Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z 28.04.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że Z. K. (1), jako pracownik u płatnika skałek (...) M. K., (...) SPÓŁKA JAWNA, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym chorobowemu w okresie od 1.11.2022 r., zarzucając pozorność umowy o pracę, której celem w ocenie organu nie było rzeczywiste wykonywanie pracy przez ubezpieczoną na rzecz płatnika w ramach stosunku pracy na stanowisku specjalisty social media menagera, ale uprawdopodobnienie jego istnienia -uzyskanie pracowniczego tytułu do ubezpieczeń celem umożliwienia ubezpieczonej skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Ponadto zdaniem oddziału, Z. K. (1) przerwała korzystanie ze zwolnienia lekarskiego, w efekcie wszczęcia przez oddział postepowania administracyjnego.

/decyzja w aktach ZUS k. 81-87/

Odwołanie od powyżej decyzji, uznając ją za krzywdzącą, wniosła Z. K. (1) domagając się zmiany skarżonej decyzji poprzez uznanie, że wnioskodawczyni podlega obowiązkowym pracowniczym ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie. W uzasadnieniu swego stanowiska podniosła, iż kwestionowana przez ZUS umowa była faktycznie przez nią w spornym okresie wykonywana. Przed rozpoczęciem pracy zdobyła odpowiednie przygotowanie zawodowe uczęszczając na kursy i prelekcje z prowadzenia I. dla firm oraz strategii marketingowych oraz biznesu, ma doświadczenie w tym przedmiocie prowadząc prywatnie I. osiągający 45 tysięcy obserwujących i ok 490 tysięcy wyświetleń miesięcznie, ponadto obowiązujące przepisy nie wymagają posiadania dyplomu uczelni wyższej w danym kierunku. Odwołująca podniosła też, iż nie może odpowiadać za ewentualne błędy płatnika wynikające z faktu dopuszczenia jej do pracy bez wymaganych badań lekarskich.

/ odwołanie k. 3/

W odpowiedzi na odwołanie ZUS, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji.

/odpowiedź na odwołanie k. 8-9 /

Na rozprawie w dniu 22.10.2025r., bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, ustanowiony w toku procesu pełnomocnik wnioskodawczyni, poparł odwołanie , ustanowiony w toku procesu, pełnomocnik obu wspólniczek płatnika poparł odwołanie, pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.

/końcowe stanowiska procesowe stron protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 02:02:08-02:14:55/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Płatnik składek (...) M. K., (...) SPÓŁKA JAWNA powstała w połowie grudnia 2024 w wyniku przekształcenia spółki (...) sp zo.o. Płatnik prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem wg (...) jest sprzedaż hurtowa wyrobów medycznych i farmaceutycznych. Firma zajmuje się sprzętem rehabilitacyjnym, jest jego importerem, w tym prowadzi sprzedaż schodołazów towarowych jak i osobowych. Płatnik zatrudnia pracowników zarówno w oparciu o umowy o prace (obecnie 9 osób) jak i umowę zlecenia (obecnie 1 osoba).

/ bezsporne, zestawienie osób zatrudnionych u płatnika koperta k. 25 zeznania w imieniu płatnika M. K. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:58:29-01:59:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:54:53-01:19:41/

Dziewiętnastoletnia wnioskodawczyni Z. K. (1) jest wnuczką M. K. i bratanicą A. O. - wspólników płatnika .

/ bezsporne/

Wnioskodawczyni ukończyła szkołę średnią, obecnie studiuje zaocznie psychologię na (...) (...), wcześniej zaliczyła jeden semestr na kierunku design w biznesie. Ma doświadczenie 3-3,5 roku w zakresie prowadzenia osobistych social - mediów - ma około 5 mln wyświetleń. Uczestniczyła w kursach i prelekcjach na evencie I. L. W. 2023 i S. B. Ł. 2024 r. gdzie odbyła warsztaty z budowania marki w mediach społecznościowych. Nie pracowała zawodowo tworzyła rolki biznesowe dla firm.

