Treść orzeczenia VIII U 1348/24 - Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

VIII U 1348/24 - uzasadnienie Sąd Okręgowy w Łodzi z 2025-04-15

Sygn. akt VIII U 1348/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r. znak sprawy (...)-2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)w Ł. ustalił kapitał początkowy S. Ś. na dzień 1 stycznia 1999 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1976-1985. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 9,63 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 117,57 zł. Przyjęto łącznie 3 lata, 1 miesiąc i 7 dni, tj. 37 miesięcy okresów składkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 24,39 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. Wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 15.921,62 zł, a została obliczona w następujący sposób:

293,01 zł x 24,39 % (współczynnik proporcjonalny) = 71,47 zł

(37 miesięcy składkowych x 1,3 %) : 12 x 117,57 zł (podstawa wymiaru) = 4,71 zł

RAZEM = 76,18 zł

76,18 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 15.921,62 zł

ZUS nie uwzględnił do ustalenia wartości kapitału początkowego okresu od 2 lutego 1997 r. do 30 kwietnia 1997 r., od 23 maja 1997 r. do 31 maja 1997 r. - umorzenia należności z tytułu składek, od 2 września 1976 r. do 31 października 1976 r., od 1 lutego 1977 r. do 2 września 1977 r. - brak zgłoszenia do ubezpieczeń.

(decyzja - k. 1-2 akt kapitałowych ZUS)

Odwołanie od w/w decyzji wniósł S. Ś., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

: przepisów prawa materialnego, tj. art. 174 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ rentowy, że do ustalenia wartości kapitału początkowego należy uwzględnić okres od 1 stycznia 1976 r. do 31 grudnia 1985 r.;
: przepisów postępowania, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie przez organ rentowy sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego ustaleń, skutkujących pominięciem koniecznych do uwzględnienia okresów zatrudnienia odwołującego.

Mając na względzie powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej obliczenia wysokości świadczenia poprzez nakazanie organowi rentowemu ponownego ustalenia i obliczenia kapitału początkowego i emerytury odwołującego. Z ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia w/w wniosku wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne ustalenie prawa do świadczenia oraz jego wysokości, a także ponowne przeliczenie kapitału początkowego. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ przy ustalaniu wysokości kapitału początkowego ubezpieczonego wziął pod uwagę 10 kolejnych lat kalendarzowych obejmujących okresy najmniej korzystne dla odwołującego, poczynając od okresu, w którym odbywał o praktyki w trakcie uczęszczania do S. Z.w G., kolejne lata obejmują wykonywanie pracy podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Z. (...) w P.. Skarżący przedłożył w organie rentowym dokumenty i jednocześnie wskazał, że nie może przedłożyć dokumentów z okresu zatrudnienia w P. O. (1982-1997), ponieważ utracił je w wyniku kradzieży, co było niezależne od niego. Ponadto organ rentowy wskazuje na rażąco niską podstawę kapitału początkowego. Przedmiotowe odwołanie jest przede wszystkim uzasadnione w zakresie nieuwzględnienia w stażu wskazanych przez odwołującego okresów zatrudnienia, których uwzględnienie skutkowałoby wydaniem korzystniejszej decyzji.

(odwołanie - k. 3-4 verte)

W odpowiedzi na w/w odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Jednocześnie organ rentowy wyjaśnił, że po zakończeniu postępowania wyjaśniającego z Z. (...) w P. oraz po uzyskaniu poświadczenia ubezpieczenia wnioskodawcy za okres od 13 listopada 1981 r. do 31 stycznia 1982 r. (zatrudnienie w Zakładzie (...)), organ decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r. dokonał ponownego ustalenia kapitału początkowego ubezpieczonego.

(odpowiedź na odwołanie - k. 8-9 verte)

Decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r. znak sprawy (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) w Ł. ponownie ustalił kapitał początkowy S. Ś. na dzień 1 stycznia 1999 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1976 - 1985. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 14,86 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 181,42 zł. Przyjęto łącznie 4 lata, 4 miesiące i 20 dni, tj. 52 miesiące okresów składkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 29,00 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. Wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 19.892,62 zł, a została obliczona w następujący sposób:

293,01 zł x 29,00 % (współczynnik proporcjonalny) = 84,97 zł

(52 miesiące składkowe x 1,3 %) : 12 x 181,42 zł (podstawa wymiaru) = 10,21 zł

RAZEM = 95,18 zł

95,18 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 19.892,62 zł

ZUS nie uwzględnił do ustalenia wartości kapitału początkowego okresu od 2 lutego 1997 r. do 30 kwietnia 1997 r., od 23 maja 1997 r. do 31 maja 1997 r. - umorzenia należności z tytułu składek, od 2 września 1976 r. do 31 października 1976 r., od 1 lutego 1977 r. do 30 marca 1977 r., od 1 lutego 1982 r. do 14 stycznia 1997 r.- brak zgłoszenia do ubezpieczeń.

