Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. odmówił A. I. prawa do przeliczenia emerytury. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nadal brak jest możliwości doliczenia do stażu pracy okresu zatrudnienia od dnia 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r. w Restauracji (...), ponieważ ZUS nie prowadzi ewidencji agentów. W konsekwencji, ponieważ nie zaistniały nowe okoliczności w sprawie, brak jest podstaw do przeliczenia emerytury.

(decyzja z dnia 19 kwietnia 2024 r. - k. 705 pliku I akt ZUS)

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył A. I., uznając ją za krzywdzącą. Wnioskodawca wniósł o przeliczenie świadczenia z uwzględnieniem okresu zatrudnienia od 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r. w Restauracji (...) w Ł.. Skarżący wskazał, że w okresie od 1 stycznia 1990 r. do 31 stycznia 1992 r. restauracja była prowadzona przez ajenta K. Ś. (1). W spornym okresie wnioskodawca był u niego zatrudniony. Składki na rzecz ZUS od ajenta i pracowników włącznie wpłacane były na rzecz wynajmującego tj. (...) (...) w Ł., skąd odprowadzano je do (...) Oddziału ZUS. Ubezpieczony zaznaczył przy tym, że K. Ś. (1) uzyskał korzystny wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi, dzięki czemu organ rentowy uznał w/w okres pracy ajenta za okres składkowy.

(odwołanie - k. 3-3 verte)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację, jak w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Zakład wyjaśnił, że do ustalenia wartości kapitału początkowego ubezpieczonego nie uwzględnił okresu od 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r., ponieważ skarżący nie został zgłoszony do ubezpieczenia osób opłacających składki na własne ubezpieczenie oraz osób z nimi współpracujących. Za powyższy okres wnioskodawca nie przedłożył zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, wystawionego przez macierzysty zakład pracy lub następcę prawnego.

(odpowiedź na odwołanie - k. 4-5 verte)

Postanowieniem z dnia 13 maja 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV U 237/24 Sąd Okręgowy w Sieradzu, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu sprawy z odwołania A. I. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w Ł. z 19 kwietnia 2024 r. nr (...) o wysokość emerytury, postanowił stwierdzić swą niewłaściwość i przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzi, VIII Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jako miejscowo właściwemu.

(postanowienie - k. 7)

Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:

A. I. urodził się (...)

(bezsporne)

Decyzją z dnia 5 lutego 2024 r. organ rentowy ustalił ubezpieczonemu kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. w kwocie: 62194,22 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego zostały uwzględnione okresy składkowe: łącznie 17 lat, 0 miesięcy i 14 dni, tj. 204 miesiące oraz okresy nieskładkowe: 2 miesiące i 17 dni, tj. 2 miesiące. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego wnioskodawcy Zakład uwzględnił wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1985 - 1994 ze wskaźnikiem wysokości kapitału początkowego wynoszącym 46,25%. Do ustalenia wartości kapitału początkowego ubezpieczonego organ rentowy nie uwzględnił okresu od 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r., gdyż nie została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne.

(decyzja z dnia 5 lutego 2024 r. - k. 6-7 pliku I akt ZUS)

W dniu 16 kwietnia 2024 r. A. I. złożył do organu rentowego wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego. Ubezpieczony wniósł o doliczenie do stażu pracy okresu zatrudnienia od dnia 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r. powołując się na sprawę sądową dotyczącą K. Ś. (1), która toczyła się przed Sądem Okręgowym w Łodzi, VIII Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt VIII U 2337/20).

(wniosek z dnia 16 kwietnia 2024 r. wraz z załącznikiem - k. 701-703)

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r. organ rentowy odmówił A. I. prawa do przeliczenia emerytury. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nadal brak jest możliwości doliczenia do stażu pracy okresu zatrudnienia od dnia 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r. w Restauracji (...), ponieważ ZUS nie prowadzi ewidencji agentów. W konsekwencji, ponieważ nie zaistniały nowe okoliczności w sprawie, brak jest podstaw do przeliczenia emerytury.

(decyzja z dnia 19 kwietnia 2024 r. - k. 705 pliku I akt ZUS)

Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 15 marca 1991 r. wydanym przez Restaurację - Klub (...) w Ł. A. I. był zatrudniony w Restauracji (...), Al. (...) w Ł. - zakład agencyjny: K. Ś., Sł. M. w okresie od 1 września 1990 r. do 15 marca 1991 r. W w/w okresie zajmował stanowisko bufetowego.