/ wydruk zestawienia wyświetleń i interakcji na koncie wnioskodawczyni na I. k. 5 i k. 14, 116, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:57:06-01:58:29 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:07:56-00:54:53/

W okresie od 1.08 do 31.10.2024 r. wnioskodawczyni wykonywała pracę na rzecz płatnika w oparciu o umowę zlecenia z 30.07.2024 r. za wynagrodzeniem 4500 zł brutto miesięcznie W tym okresie stworzyła ok. 20 postów (w sierpniu 9 postów, we wrześniu 10, w październiku 1) pomagała przy tworzeniu rolek. Pierwszy post został zamieszczony 19.08.2024 r. natomiast ostatni 10.10.2024 r. W sierpniu, wrześniu i październiku prowadziła korespondencję mailową z A. Ż. pracownikiem płatnika tworzącym grafiki do postów przesyłając do nich stosowne opisy. Prowadziła korespondencje mailową z potencjalnymi klientami płatnia. W październiku 2024 r. reprezentowała płatnika na Ogólnopolskiej Konferencji (...). W świetle przedłożonych rachunków, w każdym z miesięcy, na zlecenie, wnioskodawczyni była aktywna 160 godzin. Wnioskodawczyni miała samodzielność decyzyjną, wiedziała, z jakimi mediami miała współpracować, co najwyżej otrzymywała wskazówki.

/umowa zlecenia z dnia 30.07.2024 k. 29 akt ZUS . oświadczenie zleceniobiorcy dla celów PIT k. 33 akt ZUS, rachunki do umowy zlecenia k. 35-37 akt ZUS, wydruk postów k. 6 i k. 15 oraz k. 75-80, 117-121, wydruk korespondencji mailowej k. 128 - 135 zrzut ekranu profilu w aplikacji Klub (...) k. 77 zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:57:06-01:58:29 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:07:56-00:54:53 zeznania w imieniu płatnika M. K. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:58:29-01:59:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:54:53-01:19:41/

W dniu 29.10.2025 strony tj. Z. K. (1) i Płatnik składek (...) M. K., (...) SPÓŁKA JAWNA zawarły umowę nazwaną „umową o pracę”, na czas nieokreślony od 1.11.2024 r. w ramach, której wnioskodawczyni zobowiązała się wykonywać pracę na stanowisku specjalista social media menager, w siedzibie firmy (...) w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem 5730,00 zł brutto. Począwszy od dnia 4.11.2024 r.

/ umowa o prace k. 49 akt ZUS nadto w dokumentacji osobowej koperta k. 25/

Dokument zgłoszenia do ubezpieczeń wnioskodawczyni od 1.11.2024 r. płatnik przekazał 6.11.2024 r. tj w ustawowym terminie.

/ bezsporne/

Przed zgłoszeniem do ubezpieczeń u Płatnika, Z. K. (1) nie posiadała tytułu do ubezpieczeń społecznych, w tym do ubezpieczenia chorobowego, z którego nabywa się prawo do wypłaty zasiłku chorobowego.

/ bezsporne/

Orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań do wykonywania pracy, na wskazanym stanowisku wnioskodawczyni, uzyskała dopiero z dniem 8.11.2024 r. Pierwsze skierowanie na badanie otrzymała 29.10.2024 r. nie stawiła się na badanie w dniu 4.11.2024.

/ skierowanie na badanie k. 31 akt ZUS nadto w dokumentacji osobowej koperta k. 25 A. O. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:59:07-02:02:02 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 01:19:41 -01:32:05

Do obowiązków wnioskodawczyni na stanowisku specjalisty social media menagera miało należeć obsługa social mediów oraz nadzorowanie działań marketingowych mających na celu zwiększenie ruchu w sieci i pozyskanie odpowiedniego zaangażowania klientów, w tym tworzenie strategii marketingowej, tworzenie atrakcyjnych postów i relacji, interakcja z odbiorcami, współpraca z działem sprzedaży i marketingu, monitorowanie i analiza efektywności oraz prowadzenie płatnych kampanii reklamowych oraz social mediów firmy. Obowiązki wnioskodawczyni powierzone jej w oparciu o umowę o pracę nie różniły się od tych, które wykonywała w ramach zlecenia.

/ zakres obowiązków k. 46 akt ZUS, wyjaśnienia płatnika w postepowaniu przed ZUS k. 27-28/

Stanowisko powierzone wnioskodawczyni było stanowiskiem nowoutworzonym. Niemniej jednak, wcześniej, obowiązki w zakresie social mediów, wykonywał A. Ż., zatrudniony u płatnika, na umowę o pracę na stanowisku młodszy specjalista ds. S. M.. WW zajmował się informatyką, prowadził F., I. tworzył dla płatnika strony internetowe sklepy, robił kampanie mailingowe. To - A. Ż. wspierał wnioskodawczynię, w przygotowywaniu postów. Przedstawiał jej sugestie, jak powinny być zrobione, wymieniał się z nią korespondencję, w tym przedmiocie średnio 1 raz w tygodniu, w okresie, gdy realizowała umowę zlecenia. Zajmował się rzeczywistym tworzeniem postów - rzeczami technicznymi w programach graficznych. Wnioskodawczyni zajmowała się opisami, „wrzucaniem na kanały” i zarzadzaniem profilami.