(decyzja - k. 5-6 akt kapitałowych ZUS)

Odwołanie od w/w decyzji wniósł S. Ś., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

: przepisów prawa materialnego, tj. art. 174 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ rentowy, że do ustalenia wartości kapitału początkowego należy uwzględnić okres od 1 stycznia 1976 r. do 31 grudnia 1985 r.- który to okres jest najmniej korzystny dla ubezpieczonego;
: błąd w ustaleniach faktycznych, tj. dokonanie przez organ rentowy sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego ustaleń, skutkujących pominięciem koniecznych do uwzględnienia okresów zatrudnienia odwołującego, a także faktu, iż wykonywania przez niego praca w czasie zatrudnienia w zakładzie obuwniczym, nosiły cechy zatrudnienia w warunkach szkodliwych.

(odwołanie - k. 3-4 verte akt VIII U 1596/24)

W odpowiedzi na w/w odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że aby uwzględnić zatrudnienie w okresie od 1 lutego 1982 r. do 14 stycznia 1997 r. u W. G., T. P. oraz S. L. wnioskodawca winien dostarczyć nr (...) oraz adres firm, w których był zatrudniony oraz wskazać jednostki ZUS, do których odprowadzane były składki. Brak jest w złożonym odwołaniu danych konkretnych firm szewskich/obuwniczych, w jakich wnioskodawca pracował w spornym okresie.

(odpowiedź na odwołanie - k. 8-9 verte akt VIII U 1596/24)

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2024 r. tut. Sąd na podstawie art. 219 k.p.c. postanowił sprawę o sygn. akt VIII U 1596/24 połączyć ze sprawą o sygn. akt VIII U 1348/24 i obie sprawy rozpoznać łącznie pod numerem VIII U 1348/24.

(postanowienie - k. 12 akt VIII U 1596/24)

Decyzją z dnia 10 października 2024 r. znak sprawy (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)w Ł. ponownie ustalił kapitał początkowy S. Ś. na dzień 1 stycznia 1999 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1978 - 1987. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 17,46 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 213,17 zł. Przyjęto łącznie 6 lat, 1 miesiąc i 24 dni, tj. 73 miesiące okresów składkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 34,33 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. Wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 24.574,05 zł, a została obliczona w następujący sposób:

293,01 zł x 34,33 % (współczynnik proporcjonalny) = 100,59 zł

(73 miesiące składkowe x 1,3 %) : 12 x 213,17 zł (podstawa wymiaru) = 16,86 zł

RAZEM = 117,45 zł

117,45 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 24.574,05 zł

ZUS nie uwzględnił do ustalenia wartości kapitału początkowego okresu od 2 lutego 1997 r. do 30 kwietnia 1997 r., od 23 maja 1997 r. do 31 maja 1997 r. - umorzenia należności z tytułu składek, od 2 września 1976 r. do 31 października 1976 r., od 1 lutego 1977 r. do 30 marca 1977 r., od 1 lutego 1982 r. do 14 kwietnia 1986 r., od 19 stycznia 1988 r. do 14 stycznia 1997 r. - brak zgłoszenia do ubezpieczeń.

(decyzja - k. 30-31 akt kapitałowych ZUS)

Decyzją z dnia 11 października 2024 r. znak sprawy (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 marca 2024 r. przeliczył emeryturę S. Ś. od 23 marca 2024 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób
w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę.

: kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła 5445,72 zł
: kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 161177,47 zł;
: średnie dalsze trwanie życia wyniosło 210,00 miesięcy;
: wyliczona kwota emerytury wyniosła 793,44 zł,

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej: (5445,72 + 161177,47) / 210,00 = 793,44 zł.

Emerytura przyznana od 23 marca 2024 r. w kwocie 793,44 zł jest niższa od najniższej emerytury, która wynosi 1780,96 zł. Emerytury nie podwyższa się, gdyż ubezpieczony nie udowodnił łącznie okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze 25 lat.

Organ rentowy wskazał, że przeliczył ponownie kapitał początkowy na podstawie zasad obowiązujących w dniu wydania decyzji. Zakład uwzględnił wszystkie dotychczasowe zmiany do ustawy emerytalnej, które dotyczyły kapitału początkowego. Niniejszą decyzją organ przeliczył kapitał początkowy uwzględniając do stażu pracy okresy od 13 listopada 1981 r. do 31 stycznia 1982 r., od 15 kwietnia 1986 r. do 18 stycznia 1988 r.

Do stażu pracy organ nie zaliczył okresu pracy od 1 lutego 1982 r. do 14 kwietnia 1986 r. oraz od 19 stycznia 1988 r. do 14 stycznia 1997 r. w Firmie (...) oraz w Firmie (...) - brak zgłoszenia do ubezpieczenia. Aby organ mógł uwzględnił powyższe okresy ubezpieczony powinien dostarczyć (...) oaz adresy firmy, w których był zatrudniony oraz jednostkę ZUS do której zostały doprowadzone składki oraz okresy, w jakich ubezpieczony był zatrudniony u poszczególnych pracodawców. Przedmiotowa decyzja jest ostateczna.

