakterze” lub „w szczególnych warunkach” nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się
z wiekiem (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 13 marca 2012 r., II UK 164/11, OSNP 2013,
nr 5-6, poz. 62).

Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1 lub ust. 3 art. 3 (art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o emeryturach pomostowych).

Przy tym w art. 3 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych nie chodzi o wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę, lecz o wymiar czasu pracy faktycznie wykonywanej
w narażeniu na czynniki ryzyka, które powodują, że dane prace są pracami wykonywanymi
w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Dlatego też dla uznania, iż praca jest wykonywana w szczególnych warunkach, nie wystarcza określenie w umowie o pracę, że pracownik został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na konkretnym stanowisku,
z zajmowaniem którego związana jest jedynie (potencjalna) konieczność wykonywania prac wymienionych w wykazie prac w szczególnych warunkach, stanowiącym Załącznik Nr 1, lub szczególnym charakterze stanowiącym Załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, ale niezbędne jest, aby prace takie rzeczywiście wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówkę roboczą. (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 22 lipca 2013 r., III UK 106/12, LEX nr 1555688)

Zgodnie z punktem 18 wykazu prac w szczególnym charakterze stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych pracami takimi są prace członków zespołów ratownictwa medycznego.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy wnioskodawca wywodził, iż wykonywana przez niego praca na stanowisku sanitariusza noszowego w okresach: od 2 maja 1983 r. do 27 lutego 2000 r. kwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach jako praca w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego – wykaz A Dział XII pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8 poz. 43 z późn. zm.) oraz w wykazie A, dział XII poz. 4 lit. a) pkt 6 załącznika nr 1 do Zarządzenia Ministra Zdrowia
i Opieki Społecznej z 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS z 1983 r. nr 8, poz. 40 ze zm.) odpowiada de facto wskazanej powyżej pracy członków zespołów ratownictwa medycznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na okoliczność pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w szczególnych warunkach określonych w art. 3 ust. 1 i 3 powoływanej ustawy dopuścił dowód z dokumentów i z zeznań wnioskodawcy.

Ze wskazanych dowodów jednoznacznie wynika, że do zadań ubezpieczonego – zatrudnionego w (...) na stanowisku sanitariusza (noszowego) pracującego w karetkach wyjeżdżających i transportujących chorych należało pozostawanie
w stałej gotowości do wyjazdu do chorego, a w przypadku otrzymania wezwania do wyjazdu
z biura wezwań był on zobowiązany zgłosić się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 30 sekund do biura wezwań po dyspozycję, wykonać dodatkowe polecenia otrzymane od lekarza – kierownika zespołu, zająć miejsce w karetce i wskazać kierowcy karetki kierunek i trasę jazdy, o ile sam pełnił funkcję kierownika zespołu. Po przybyciu do chorego, miał obowiązek natychmiast opuścić karetkę, a następnie asystować i pomagać lekarzowi w udzieleniu pomocy choremu oraz dokładnie wypełnić kartę zlecenia wyjazdu. Po udzieleniu pomocy medycznej miał obowiązek odnieść sprzęt do karetki oraz przetransportować chorego do karetki według zaleceń lekarza. Musiał ściśle przestrzegać i wypełniać polecenia lekarza co do postępowania z chorym w czasie transportu. Następnie, zgodnie z zaleceniem lekarza przekazać chorego do izby przyjęć ze skierowaniem do szpitala. Po powrocie do stacji pogotowia musiał: natychmiast zgłosić się do biura wezwań oddając jednocześnie dokładnie wypełnioną kartę zlecenia wyjazdu, uzupełnić neseser i torbę przewozową w brakujące leki, materiały opatrunkowe, igły i strzykawki, czy uporządkować karetkę pogotowia. Odpowiadał on materialnie za leki, materiały opatrunkowe i sprzęt dodatkowy pozostawiony jego opiece podczas dyżuru, jak również odpowiadał za przydzieloną bieliznę i koce. W czasie wykonywania swoich czynności ubezpieczony podlegał lekarzowi dyżurnemu i służbowo dyspozytorce dyżurnej. Przez cały dyżur pozostawał on jednak w stałej gotowości do kolejnego wyjazdu. W ocenie Sądu Okręgowego wypełniał zatem obowiązki, które obecnie wykonują ratownicy medyczni zgodnie z ustawą z 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym.