/ zestawienie osób zatrudnionych koperta k. 25 zeznania świadka A. Z. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:33:08-01:44:49/

Czynności wnioskodawczyni, miały być wykonywana w siedzibie spółki, w godzinach 9-16, przy użyciu komputera biurowego oraz służbowego telefonu. Do siedziby firmy, wnioskodawczyni miała dojeżdżać z babcią lub ciotką (wspólniczkami płatnika). Wnioskodawczyni miała elastyczne godziny wykonywania czynności, nie wykonywała ich , w weekendy, nie podpisywała list obecności .

/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:57:06-01:58:29 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:07:56-00:54:53 zeznania świadka A. Ż. e-protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:33:08-01:44:49, zeznania świadka K. K. e-protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:45:47-01:52:48/

Od chwili podpisania umowy, nazwanej umową o pracę, na profilach społecznościowych spółki, nie miała miejsca żadna aktywność wnioskodawczyni. W spornym okresie, wnioskodawczyni prowadziła korespondencje mailową z K. J. - handlowcem płatnika, dotyczącą ( korespondencję - nie - K. J. ) potencjalnych klientów, oraz potencjalnymi klientami, poznanymi na konferencji Klubu (...) -7.11. 2024, rozmawiała z potencjalnymi klientami telefonicznie. Miała badać rynek, pod kątem nowego sprzętu. Miała się uczyć i przysłuchiwać rozmowom innych handlowców, z klientem. Od innych pracowników, otrzymywała rady, wskazówki, podpowiedzi , informacje, instrukcje, dotyczące produktów, które sprzedają.

/ korespondencja mailowa k. 127 wydruk korespondencji mailowej k. 128 - 135 zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:57:06-01:58:29 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:07:56-00:54:53 zeznania w imieniu płatnika M. K. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:58:29-01:59:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:54:53-01:19:41 zeznania w imieniu płatnika A. O. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:59:07-02:02:02 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 01:19:41 -01:32:05/

Pracownicy płatnika, w spornym okresie, nie byli świadkami wydawania wnioskodawczyni, przez płatnika, poleceń, dotyczących pracy, nie wiedzą, jak z pracy była rozliczana, w jakich godzinach przychodziła do pracy.

/zeznania świadka A. Ż. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:33:08-01:44:49 zeznania świadka K. K. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:45:47-01:52:48 /

Wynagrodzenie za pracę było przekazywane wnioskodawczyni na rachunek bankowy.

/listy płac k. 39-41,55-58 akt ZUS, karty wynagrodzeń k. 28-68 zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:57:06-01:58:29 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:07:56-00:54:53zeznania w imieniu płatnika M. K. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:58:29-01:59:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:54:53-01:19:41/

Z dniem 1.12.2024 r. do 11.03.2025 r. wnioskodawczyni stała się niezdolna do pracy z powodu choroby. Wnioskodawczyni leczy się przewlekle od 2020 r. z powodu zaburzeń adaptacyjnych, zaburzeń osobowości mieszanych zaburzeń lekowo - depresyjnych. W październiku 2024 wnioskodawczyni miała kolejny epizod depresyjny ale myślała że sobie poradzi.

/ bezsporne zestawienie nieobecności k. 26-27, dokumentacja medyczna k. 95 -97 k. 115 zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:57:06-01:58:29 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:07:56-00:54:53/

W okresie nieobecności wnioskodawczyni, nikt nie został , w jej miejsce, zatrudniony ani zaangażowany. Z klientami nadal prowadzili rozmowy - pozostali pracownicy. A. Ż. prowadził nadal social media, przejmując ponownie, obowiązki wnioskodawczyni, bez dodatkowej gratyfikacji, z tego tytułu.

/zeznania w imieniu płatnika M. K. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:58:29-01:59:07 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:54:53-01:19:41 zeznania świadka A. Ż. protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:33:08-01:44:49/

Kwestionowana umowa z płatnikiem została rozwiązana za porozumieniem stron. W chwili obecnej od 28.07.2025 r. , wnioskodawczyni jest zatrudniona w G. (...) Nero w W., gdzie także teraz mieszka na stałe. Nie działa w social mediach zawodowo.

/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 22.10.2025 01:57:06-01:58:29 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:07:56-00:54:53/

Płatnik sporządził następującą dokumentację osobowo płacową dotyczącą wnioskodawczyni: informację o warunkach zatrudnienia dla pracownika zatrudnionego na podstawie umowy na czas nieokreślony, zakres obowiązków pracownika, kartę szkolenia wstępnego w dziedzinie BHP, listy płac od 11/2024 do 02/2025 , rachunki do umowy zlecenia z 27.08, 30.09, 29.10.2024 r., oświadczenie zleceniobiorcy do celów ZUS i PIT z tytułu zawartej umowy zlecenie, skierowanie na wstępne badania lekarskie z 29.10.2024 r. , umowa zlecenia z dnia 30.11.2024 r.