(decyzja – k. 45 pliku I akt ZUS)

Odwołanie od obu w/w decyzji wniósł S. Ś., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 174 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ rentowy, że do ustalenia wartości kapitału początkowego należy uwzględnić jedynie okres od 13 listopada 1981 r. do 31 stycznia 1982 r., 15 kwietnia 1986 r. do 18 stycznia 1988 r. - który to okres jest najmniej korzystny dla ubezpieczonego.

(odwołanie - k. 3-4 verte akt VIII U 2840/24, k. 3-4 verte akt VIII U 2841/24)

W odpowiedzi na odwołanie od obu w/w decyzji organ rentowy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentacją zawartą w zaskarżonych decyzjach.

(odpowiedź na odwołanie - k. 6-7 akt VIII U 2840/24, k. 6-7 akt VIII U 2841/24)

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2024 r. tut. Sąd na podstawie art. 219 k.p.c. postanowił połączyć sprawę o sygn. akt VIII U 2840/24 ze sprawą o sygn. akt VIII U 1348/24 do łącznego rozpoznania.

(postanowienie - k. 9 akt VIII U 2840/24)

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2024 r. tut. Sąd na podstawie art. 219 k.p.c. postanowił połączyć sprawę o sygn. akt VIII U 2841/24 ze sprawą o sygn. akt VIII U 1348/24 do łącznego rozpoznania.

(postanowienie - k. 9 akt VIII U 2841/24)

Pismem procesowym z dnia 16 stycznia 2025 r. zawierającym doprecyzowanie roszczenia, pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez uwzględnienie do wymiaru kapitału początkowego okresów składkowych od 1 lutego 1982 r. do 14 stycznia 1997 r. i ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego. W konsekwencji pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez ustalenie wysokości emerytury poprzez przyjęcie zwaloryzowanego kapitału początkowego po ustaleniu jego wysokości na dzień 1 stycznia 1999 r. Z daleko posuniętej ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia w/w wniosku pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie organu do ponownego obliczenia i ustalenia kapitału początkowego oraz ponownego przeliczenia emerytury z uwzględnieniem okresów składkowych od 1 lutego 1982 r. do 14 stycznia 1997 r. Ponadto wniósł o przyznanie odwołującemu odsetek od emerytury od dnia błędnego ustalenia kapitału początkowego i w konsekwencji błędnej wysokości emerytury do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

(pismo procesowe pełnomocnika ubezpieczonego - k. 43-44)

Na rozprawie z dnia 11 lutego 2025 r. pełnomocnik ubezpieczonego sprecyzował roszczenie w ten sposób, że wniósł o uwzględnienie okresu zatrudnienia wnioskodawcy od 1 lutego 1982 r. do 14 kwietnia 1986 r. oraz od 19 stycznia 1988 r. do 14 stycznia 1997 r. w P. (...), H. K., S. L., T. P. i J. L. (1). Jednocześnie wskazując, że odwołujący nie jest w stanie wskazać, u którego z tych pracodawców w danym okresie pracował.

(oświadczenie pełnomocnika ubezpieczonego na rozprawie z dnia 11 lutego 2025 r. e - protokół 00:12:43-00:16:58 - koperta k. 61)

Na ostatniej rozprawie z dnia 18 marca 2025 r. pełnomocnik ubezpieczonego poparł odwołania, natomiast pełnomocnik organu rentowego wniósł o ich oddalenie.

(stanowiska końcowe stron na rozprawie z dnia 18 marca 2025 r. e-protokół 00:08:44 - 00:09:12 - koperta k. 76)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

S. Ś. urodził się (...)

(bezsporne)

W dniu 11 marca 2024 r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę.

(wniosek - k. 1-3 verte pliku I akt ZUS)

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r. znak sprawy (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł. ustalił kapitał początkowy S. Ś. na dzień 1 stycznia 1999 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1976-1985. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 9,63 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 117,57 zł. Przyjęto łącznie 3 lata, 1 miesiąc i 7 dni, tj. 37 miesięcy okresów składkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 24,39 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. Wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 15.921,62 zł, a została obliczona w następujący sposób:

293,01 zł x 24,39 % (współczynnik proporcjonalny) = 71,47 zł

(37 miesięcy składkowych x 1,3 %) : 12 x 117,57 zł (podstawa wymiaru) = 4,71 zł

RAZEM = 76,18 zł

76,18 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 15.921,62 zł

(decyzja - k. 1-2 akt kapitałowych ZUS)

293,01 zł x 29,00 % (współczynnik proporcjonalny) = 84,97 zł

(52 miesiące składkowe x 1,3 %) : 12 x 181,42 zł (podstawa wymiaru) = 10,21 zł

RAZEM = 95,18 zł

95,18 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 19.892,62 zł

ZUS nie uwzględnił do ustalenia wartości kapitału początkowego okresu od 2 lutego 1997 r. do 30 kwietnia 1997 r., od 23 maja 1997 r. do 31 maja 1997 r. - umorzenia należności z tytułu składek, od 2 września 1976 r. do 31 października 1976 r., od 1 lutego 1977 r. do 30 marca 1977 r., od 1 lutego 1982 r. do 14 stycznia 1997 r.- brak zgłoszenia do ubezpieczeń.