(świadectwo pracy - k. 19 pliku (...) akt ZUS, koperta k. 22)

W okresie od 1 stycznia 1990 r. do 31 stycznia 1992 r. restauracja (...) w Ł. była prowadzona przez ajenta K. Ś. (1). K. Ś. (1) zaproponował ubezpieczonemu pracę w restauracji, ponieważ miał do niego zaufanie.

(pisemne zeznania świadka K. Ś. (1) - k. 51, oświadczenie K. Ś. (1) - k. 44)

Skarżący w spornym okresie od 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r. świadczył pracę na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w siedzibie w/w restauracji jako bufetowy.

(zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 6 grudnia 2024 r. e-protokół (...):06:17 - 00:07:27 - koperta k. 46 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym na rozprawie z dnia 18 października 2024 r. e-protokół (...):04:45-00:08:49 - koperta k. 33, pisemne zeznania świadka K. Ś. (1) - k. 51)

Odwołujący otrzymywał wynagrodzenie za pracę, które było raczej w stałej wysokości. Prowizja była w sytuacji, gdy obrót był większy.

(zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 6 grudnia 2024 r. e-protokół (...):06:17 - 00:07:27 - koperta k. 46 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym na rozprawie z dnia 18 października 2024 r. e-protokół (...):04:45-00:08:49 - koperta k. 33)

Odwołujący nie zawierał umowy agencyjnej ani umowy z agentem.

(zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 6 grudnia 2024 r. e-protokół (...):06:17 - 00:07:27 - koperta k. 46 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym na rozprawie z dnia 18 października 2024 r. e-protokół (...):04:45-00:08:49 - koperta k. 33)

Restauracja znajdowała się w gestii (...) (...) przy ul. (...) w Ł.. Instytucja ta miała upoważnienie (...) Urzędu Miasta Ł. do wynajmowania tego lokalu podnajmującym. Umowa najmu była tak skonstruowana, że część składek na rzecz ZUS pokrywał za ajenta i jego pracowników (...) (...). W związku z powyższym K. Ś. (1) wpłacał składki w określonej w umowie stawce do księgowości (...) (...), a ten przekazywał składki zbiorczo do (...) Oddziału ZUS. Restauracja miała dwóch właścicieli i zatrudniała ośmiu pracowników.

(pisemne zeznania świadka K. Ś. (1) - k. 51, oświadczenie K. Ś. (1) - k. 44, umowa na warunkach zlecenia w zakresie prowadzenia Restauracji - Klubu (...) - k. 7-14 pliku I załączonych akt ZUS świadka K. Ś. (1), dowody wpłat na składki do ZUS - k. 27-31, k. 1-6 pliku I załączonych akt ZUS świadka K. Ś. (1))

Na dowodach wpłat z dnia 9 kwietnia 1991 r. oraz 18 stycznia 1991 r. na składki na rzecz ZUS za ajentów i pracowników restauracji wyszczególnione zostało nazwisko skarżącego.

(dowód wpłaty z dnia 9 kwietnia 1991 r. - k. 2 pliku I załączonych akt ZUS świadka K. Ś. (1), dowód wpłaty z dnia 18 stycznia 1991 r. - k. 4 pliku I załączonych akt ZUS świadka K. Ś. (1), k. 30)

Ubezpieczony sam również opłacał składki na ZUS.

(dowód wpłaty z dnia 26 września 1990 r. - k. 29, dowód wpłaty z listopada 1990 r. - k. 30, zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 6 grudnia 2024 r. e-protokół (...):06:17 - 00:07:27 - koperta k. 46 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym na rozprawie z dnia 18 października 2024 r. e-protokół (...):04:45-00:08:49 - koperta k. 33)

Prawomocnym wyrokiem z dnia 2 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt VIII U 2337/20 Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu sprawy z odwołania K. Ś. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Ł. z dnia 14 września 2020 roku znak (...) oraz z dnia 10 września 2020 roku znak (...)-2020 o wysokość emerytury zaliczkowej i wysokość emerytury, zmienił zaskarżone decyzje i zaliczył K. Ś. (1) do stażu pracy okres od 1 sierpnia 1990 r. do 31 marca 1992 r. w (...) (...) w Ł. jako okres składkowy poczynając od 1 lipca 2020 r.