/ wskazana dokumentacja k. 31-49, 53 -69 akt ZUS karty wynagrodzeń k. 28-68/

Płatnik złożył za wnioskodawczynię dokumenty rozliczeniowe od 11/2024 do 03/2025 w których wskazał pełny wymiar czasu pracy oraz obliczył i rozliczył składki na ubezpieczenia społeczne od miesięcznych podstaw ich wymiaru w wysokości za (...) -5730,00, (...) -0 zł (...) - 0 zł , (...) -42 zł , (...) - 3671,46 zł. Ponadto płatnik wskazał za ubezpieczoną wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy z powodu choroby finansowane ze środków pracodawcy od 1.12.2024 do 02.02/2025 oraz zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego od 3.02do 11.03.2025 r. W tym przedmiocie został złożony w ZUS wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego dla odwołującej.

/ bezsporne/

Płatnik składek (...) Spółka jawna opłacił składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za Z. K. (1) za następujące miesiące:

- 11/2024 r. - na FUS 1 813,20 zł, na FUZ 445,05 zł;

- 12/2024 r. - na FUS 0,00 zł, na FUZ 367,92 zł (ubezpieczona przebywała na zwolnieniu lekarskim)

- 01/2025 r. - na FUS 0,00 zł, na FUZ 367,92 zł (ubezpieczona przebywała na zwolnieniu lekarskim)

- 02/2025 r. - na FUS 13,29 zł, na FUZ 0,00 zł (ubezpieczona przebywała na zwolnieniu lekarskim)

- 03/2025 r. - na FUS 1161,63 zł, na FUZ 285,13 zł 04/2025 r. - na FUS 1 222,58 zł, na FUZ 300,08 zł.

Płatnik składkę na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wykazuje w deklaracjach rozliczeniowych łącznie za zatrudnionych pracowników. Na dzień dzisiejszy nie posiada z tego tytułu zadłużenia.

Za (...) , (...) oraz 1-2.2025 płatnik wypłacił Ubezpieczonej wynagrodzenie za czas choroby . Natomiast za okres 3.02.2025 do 11.03.2025 hipotetyczna wysokość zasiłku chorobowego należna wnioskodawczyni wyniosłaby 4878,82 zł

/ pismo k. 142, zestawienie k. 143/

Z tytułu prowadzonej działalności płatnik osiągnął zysk w wysokości:

- w 2023 r. 1 062 970,74 zł

-w 2024 r. 1 936 325,15 zł

/ dokumentacja finansowo - księgowa k. 19-26 akt ZUS/

Wnioskodawczyni nie jest już aktywna w firmie płatniczek : od 28.07.2025 r. jest zatrudniana w firmie (...) w W..

/ zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnai22.10.2025r. płyta CD k. 141

Powyższych ustaleń, Sąd dokonał na podstawie powołanych dokumentów, a także zeznań świadków i stron spornej umowy, nazwanej, umową o pracę, w zakresie, w jakim można było na ich podstawie ustalić, że wnioskodawczyni rzeczywiście wykonywała na rzecz firmy płatnika składek w spornym okresie pewne czynności, co nie przesądza automatycznie wbrew wywodom skarżącej o pracowniczym charakterze jej zatrudnienia w firmie płatnika składek.

Sąd nie dał natomiast wiary zeznaniom wnioskodawczyni Z. K. (1) i wspólniczkom płatnika składek M. K. i A. O., w których wskazywały na zatrudnienie wnioskodawczyni na podstawie umowy o pracę. W ocenie Sądu Okręgowego brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów potwierdzających wykonywanie pracy przez ubezpieczoną w ramach stosunku pracy. Przeciwko prawdziwości zeznań płatnika składek oraz ubezpieczonej przemawiają, zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne.