(decyzja - k. 5-6 akt kapitałowych ZUS)

Decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r. organ rentowy uwzględnił dodatkowo wnioskodawcy okres zatrudnienia od 1 kwietnia 1977 r. do 25 kwietnia 1978 r. ( (...) J. L.) oraz od 13 listopada 1981 r. do 31 stycznia 1982 r. ( Zakład (...)).

(bezsporne)

Decyzją z dnia 10 października 2024 r. znak sprawy (...)-2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) w Ł. ponownie ustalił kapitał początkowy S. Ś. na dzień 1 stycznia 1999 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1978 - 1987. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 17,46 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 213,17 zł. Przyjęto łącznie 6 lat, 1 miesiąc i 24 dni, tj. 73 miesiące okresów składkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 34,33 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. Wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 24.574,05 zł, a została obliczona w następujący sposób:

293,01 zł x 34,33 % (współczynnik proporcjonalny) = 100,59 zł

(73 miesiące składkowe x 1,3 %) : 12 x 213,17 zł (podstawa wymiaru) = 16,86 zł

RAZEM = 117,45 zł

117,45 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 24.574,05 zł

ZUS nie uwzględnił do ustalenia wartości kapitału początkowego okresu od 2 lutego 1997 r. do 30 kwietnia 1997 r., od 23 maja 1997 r. do 31 maja 1997 r. - umorzenia należności z tytułu składek, od 2 września 1976 r. do 31 października 1976 r., od 1 lutego 1977 r. do 30 marca 1977 r., od 1 lutego 1982 r. do 14 kwietnia 1986 r., od 19 stycznia 1988 r. do 14 stycznia 1997 r. - brak zgłoszenia do ubezpieczeń.

(decyzja - k. 30-31 akt kapitałowych ZUS)

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz nowych potwierdzeń okresów ubezpieczenia organ rentowy w decyzji z dnia 10 października 2024 r. uwzględnił do wyliczenia kapitału początkowego ubezpieczonego:

: od 1 listopada 1976 r. do 30 stycznia 1977 r. - okres zatrudnienia jako uczeń w Zakładzie (...), do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia;
: od 1 kwietnia 1977 r. do 25 kwietnia 1978 r. - okres zatrudnienia w pracowni (...) J. L., do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia;
: od 22 grudnia 1978 r. do 17 maja 1979 r. oraz od 18 maja 1979 r. do 4 czerwca 1981 r. - okres wykonywania pracy w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w Z. (...) P., za okres od 18 maja 1979 r. do 4 czerwca 1981 r. przyjęto wynagrodzenie wykazane w Zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu Rp-7, wcześniejszy okres - praca wykonywana nieodpłatnie;
: od 6 sierpnia 1981 r. do 2 listopada 1981 r. - okres zatrudnienia w firmie (...), do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia;
: od 13 listopada 1981 r. do 31 stycznia 1982 r. - okres zatrudnienia w Zakładzie (...), do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia;
: od 15 kwietnia 1986 r. do 18 stycznia 1988 r. - okres zatrudnienia w Pracowni (...) W. G., do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia oraz kwotę zasiłku chorobowego wypłaconego za okres od 2 grudnia 1987 r. do 6 grudnia 1987 r.;
: od 15 stycznia 1997 r. do 1 lutego 1997 r., od 1 maja 1997 r. do 22 maja 1997 r., od 1 czerwca 1997 r. do 15 czerwca 1997 r. - okres prowadzenia działalności gospodarczej, z wyłączeniem okresów, co do których wydano decyzję o umorzeniu składek, do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia.

(bezsporne)

Decyzją z dnia 11 października 2024 r. znak sprawy(...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 marca 2024 r. przeliczył emeryturę S. Ś. od 23 marca 2024 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

: kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła 5445,72 zł
: kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 161177,47 zł;
: średnie dalsze trwanie życia wyniosło 210,00 miesięcy;
: wyliczona kwota emerytury wyniosła 793,44 zł,

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej: (5445,72 + 161177,47) / 210,00 = 793,44 zł.

(decyzja – k. 45 pliku I akt ZUS)

W spornym okresie (tj. w latach 1982-1986 i 1988-1997) ubezpieczony miał pracować u W. G., D. L., T. P. i L. S.. Zajmował się produkcją butów. Nie pamięta jednak, w jakich okresach dokładnie, u kogo pracował. Jak zaproponowano mu lepsze warunki to zmieniał pracę. Skarżący nie posiada świadectw pracy ani innej dokumentacji z tych okresów zatrudnienia. Podczas kradzieży nie skradziono mu dokumentów pracowniczych.

(zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 18 marca 2025 r. e-protokół 00:07:51 - 00:08:44 - koperta k. 76 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym na rozprawie z dnia 11 lutego 205 r. e-protokół 00:16:58- 00:35:25 - koperta k. 61)

H. K. zatrudniał ubezpieczonego za stanowisku szewca. Nie pamięta jednak dokładnie, kiedy odwołujący u niego pracował i czy wydawał mu świadectwo pracy. Natomiast, gdy w/w zatrudniał pracownika to zawsze zgłaszał ten fakt w organie rentowym (indywidualnie, imiennie, nie grupowo). Nie było okresu, żeby nie zgłosił pracownika do ZUS. Zatrudniał najwyżej dwie osoby. Miał ciągłość prowadzenia działalności gospodarczej. Nie jest w posiadaniu dokumentacji osobowej ubezpieczonego.