(bezsporne, wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 2 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt VIII U 2337/20 - k. 65 załączonych akt VIII U 2337/20)

Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach ZUS, a także na podstawie załączonych akt ZUS, a także zeznań świadka K. Ś. (1) oraz załączonych akt o sygn. VIII U 2337/20. Ponadto Sąd Okręgowy oparł się o zeznania wnioskodawcy oraz o pisemne zeznania świadka K. Ś. (1) – dając im wiarę w całości, albowiem korelowały z w/w dokumentami tworząc spójną, logiczną całość. Zebrane dowody nie nasuwają wątpliwości i pozwalają tym samym na wydanie rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią przepisu art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm., dalej: ustawa o emeryturach i rentach z FUS) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.

Stosownie do art. 174 ust. 1 tejże ustawy, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Zgodnie z ust. 2, przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.

Zgodnie z ust. 3 przywołanego artykułu, podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Według ust. 3b w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2013 roku (w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2013 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.

Natomiast w myśl ust. 7 analizowanego przepisu do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w (...) kwartale kalendarzowym 1998 roku. Ustęp 8 powyższego przepisu stanowi, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku, , według wskazanego w nim wzoru.

Z kolei w myśl art. 15 ust. 1 powyższej ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.

Natomiast stosownie do brzmienia ust. 2a tego samego przepisu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.

Z kolei na postawie ust. 6 omawianego przepisu na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Zgodnie z art. 17 powołanej ustawy ust.1. Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 1-4, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się podstawę wymiaru składek za okres faktycznego podlegania ubezpieczeniu, z uwzględnieniem ust. 2 i 3. Przepis art. 15 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Nie ustala się podstawy wymiaru renty dla ubezpieczonego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli nie pozostawał on w ubezpieczeniu co najmniej przez 1 rok kalendarzowy (ust. 2). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 5, z powodu pełnienia zastępczej służby wojskowej, odbywania czynnej służby wojskowej albo korzystania z urlopu wychowawczego ( ust. 3).

Jak stanowi art. 15 ust. 4 w/w ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1.  oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2.  oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3.  oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4.  mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%, jednakże przy ponownym przeliczeniu wysokości emerytury należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy uwzględnia się kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.

W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, iż kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej.

Przytoczone zasady postępowania – w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 roku w sprawie o sygn. III UZP 2/03 (OSNP 2003/14/338) - tak przy ustalaniu prawa do świadczenia, jak i jego przeliczaniu, pozwalają na ogólną uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ubezpieczonym dokonanie wyboru, w ramach prawa, najkorzystniejszego z ich punktu widzenia okresu, z którego podstawa wymiaru składek ubezpieczeniowych, będzie stanowić podstawę wymiaru świadczenia.

Z kolei ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, a więc dla osób takich jak wnioskodawca określa przepis art. 24 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

Stosownie do treści art. 25 ust 1 ustawy emerytalnej, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Z kolei zgodnie z art. 26 ust 1 ustawy emerytalnej, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. W ust. 2 wskazano, ze wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach (ust. 3). Przy czym w ust. 4 i 5 wskazano, że tablice trwania życia ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" corocznie w terminie do dnia 31 marca Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Tablice, o których mowa w ust. 4, są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że zasadą obowiązującą przy ustalaniu wysokości emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. jest zasada zdefiniowanej składki, zgodnie z którą wysokość świadczenia zależy z jednej strony od sumy składek emerytalnych jakie zostały zgromadzone na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS za okres poczynając od 1 stycznia 1999 r., zaś z drugiej od wysokości kapitału początkowego, tj. od kwoty ustalonej oddzielnie dla każdego ubezpieczonego według ustalonego przez ustawodawcę wzoru, odzwierciedlającej w przybliżeniu stan jego konta ubezpieczeniowego za okres do 31 grudnia 1998 r.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 1 o emeryturach i rentach z FUS okresem składkowymi są okresy ubezpieczenia. Przepis 6 ust. 2 pkt 13 ustawy stanowi, że za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, w tym pracy na obszarze Państwa Polskiego wykonywanej na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz współpracy przy wykonywaniu takiej umowy:

a) objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki,

b) wykonywanej przed dniem 1 stycznia 1976 r., jeżeli umowa odpowiadała warunkom ubezpieczenia obowiązującym w tym dniu.

Przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy zatrudnienia jako okresy ubezpieczenia (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach), bez względu na to, czy pracodawca opłacił należne składki./tak SN w wyroku z dnia 22.11.2018 r, (...) UK 363/17/.

W przedmiotowej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy ustalając wysokość emerytury wnioskodawcy organ rentowy powinien uwzględnić w jej wysokości dodatkowy okres stażowy – od dnia 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r., kiedy to odwołujący świadczył pracę w Restauracji (...) w Ł. jako bufetowy.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z treścią §21 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. nr 237, poz.1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Wskazana regulacja niewątpliwie wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza jednak, iż zarówno okres zatrudnienia jak i wysokość uzyskiwanego uposażenia nie może być wykazana w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lipca 1997 r. (...) UKN 186/97, OSNAPiUS 1998/11/342, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 marca 1997 r., III AUa 105/97 OSA w W. rok 1997, Nr. 2, poz. 7; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 18 sierpnia 1993 r., III AUr 294/93, P.. Sąd. rok 1994, Nr. 3, poz. 6)

Przyjąć zatem należy, iż w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (sporne czy też niemożliwe do udowodnienia przy pomocy dowodu z dokumentu) mogą być dowodzone wszelkimi dostępnymi środkami, które Sąd uzna za pożądane i celowe, co wynika także z treści przepisu art. 473 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę zeznań wnioskodawcy i świadka w kontekście dostępnej dokumentacji związanej ze spornym okresem zatrudnienia wnioskodawcy od dnia 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r. w Restauracji (...), co dało podstawę do oceny zaskarżonej decyzji w świetle zarzutów ubezpieczonego.

W toku trwania przedmiotowego postępowania ustalono, że A. I. w okresie od dnia 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r. był niewątpliwie zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Restauracji (...) w Ł. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku bufetowy. W spornym okresie restauracja była prowadzana przez ajenta K. Ś. (1). K. Ś. (1) zaproponował ubezpieczonemu pracę w restauracji, ponieważ miał do niego zaufanie. Odwołujący otrzymywał wynagrodzenie za pracę. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący nie zawierał umowy agencyjnej ani umowy zlecenia z agentem, a umowę o pracę.

Restauracja znajdowała się w gestii (...) (...). Instytucja ta miała upoważnienie (...) Urzędu Miasta Ł. do wynajmowania tego lokalu podnajmującym. Umowa najmu była tak skonstruowana, że część składek na rzecz ZUS pokrywał za ajenta i jego pracowników (...) (...). W związku z powyższym K. Ś. (1) wpłacał składki w określonej w umowie stawce do księgowości (...) (...), a ten przekazywał składki zbiorczo do (...) Oddziału ZUS. W konsekwencji składki za ubezpieczonego były przekazywane do organu rentowego. Również ubezpieczony opłacał składki samodzielnie. Należy też podkreślić, że pracodawca wnioskodawcy ma uwzględniony w wysokości świadczenia okres od 1 sierpnia 1990 r. do 31 marca 1992 r. w (...) (...) w Ł. jako okres składkowy.

Powyższe jednoznacznie wynika ze świadectwa pracy ubezpieczonego z w/w zakładu pracy, dowodów wpłat na składki do ZUS, umowy na warunkach zlecenia w zakresie prowadzenia Restauracji - Klubu (...) znajdujących się w załączonych aktach rentowych świadka K. Ś. (1) oraz jednogłośnych zeznań wnioskodawcy i świadka. W związku z powyższym w ocenie Sądu okres ten powinien zostać zaliczony przez organ rentowy do stażu pracy ubezpieczonego, jako okres ubezpieczenia.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 19 kwietnia 2024 r. w ten sposób, że zobowiązał organ rentowy do przeliczenia A. I. emerytury poprzez uwzględnienie w jej wysokości dodatkowego okresu stażowego – od dnia 1 września 1990 r. do dnia 15 marca 1991 r., o czym orzekł, jak w sentencji wyroku.