Sąd nie neguje, że wnioskodawczyni, zwłaszcza w okresie od sierpnia do października, w sposób bardziej wzmożony, następnie, w spornym okresie, ale już w sposób - mniej intensywny- o czym świadczy brak zamieszczanych postów relacji wykonywała czynności związane z obsługa social mediów. Pierwotnie wnioskodawczyni , umieściła ok 20 postów współpracowała z A. Ż. , przy ich tworzeniu - w tym celu ok 1 raz w miesiącu wymieniali korespondencję mailową. Zajmowała się ich opisami wrzucaniem postów na kanały i zarzadzaniem profilami. Prowadziła korespondencję mailową z potencjalnymi klientami płatnia. W październiku 2024 r., reprezentowała płatnika na Ogólnopolskiej Konferencji (...). Następnie, jak zeznawano już w okresie zawarcia umowy o pracę, na profilach społecznościowych co prawda nie miała miejsca, żadna aktywność wnioskodawczyni ( wnioskodawczyni podnosiła, iż dalsze ich zamieszczanie nie było konieczne bo i tak ilość zamieszczonych postów była wynikiem wyższym od średniej częstotliwości postowania kont w podobnych branżach) miała jednak prowadzić korespondencje mailową z K. J. handlowcem płatnika dot. potencjalnych klientów, oraz potencjalnymi klientami poznanymi na konferencji Klubu (...), rozmawiać z potencjalnymi klientami telefonicznie. Miała badać rynek pod kątem nowego sprzętu. Miała się uczyć i przysłuchiwać rozmowom innych handlowców, z klientem, uzyskiwać wskazówki, jak sporządzić ofertę dla klienta. Przy czym wymiana wspomnianej wyżej korespondencji w świetle przedstawionych dowodów miała miejsce wyłącznie w dacie 7.11. 2024 r. a w zakresie także pozostałych aktywności poza zeznaniami stron brak jest dowodów by łączący strony stosunek prawny był faktycznie realizowany na warunkach określonych w art. 22 kp. Nie jest też sporne, że wnioskodawczyni przed zawarciem spornej umowy o pracę nie miała żadnego tytułu do ubezpieczeń, który gwarantowałby jej wypłatę świadczeń na wypadek choroby, tymczasem, co nie jest kwestionowane, leczyła się w związku ze stanem zdrowia psychicznego - nawracającymi epizodami depresji. Zatem, formalne, zawarcie kwestionowanej umowy, dawało ochronę ubezpieczeniową.

Odnosząc się do powyższego, wskazać należy, że zaoferowany w sprawie materiał dowodowy, w tym zeznania świadków, nie pozwalają na uznanie, iż zakres obowiązków wnioskodawczyni i sposób ich wykonywania, faktycznie uległ zmianie, co determinować mogłoby , zawarcie umowy o pracę od 1.11.2024 r. Podkreślić należy, iż, zarówno , przed zawarciem umowy, gdy wnioskodawczyni była zaangażowana, wyłącznie w oparciu o umowę zlecenie, jak i później, wnioskodawczyni miała zajmować się obsługą social mediów. Przy czym, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza z zeznań świadków, nie wynika, aby sposób wykonywania obowiązków - uległ zmianie, aby ktoś kierował pracą wnioskodawczyni ( przeciwnie płatniczka - szczerze zeznała na rozprawie 22.X.2025r.- że nie ma dogłębnej wiedzy z zakresu obsługi social mediów), jakkolwiek rozliczał ją z powierzonych zadań, godzin i wymiaru wykonywanej pracy, aby wykonywała prace w warunkach podporządkowania. Zeznania stron, w tej materii, są, zatem, odosobnione i nie znajdują oparcia w jakichkolwiek innych dowodach. Podkreślić, przy tym, należy, jak wskazywała sama płatniczka w postępowaniu wyjaśniającym sposób wykonywania obowiązków i ich zakres nie po zawarciu umowy o pracę, nie uległ żadnej zmianie. Wątpliwa jest też potrzeba zatrudnienia wnioskodawczyni stricte o umowę o pracę, skoro jej obowiązki bez żadnej gratyfikacji w pełni przejął wykonujący je - także przed zaangażowaniem, wnioskodawczyni - pracownik płatnika - A. Ż..

Natomiast dokumentacja kadrowo - osobowa, sporządzona przez płatnika dla wnioskodawczyni potwierdza jedynie fakt formalnego jej sporządzenia, nie jest jednak dowodem faktycznego istnienia pomiędzy stronami stosunku pracy. Zdaniem Sądu sporządzenie dokumentacji osobowej wnioskodawczyni miało jedynie uwiarygodnić wersję o pracowniczym charakterze jej zatrudnienia w firmie płatnika składek. Nie jest też dowodem na istnienie rzeczywistego stosunku pracy samo opłacanie składki na ubezpieczenie z tytułu sporządzonej umowy o pracę, albowiem stosunek ubezpieczenia jest wtórny wobec stosunku pracy, a na jego rzeczywiste istnienie odwołująca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów, lecz poprzestali na zaprezentowaniu własnej wersji.