(zeznania świadka H. K. na rozprawie z dnia 11 lutego 2025 r. e - protokół 00:38:57-00:52:15 - koperta k. 61)

U J. L. (1) skarżący pracował jako szewc w latach 80. J. L. (1) zmarł w (...) r. Wtedy zakład został zamknięty i ponownie otworzony przez jego syna D. L.. D. L. nie zatrudniał odwołującego, ale widywał wcześniej odwołującego, gdy ten świadczył pracę u jego ojca. Wykonywał obuwie i je naprawiał. Wnioskodawca był zatrudniony u J. L. (1) zanim trafił do Z. (...), a następnie ponownie po odbyciu kary pozbawienia wolności. Były to jednak krótkie okresy pracy. U J. L. (1) pracowało ok. 3 pracowników. Wszyscy pracownicy byli zgłaszani imiennie w organie rentowym i odprowadzano za nich składki do ZUS.

(zeznania świadka D. L. na rozprawie z dnia 11 lutego 2025 r. e - protokół 00:53:41- 01:01:42 i 01:05:21- 01:09:47 - koperta k. 61)

Skarżący był również pracownikiem W. G.. Produkował obuwie i je naprawiał. W. G. zatrudniał ok. 1-3 pracowników. Zawsze zgłaszał pracowników imiennie do ubezpieczeń społecznych. W. G. nie jest w posiadaniu dokumentacji pracowniczej skarżącego, ale na pewno wystawiał mu świadectwo pracy. Nie pamięta jednak, czy skarżący był zatrudniony u niego kilkukrotnie.

(zeznania świadka W. G. na rozprawie z dnia 11 lutego 2025 r. e - protokół 01:11:09- 01:17:52 - koperta k. 61)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w aktach sprawy, w tym aktach ZUS, jak również częściowo w oparciu o zeznania świadków i skarżącego.

W niniejszej sprawie wnioskodawca ostatecznie wnosił o uwzględnienie do wyliczeniu kapitału początkowego i w konsekwencji wysokości emerytury, okresu zatrudnienia od 1 lutego 1982 r. do 14 kwietnia 1986 r. oraz od 19 stycznia 1988r. do 14 stycznia 1997 r. w (...) W. G., H. K., S. L., T. P. i J. L. (1).

Sąd w ustalaniu stanu faktycznego pominął zeznania świadka M. K., ponieważ okazały się nieprzydatne do ustalenia spornych okoliczności. Świadek nie był w stanie nawet wskazać, czy ubezpieczony w ogóle był zatrudniony u jego brata H. K..

Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż nie zachowały się żadne dokumenty osobowe ze spornego okresu zatrudnienia pozwalające na precyzyjne ustalenie, w jakich konkretnie okresach zatrudnienia wnioskodawca pracował u danego pracodawcy. Powyższe nie wynika również z zeznań samego wnioskodawcy, jak i świadków. Odwołujący wskazywał jedynie, że zmieniał pracę, jak tylko otrzymywał lepsze warunki. Ze względu na upływ czasu nie jest w stanie jednak wskazać, u jakich konkretnie pracodawców w danych latach i okresach pracował.

Świadek H. K. podnosił, że odwołujący u niego pracował, ale nie pamięta, w jakim okresie. Natomiast zawsze zgłaszał pracowników indywidualnie w organie rentowym. Świadek D. L. wskazywał, że odwołujący pracował u jego ojca. Nie potrafił wskazać jednak, w jakich latach. Jego ojciec natomiast zawsze dbał o to, by wszyscy pracownicy byli zgłoszeni indywidualnie w ZUS-ie. Również świadek W. G. nie potrafił określić, w jakim okresie zatrudniał ubezpieczonego. Podnosił jedynie, że zawsze zgłaszał pracowników imiennie do ubezpieczeń społecznych.

W konsekwencji stwierdzenia wymaga, że nie było możliwym, w oparciu o powyższe zeznania, ustalenie dokładnie, kiedy skarżący podjął pracę u konkretnego pracodawcy. Znamiennym jest jednak, iż wszyscy w/w świadkowie wskazywali na dopełnienie obowiązku w zakresie zgłaszania pracowników do ubezpieczeń społecznych. W tym zakresie ocenę materiału dowodowego Sąd zawarł w poniższej części uzasadnienia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych odwołania wnioskodawcy nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią przepisu art. 173 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.

Stosownie do art. 174 ust. 1 tejże ustawy, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Zgodnie z ust. 2, przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.

Zgodnie z ust. 3 przywołanego artykułu, podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Według ust. 3b w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2013 roku (w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2013 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.

Natomiast w myśl ust. 7 analizowanego przepisu do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 roku. Ustęp 8 powyższego przepisu stanowi, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku.

Zgodnie natomiast z treścią ust. 8 przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24% tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku, według wskazanego w nim wzoru.

Z kolei w myśl art. 15 ust. 1 powyższej ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.