W uzasadnieniu powyższego należy odwołać się w pierwszej kolejności do przepisów ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 91). I tak, przepis art. 3 pkt 10 przez zespół ratownictwa medycznego nakazuje rozumieć jednostkę systemu, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy, podejmującą medyczne czynności ratunkowe w warunkach pozaszpitalnych, spełniającą wymagania określone w ustawie. Natomiast przez medyczne czynności ratunkowe – w myśl art. 3 ust. 4 ustawy – należy rozumieć świadczenia opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, udzielane przez jednostkę systemu, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 2, w warunkach pozaszpitalnych, w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Co więcej, zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy jednostkami systemu są zespoły ratownictwa medycznego, w tym lotnicze zespoły ratownictwa, wchodzące w skład podmiotu leczniczego będącego samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej albo jednostką budżetową, albo spółką kapitałową,
w której co najmniej 51% udziałów albo akcji należy do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Jak wynika z treści art. 36 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym zespoły ratownictwa medycznego dzielą się na:

1) zespoły specjalistyczne, w skład których wchodzą co najmniej trzy osoby uprawnione do wykonywania medycznych czynności ratunkowych, w tym lekarz systemu oraz pielęgniarka systemu lub ratownik medyczny;

2) zespoły podstawowe, w skład których wchodzą co najmniej dwie osoby uprawnione do wykonywania medycznych czynności ratunkowych, w tym pielęgniarka systemu lub ratownik medyczny.

Przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 września 2006 r. skład zespołu reanimacyjnego stanowili, co do zasady: kierowca, lekarz, pielęgniarka, ratownik lub sanitariusz, a w przypadku zespołów wypadkowych: kierowca, lekarz i pielęgniarka lub ratownik medyczny (zob. M. Waszkiewicz [w:] Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Komentarz, wyd. II, red. S. Poździoch, Warszawa 2013, art. 63).

Zgodnie z treścią art. 63 powołanej ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, w pierwotnym brzmieniu, dysponenci zespołów ratownictwa medycznego zostali zobowiązani do dostosowania składu tych zespołów do wymagań, o których mowa w art. 36 ust. 1 do dnia 31 grudnia 2010 r. Wskazany okres, ustawą z dnia 22 października 2010 r. o zmianie ustawy
o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r.,
nr 219, poz. 1443, art. 1 pkt 12, został wydłużony do dnia 31 grudnia 2012 r., to zaś oznacza, że osoby, które wykonywały pracę w zespołach ratownictwa medycznego, pomimo nie podniesienia kwalifikacji zawodowych, świadczyły pracę o szczególnym charakterze. Wszakże sanitariusz tak jak i ratownik medyczny pracowali w takich samych jednostkach wyjazdowych do ratowania życia i zdrowia ludzi. Najpierw nazywało się to pogotowie ratunkowe, a później w związku z ustawą o Państwowym Ratownictwie Medycznym zespół ratownictwa medycznego. Praca jednak członków pogotowia ratunkowego niczym nie różniła się od pracy członków ratownictwa medycznego. Niosła za sobą takie same odciążenie organizmu
i ewentualne skutki zdrowotne, zwłaszcza w aspekcie pełnionych dyżurów i pracy nocnej oraz obciążeniu psychicznym związanym z udzieleniem medycznej pomocy osobom bardzo chorym bądź uczestniczącym w różnych wypadkach, nie tylko drogowych. Nie ma zatem powodu aby prace członków tak dawnego pogotowia ratunkowego jak obecnie członków zespołu ratownictwa medycznego traktować odmiennie. Różnica pomiędzy dawnym pogotowiem ratunkowym, a obecnym zespołem ratownictwa medycznego polega na innym funkcjonowaniu organizacyjnym oraz tym, że aby być członkiem zespołu ratownictwa medycznego trzeba mieć znacznie wyższe kwalifikacje niż miało to miejsce dawniej, co dotyczy szczególnie ratownika medycznego, który niejako zastąpił prace sanitariusza i który winien mieć większą wiedzę fachową z dziedziny medycyny co z pewnością związane jest z postępem medycyny ratunkowej. Praca jednak ratownika medycznego jest właściwie taka sama jak i dawniej sanitariusza. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 5 lutego 2016 r. III AUa 1511/15 LEX 2023656, wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z 25 czerwca 2019 r. III U 246/19 LEX 2747433 wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z 10 czerwca 2020 r. IV U 1082/19 LEX 3029763, wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 22 stycznia 2019 r. VI U 2426/18, LEX nr 2669825, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 17 czerwca 2021 r. III AUa 296/21, LEX nr 3196905)

W kontekście przytoczonych rozważań prawnych i faktycznych, uznać należało, że zatrudnienie wnioskodawcy na stanowisku sanitariusza noszowego w okresie: od 2 maja 1983 r. do 27 lutego 2000 r., przy jednoczesnym ustaleniu, że pracę tę wykonywał, jako członek zespołu karetki pogotowia ratunkowego było zatrudnieniem o szczególnym charakterze
w rozumieniu w art. 3 ust. 1 i 3 powoływanej ustawy.

Reasumując – ustalone w sprawie okoliczności skutkują uznaniem, że odwołujący spełnił warunki uprawniające go do przyznania prawa do emerytury pomostowej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury pomostowej od dnia złożenia wniosku.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku – na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c., zasądzając od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 360 złotych – stosownie do treści § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).

Zgodnie zaś z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu.

/Jacek Chrostek/