Podsumowując, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wynika, aby pomiędzy stronami spornej umowy, nazwanej umową o pracę, doszło do nawiązania stosunku pracy, gdyż brak jest dowodów na podporządkowanie pracownicze wnioskodawczyni w stosunku do płatnika. Ustalone okoliczności przemawiają natomiast za przyjęciem, że strony kwestionowanej umowy o pracę zawierając ją, wykorzystały dotychczas łączącą je relacje, nadto miały inny cel niż jej wykonywanie w reżimie charakterystycznym dla stosunku pracy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art . 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art.12 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350, pracownicy, to jest osoby fizyczne pozostające w stosunku pracy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od nawiązania stosunku pracy do jego ustania.

Stosownie do treści art. 1 ust 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 501) osobom tym, w razie choroby lub macierzyństwa, przysługują świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą.

O uznaniu stosunku łączącego strony za stosunek pracy rozstrzygają przepisy prawa pracy.

Według art. 22 § 1 K.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Skutku przystąpienia do ubezpieczenia nie wywołuje zawarcie umowy o pracę, której strony stwarzają pozór realizacji przez ubezpieczonego czynności odpowiadających treści art. 22 k.p., czyli wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, za wynagrodzeniem, odpowiadającym ilości i jakości świadczonej pracy (art. 78 k.p.). Do cech pojęciowych pracy, stanowiącej przedmiot zobowiązania pracownika w ramach stosunku pracy należą osobiste (nie może on wyręczyć się w pracy inną osobą) i odpłatne jej wykonywanie w warunkach podporządkowania pracodawcy. Dla stwierdzenia cechy podporządkowania pracowniczego z reguły wskazuje się na takie elementy jak: określony czas pracy i określone miejsce wykonywania czynności, podpisywanie list obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz poleceniom kierownictwa co do miejsca czasu i sposobu wykonywania pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych itp.

Zgodnie ze stanowiskiem judykatury stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany. Jeżeli stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 17 stycznia 2006 r. III AUa 433/2005, Wspólnota (...)).

Podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 18 października 2005 r., II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15 – 16/251).

W przedmiotowej sprawie słusznie organ rentowy stanął na stanowisku, że umowa o pracę od dnia 01.11.2024 r., zawarta między płatnikiem składek a ubezpieczoną , jest nieważna, bowiem nie doszło do nawiązania stosunku pracy.

W ocenie Sądu poczynione w sprawie ustalenia uzasadniają stwierdzenie, że zakwestionowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych umowa o pracę została zawarta dla pozoru, to jest bez zamiaru realizacji obowiązków z niej wynikających.

Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.

Z czynnością prawną pozorną mamy do czynienia wówczas, gdy występują, łącznie następujące warunki: oświadczenie woli musi być złożone tylko dla pozoru, oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru, czyli być aktywnym uczestnikiem stanu pozorności. Pierwsza i zasadnicza cecha czynności pozornej wyraża się brakiem zamiaru wywołania skutków prawnych, jakie prawo łączy z tego typu i treścią złożonego oświadczenia. Jest to zatem z góry świadoma sprzeczność między oświadczonymi a prawdziwymi zamiarami stron, czyli upozorowanie stron na zewnątrz i wytworzenie przeświadczenia dla określonego kręgu (otoczenia), nie wyłączając organów władzy publicznej, że czynność o określonej treści została skutecznie dokonana. Jednakże zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z 14 marca 2001 roku (III UKN 258/00, OSNAP 2002/21/527), nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.).

O czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego i wypadkowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia ubezpieczeniem i ewentualnego korzystania ze świadczeń z tego ubezpieczenia nie może być kwalifikowane jako obejście prawa.

W sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa (wyrok SN z 2 lipca 2008 r., II UK 334/07, L.).

Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 24 lutego 2010 r. w sprawie II UK 204/09 (Lex nr 590241), że o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.

Nadto Sąd Najwyższy w wyroku z 25 stycznia 2005 r. (II UK 141/04, OSNP 2005/15/235), trafnie stwierdził, że stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.).

Warto także wskazać, że w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 21 maja 2010 r. w sprawie (...) UK 43/10 (Lex nr 619658) trafnie stwierdzono, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych oraz wypadkowego i chorobowego, to podjęcie zatrudnienia w celu objęcia tymi ubezpieczeniami i ewentualnie korzystania z przewidzianych nimi świadczeń nie jest obejściem prawa.

W wyroku Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2010 r. w sprawie (...) UK 74/10 (Lex numer 653664) stwierdzono zaś, że podstawą ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama umowa o pracę (art. 22 k.p., art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 w/w ustawy). Umowa o pracę nie jest czynnością wyłącznie kauzalną, gdyż w zatrudnieniu pracowniczym chodzi o wykonywanie pracy. Brak pracy podważa sens istnienia umowy o pracę. Innymi słowy jej formalna strona, nawet połączona ze zgłoszeniem do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi podstawy takiego ubezpieczenia.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności jednakże przy takim tylko założeniu, że nastąpiło rzeczywiste jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 22 §1 k.p. Tym samym nie można byłoby czynić odwołującej zarzutów, że zawarła kwestionowaną umowę o pracę jedynie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, pod tym wszakże warunkiem, że na podstawie tej umowy realizowałaby zatrudnienie o cechach pracowniczych.