Natomiast stosownie do brzmienia ust. 2a tego samego przepisu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.

Z kolei na postawie ust. 6 omawianego przepisu na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Zgodnie z art. 17 powołanej ustawy ust.1. Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 1-4, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się podstawę wymiaru składek za okres faktycznego podlegania ubezpieczeniu, z uwzględnieniem ust. 2 i 3. Przepis art. 15 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Nie ustala się podstawy wymiaru renty dla ubezpieczonego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli nie pozostawał on w ubezpieczeniu co najmniej przez 1 rok kalendarzowy ( ust. 2). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 5, z powodu pełnienia zastępczej służby wojskowej, odbywania czynnej służby wojskowej albo korzystania z urlopu wychowawczego (ust. 3).

Jak stanowi art. 15 ust. 4 w/w ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1. oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2. oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3. oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4. mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%, jednakże przy ponownym przeliczeniu wysokości emerytury należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy uwzględnia się kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.

W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, iż kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej.

Przytoczone zasady postępowania – w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 roku w sprawie o sygn. III UZP 2/03 (OSNP 2003/14/338) - tak przy ustalaniu prawa do świadczenia, jak i jego przeliczaniu, pozwalają na ogólną uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ubezpieczonym dokonanie wyboru, w ramach prawa, najkorzystniejszego z ich punktu widzenia okresu, z którego podstawa wymiaru składek ubezpieczeniowych, będzie stanowić podstawę wymiaru świadczenia.

Z kolei ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, a więc dla osób takich jak wnioskodawca określa przepis art. 24 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

Stosownie do treści art. 25 ust 1 ustawy emerytalnej, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Z kolei zgodnie z art. 26 ust 1 ustawy emerytalnej, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. W ust. 2 wskazano, ze wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach (ust. 3). Przy czym w ust. 4 i 5 wskazano, że tablice trwania życia ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" corocznie w terminie do dnia 31 marca Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Tablice, o których mowa w ust. 4, są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że zasadą obowiązującą przy ustalaniu wysokości emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. jest zasada zdefiniowanej składki, zgodnie z którą wysokość świadczenia zależy z jednej strony od sumy składek emerytalnych jakie zostały zgromadzone na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS za okres poczynając od 1 stycznia 1999 r., zaś z drugiej od wysokości kapitału początkowego, tj. od kwoty ustalonej oddzielnie dla każdego ubezpieczonego według ustalonego przez ustawodawcę wzoru, odzwierciedlającej w przybliżeniu stan jego konta ubezpieczeniowego za okres do 31 grudnia 1998 r.

Zgodnie z treścią §21 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. nr 237, poz.1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Wskazana regulacja § 21 ust.1 powołanego rozporządzenia stanowiąca odpowiednik obowiązującego do dnia 23 listopada 2011 roku § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. nr 10, poz.49) wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza to jednak aby wysokość uzyskiwanego uposażenia nie mogła być wskazana i w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego (tak stanowi m. in. teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 roku - II UKN 186/97, OSNAP 1998/11/324, a także wyroki: Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 1997 roku - III AUa 105/97, Apel. W-wa 1997/2/7, Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 1995 roku - III AUr 177/95, OSA 1996/10/32, czy Sądu Apelacyjnego Białymstoku - III AUr 294/93, PS - wkład. 1994/3/6).

Mając powyższe na uwadze Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę dostępnej dokumentacji oraz zeznań wnioskodawcy i świadków, co dało Sądowi podstawę do oceny prawidłowości zaskarżonych decyzji w świetle zarzutów odwołującego.

W tym miejscu należy jednak zauważyć, że w toku trwania przedmiotowego postępowania organ rentowy uwzględnił argumentację wnioskodawczy i zmienił swojego stanowisko zawarte w decyzji z dnia 11 kwietnia 2024 r. wydając nowe decyzje o przeliczeniu kapitału początkowego z dnia 4 czerwca 2024 r. i 10 października 2024 r. (i w konsekwencji decyzję o przeliczeniu emerytury z dnia 11 października 2024 r.).

Ostatecznie organ rentowy na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz nowych potwierdzeń okresów ubezpieczenia do wyliczenia kapitału początkowego ubezpieczonego uwzględnił:

: od 1 listopada 1976 r. do 30 stycznia 1977 r. - okres zatrudnienia jako uczeń w Zakładzie (...), do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia;
: od 1 kwietnia 1977 r. do 25 kwietnia 1978 r. - okres zatrudnienia w pracowni (...) J. L., do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia;
: od 22 grudnia 1978 r. do 17 maja 1979 r. oraz od 18 maja 1979 r. do 4 czerwca 1981 r. - okres wykonywania pracy w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności wZ. (...) P., za okres od 18 maja 1979 r. do 4 czerwca 1981 r. przyjęto wynagrodzenie wykazane w Zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu Rp-7, wcześniejszy okres - praca wykonywana nieodpłatnie;
: od 6 sierpnia 1981 r. do 2 listopada 1981 r. - okres zatrudnienia w firmie (...), do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia;
: od 13 listopada 1981 r. do 31 stycznia 1982 r. - okres zatrudnienia w Zakładzie (...), do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia;
: od 15 kwietnia 1986 r. do 18 stycznia 1988 r. - okres zatrudnienia w (...) W. G., do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia oraz kwotę zasiłku chorobowego wypłaconego za okres od 2 grudnia 1987 r. do 6 grudnia 1987 r.;
: od 15 stycznia 1997 r. do 1 lutego 1997 r., od 1 maja 1997 r. do 22 maja 1997 r., od 1 czerwca 1997 r. do 15 czerwca 1997 r. - okres prowadzenia działalności gospodarczej, z wyłączeniem okresów, co do których wydano decyzję o umorzeniu składek, do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia.