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z 6 sierpnia 2013 roku, II UK 11/13 (LEX Nr 1375189) jeżeli strony umowy o pracę nie zamierzają wywołać skutku prawnego w postaci nawiązania stosunku pracy, a ich oświadczenia uzewnętrznione umową o pracę zmierzają wyłącznie do wywołania skutku w sferze ubezpieczenia społecznego, to taka umowa jako pozorna jest nieważna (art. 83 § 1 k.c.).

Głównym celem zawarcia umowy o pracę winno być nawiązanie stosunku pracy, a jedynie rezultatem i pośrednim celem zatrudnienia jest uzyskanie wskazanych korzyści. Podkreślić także należy, że zarówno przepisy prawa pracy, prawa ubezpieczeń społecznych, jak i przepisy ustrojowe pozwalają kształtować elementy stosunku pracy zgodnie z wolą stron.

Pozorność umowy o pracę ma miejsce nie tylko wówczas, gdy mimo jej zawarcia praca w ogóle nie jest świadczona, ale również wtedy, gdy jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie niż umowa o pracę. W każdym przypadku decydujące znaczenie ma treść umowy i okoliczności faktyczne jej wykonywania. Podporządkowanie jest jedną z najistotniejszych cech stosunku pracy. Jej brak jest wystarczający do uznania, że wykonywana praca nie jest świadczona w ramach stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., (...) UK 43/09, LEX nr 529772).

Zamiana tytułu ubezpieczenia jest dopuszczalna i możliwa w każdym czasie. Jednakże zmiana tytułu w okresie przed zgłoszeniem jej organowi może być dotkniętą pozornością i w związku z tym nieważną na podstawie art. 83 § 1 KC, a jak wiadomo co do zasady tylko ważny i realny tytuł, a nie jedynie deklarowany wywiera skutki w prawie ubezpieczeń. Umowa zawarta dla pozoru nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. /Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lutego 2022 r., III AUa 1145/21/

Każde postanowienie umowy o pracę, zmierzające do wyłudzenia świadczeń z ubezpieczenia społecznego, należy ocenić jako nieważne wobec istnienia zamiaru obejścia prawa albo przez swą sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, wyrażającą się np. niegodziwością celu albo zderzeniem się z prawem innych ubezpieczonych. Z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika dopuszczalność stosowania przez ZUS art. 58 KC oraz art. 83 § 1 KC do oceny ważności czynności prawnych w sferze prawa ubezpieczeń społecznych. /Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 stycznia 2022 r., (...) 557/21/

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania prawne należy podkreślić, że w realiach n/n sprawy Sąd Okręgowy w celu dokonania kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego musiał badać, czy pomiędzy odwołującą się a płatnikiem od 01.11.2024 r. istotnie doszło do nawiązania i realizacji stosunku pracy w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p.

W tej sytuacji do Sądu należało przeprowadzenie oceny, czy analizowany stosunek prawny nosił konstytutywne cechy stosunku pracy.

W tym celu Sąd zbadał, czy wnioskodawczyni osobiście świadczyła pracę podporządkowaną pracodawcy (tj. pod kierownictwem pracodawcy), w sposób ciągły, odpłatny, na rzecz i ryzyko pracodawcy. Dokonanie powyższego ustalenia miało bowiem znaczenie dla objęcia ubezpieczonej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, oraz wypadkowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że ubezpieczona w spornym okresie zatrudnienia wykonywała pewne czynności na rzecz płatnika składek związane z obsługą social mediów i obsługą klientów. Należało jednak zważyć, czy przy uwzględnieniu całokształtu treści stosunku prawnego realizowanego przez strony, czynności wykonywane przez ubezpieczoną były przez nią świadczone w ramach zatrudnienia pracowniczego.

Bezspornym jest przy tym iż strony dotychczas wzajemną relację oparły w oparciu o umowę zlecenie z racji której wnioskodawczyni nie przysługiwały świadczenia z ubezpieczenia społecznego na wypadek choroby i macierzyństwa a do zgłoszenia wnioskodawczyni do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę przez płatnika z którego wspólnikami łączyły ją więzi rodzinne doszło dopiero gdy wiadomym było, iż ta zmaga się z kolejnym epizodem depresyjnym.