Mając na względzie powyższe ubezpieczony, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, doprecyzował swoje roszczenie w ten sposób, że wniósł o uwzględnienie do wyliczeniu kapitału początkowego i w konsekwencji wysokości emerytury okresu zatrudnienia od 1 lutego 1982 r. do 14 kwietnia 1986 r. do 19 stycznia 1988r. do 14 stycznia 1997 r., kiedy to miał być zatrudniony jako szewc u W. G., H. K., S. L., T. P. i J. L. (1). Jednakże ani wnioskodawca ani jego pełnomocnik nie byli w stanie wskazać dokładnych okresów zatrudnienia u poszczególnych przedsiębiorców, a nawet nie byli w stanie wskazać konkretnych lat, w których skarżący miałby pracować u danego przedsiębiorcy.

W konsekwencji spór sprowadzał się do ustalenia, czy organ rentowy zasadnie odmówił ubezpieczonemu uwzględniania przy wyliczeniu kapitału początkowego okresu zatrudnienia od 1 lutego 1982 r. do 14 kwietnia 1986 r. oraz od 19 stycznia 1988r. do 14 stycznia 1997 r. wskazując, że aby organ mógł uwzględnił powyższe okresy ubezpieczony powinien dostarczyć (...) oraz adresy firmy, w których był zatrudniony oraz jednostkę ZUS do której zostały doprowadzone składki oraz okresy, w jakich ubezpieczony był zatrudniony u poszczególnych pracodawców.

Odnosząc się do powyższej spornej kwestii wskazać należy, że zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011, Nr 237, poz. 1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. obowiązuje od 23 listopada 2011 r. i ma zastosowanie do wniosków w sprawach świadczeń złożonych od daty jego wejścia w życie. Zastąpiło ono rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. z 1983 r., Nr 10, poz. 49, ze zm.), które dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości określało w sposób podobny. I tak zgodnie z § 20 pkt. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. – środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość zarobku lub dochodu stanowiącego podstawę wymiaru emerytury lub renty dla pracowników były zaświadczenia zakładów pracy wystawione według wzoru ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy dotyczące okresów zatrudnienia i wysokości osiąganych zarobków. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że wysokość wynagrodzenia musi być ustalona w sposób ścisły.

Orzeczenia Sądu Najwyższego jakie zapadły jeszcze na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. są zgodne co do tego, że ograniczenie co do środków dowodowych wynikające z § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. obowiązujące w postępowaniu przed organem rentowym nie ma zastosowania w postępowaniu sądowym przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość zarobków, której pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.), który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za celowe
i pożądane. Wysokość uzyskiwanego uposażenia może być zatem ustalana także przy pomocy innych pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków – aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia zainteresowanego (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 25 lipca 1997 r., II UKN 186/97, OSNP 1998/11/342; wyrok Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2006 r., I UK 115/06, OSNIPiUS 2007, nr 17-18, poz. 257, str. 753).

Jak już podkreślono w ocenie materiału dowodowego, ze wspomnianego okresu nie zachowały się żadne akta osobowe skarżącego, z których wynikałoby, w jakich konkretnie okresach, jakich lat ubezpieczony pracował u danego pracodawcy. Zauważenia przy tym wymaga, że skradzione dokumenty nie miały znaczenia dla przedmiotowej sprawy, ponieważ wśród nich nie znajdowała się dokumentacja pracownicza np. świadectwa pracy dotyczące spornego okresu.

Powyższe nie wynika również z zeznań samego wnioskodawcy, jak i świadków. Odwołujący nie potrafi określić, w jakich zakładach w konkretnych okresach, konkretnych latach pracował u konkretnego pracodawcy. Przesłuchani w sprawie świadkowie również nie potrafili odpowiedzieć na to pytanie. Znamiennym jest jednak, że świadek H. K. i świadek W. G. zeznali, że zawsze zgłaszali indywidualnie pracowników do organu rentowego i odprowadzali za nich składki. Nie zdarzało im się zapomnieć, żeby to zrobić. Zatrudniali pracowników tylko legalnie. Z kolei świadek D. L. podnosił, że jego ojciec zawsze dbał o to, żeby wszyscy pracownicy byli zgłoszeni indywidualnie w ZUS-ie i odprowadzał za nich składki. Z powyższego jednoznacznie wynika, że gdy odwołujący był zatrudniony u H. K., J. L. (1) i W. G. to został zgłoszony jako pracownik w organie rentowym.

Wskazuje na to również fakt, że organ rentowy uwzględnił do wyliczenia kapitału początkowego okres zatrudnienia ubezpieczonego:

- u J. L. (1) od 1 kwietnia 1977 r. do 25 kwietnia 1978 r. (do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia) oraz od 6 sierpnia 1981 r. do 2 listopada 1981 r. (do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia),

- u H. K. od 13 listopada 1981 r. do 31 stycznia 1982 r. (do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia)

- u W. G. od 15 kwietnia 1986 r. do 18 stycznia 1988 r. (do podstawy wymiaru przyjęto wynagrodzenie wykazane na potwierdzeniu okresów ubezpieczenia oraz kwotę zasiłku chorobowego wypłaconego za okres od 2 grudnia 1987 r. do 6 grudnia 1987 r.).

Należy zatem podkreślić, że wskazani pracodawcy dokonywali zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych.

Brak jest dowodów, że skarżący pracował u w/w pracodawców jeszcze w innych okresach. Tym bardziej, że D. L. wskazywał, że jego ojciec zatrudniał odwołującego dwukrotnie (przed i po odbyciu kary pozbawienia wolności, czyli tak jak uwzględnił organ rentowy). Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika również, aby w spornych okresach odwołujący pracował w innych zakładach pracy. W konsekwencji wskazania wymaga, że organ rentowy przy wyliczaniu kapitału początkowego ubezpieczonego skrupulatnie uwzględnił wszystkie możliwe okresy zatrudnienia. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie innych niż wyżej przyjęte okresy pracy wnioskodawcy. Skarżący w toku postępowania nie udowodnił w sposób pewny i konkretny faktu posiadania innych niż przyjętych przez organ rentowy, przy obliczeniu wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego, okresów zatrudniania, co w konsekwencji mogłoby mieć wpływ na wysokość emerytury.

Stosownie do art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W postępowaniu sądowym ubezpieczony może korzystać
z wszelkich środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty, w szczególności z dowodów dokumentów oraz z przesłuchania świadków (zob. wyrok SN z 25.07.1997 r., II UKN 186/97, OSNP 11/1998, poz. 342).

Wskazać należy, iż nie jest rzeczą Sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Stanowisko takie zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996r. sygn. akt I CKU 45/96 (opubl. OSNC z 1997r., z.6-7, poz.76). Podobnie, w wyroku z 7 października 1998 r., II UKN 244/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 662, Sąd Najwyższy stwierdził nawet, że od 1 lipca 1996 r. nastąpiło zniesienie zasady odpowiedzialności sądu za wynik postępowania dowodowego, także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Podobny pogląd zaprezentował Sąd Apelacyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku
z dnia 15 marca 2006 roku, zapadłego w sprawie o sygn. akt III AUa 1096/05, wskazując,
iż ujemne konsekwencje związane z trudnościami w dokumentowaniu wysokości wynagrodzeń z lat odległych nie powinny obciążać wyłącznie ubezpieczonych, jednakże nie można również odpowiedzialności za taki stan rzeczy przenosić wyłącznie na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustawowym wymogiem jest, bowiem wykazanie przez ubezpieczonego konkretnych kwot otrzymanych przez niego zarobków, jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie społeczne, przy czym nie może istnieć tu żaden stan niepewności co do wysokości.

Ciężar dowodu należy rozumieć z jednej strony jako obarczenie strony procesu obowiązkiem przekonania sądu dowodami o słuszności swoich twierdzeń, a z drugiej konsekwencjami poniechania realizacji tego obowiązku, lub jego nieskuteczności. Tą konsekwencją jest zazwyczaj niekorzystny dla strony wynik procesu. To interes strony, jakim jest wygranie procesu, nakazuje jej podjąć wszelkie możliwe czynności procesowe w celu udowodnienia przedstawionych twierdzeń o faktach; strony nie można zmusić do ich podjęcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7.11.2007 r., II CSK 293/07, LEX nr 487510, wyrok Sądu Najwyższego z 17.06.2009 r., IV CSK 71/09, LEX nr 737288).

Tymczasem odwołujący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na przyjęcie innych niż przyjęte ostatecznie przez organ rentowy okresy pracy wnioskodawcy, po weryfikacji jego odwołań od zaskarżonych decyzji. Przypomnieć raz jeszcze należy, że sam wnioskodawca nie był w stanie nawet wskazać, w jakich konkretnie okresach, konkretnych lat pracował u wymienionych powyżej pracodawców.

Reasumując stwierdzić należy, że organ rentowy przy ustalaniu kapitału początkowego ubezpieczonego, a w konsekwencji emerytury, słusznie nie uwzględnił okresów zatrudnienia od 1 lutego 1982 r. do 14 kwietnia 1986 r. oraz od 19 stycznia 1988 r. do 14 stycznia 1997 r.

Wobec powyższego, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c., orzekł jak sentencji wyroku.

Dodano: 15 października 2025, Opublikował(a): Magdalena Baraniecka
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Łodzi
Osoba, która wytworzyła informację: SSO Monika Pawłowska - Radzimierska
Data wytworzenia informacji: 15 kwietnia 2025