Wskazać przy tym należy, iż brak jest formalnych przeciwwskazań do zatrudniania osób bliskich w ramach stosunku pracy (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) nie wyklucza jednak kompetencji organu rentowego do weryfikowania deklarowanego tytułu ubezpieczenia społecznego (art. 68 pkt 1 i 2 tej ustawy). Rzeczywisty charakter pracowniczego zatrudnienia osób bliskich pracodawcy wymaga nie tylko stwierdzenia braku formalnych zakazów do ich zatrudniania w ramach stosunku pracy, ale też rygorystycznych ustaleń i przekonującej oceny, że zostały spełnione nie tylko formalne, ale i realne warunki do podjęcia zatrudnienia, a następnie miało miejsce rzeczywiste wykonywanie przez osobę bliską obowiązków o cechach charakteryzujących stosunek pracy, wywołujących zobowiązanie pracownicze. Jest to niezbędne dla wyeliminowania z obrotu prawnego zachowań osób bliskich zmierzających do obejścia lub nadużycia prawa do korzystniejszego tytułu i świadczeń z ubezpieczenia społecznego. /III UK 427/19 - postanowienie SN - Izba Pracy z dnia 18-11-2020.

Jednakże w realiach badanej sprawy odtworzone fakty przeczą temu, że strony łączył realny stosunek pracy. Po pierwsze co wynika ze zgromadzonych dowodów aktywność wnioskodawczyni w zakresie social mediów płatnika była praktycznie żadna w porwaniu z aktywnością gdy z płatnikiem łączyła ją umowa cywilnoprawna. Wątpliwym jest też potrzeba zatrudnienia wnioskodawczyni stricte w oparciu o umowę o pracę skoro w jej miejsce w okresie jej nieobecności nikt nie został zatrudniany a wszelkie obowiązki w tej materii bez dodatkowej gratyfikacji przejął dotychczasowy pracownik pozwanego A. Z. który zajmował się także nimi przed powierzeniem wnioskodawczyni tych obowiązków w ramach zlecenia. Po drugie nie ma żadnych dowodów na to, że wnioskodawczyni wykonywała pracę stale w podporządkowaniu pracowniczym wobec płatnika. Brak dowodów na wydawanie jej bieżących poleceń dotyczących pracy przydzielanie jej bieżących zadań i rozliczania ubezpieczonej z jakości, ilości ich wykonania, czasu pracy. Jak już podnoszono zeznania stron w tym przedmiocie nie znajdują potwierdzenia ani w zeznaniach świadków ani w dowodach z dokumentów. Wnioskodawczyni po zawarciu kwestionowanej umowy wykonywała zadania w zasadzie na niezmienionych standardach jakie wynikały z łączącej jej z płatnikiem uprzednio umowy zlecenia. Jak dotychczas nie podpisywała listy obecności, co przyznały strony choć miała pracować od 9-16. Miała elastyczne godziny pracy. Choć nadal miała dbać o social media kontaktować się z klientem przyuczać do rozmów z klientem i sporządzania odpowiednich ofert, przy braku jakiejkolwiek dokumentacji i precyzyjnych zeznań świadków, którzy jak podnosili nie współpracowali wnioskodawczynią stale a jak się wydaje doraźnie ( A. Ż. w ramach pracy przy social mediach korespondował z nią raz w miesiącu i to przeważnie w okresie zlecenia, K. J. handlowiec raz przesłała jej korespondencję dot. potencjalnych klientów, K. K. niekiedy udzielała jej wskazówek dot. produktów które płatnik sprzedaje nie wiedziała czy wnioskodawczyni była w pracy regularnie), dostępny jest wyłącznie jeden mail do klienta poznanego na konferencji Klubu (...) -7.11. 2024, brak podstaw do uznania iż wypracowywała pełen etat

Także standardy dotyczące kierownictwa i nadzoru nad wykonywanymi przez nią zadaniami nie uległy zmianie. Wnioskodawczyni będąc zatrudnioną w oparciu o zlecanie jak wskazywała płatniczka miała samodzielność decyzyjną wiedziała z jakimi mediami miała współpracować, co najwyżej otrzymywała wskazówki. Obowiązki wnioskodawczyni powierzone jej w oparciu o umowę o pracę nie różniły się od tych, które wykonywała w ramach zlecenia. Nie wykazano też wiarygodnie iż płatnik kierował pracą wnioskodawczyni, wyznaczał jej zadania do wykonania , rozliczał z ofert przedstawionym klientom, weryfikował efekty wykonywanej przez nią pracy na bieżąco. Co prawda strony twierdziły, iż płatnik wydawał wnioskodawczyni polecenia dotyczące pracy, jednakże żadne konkretne przejawy tego kierownictwa i nadzoru nie zostały wskazane i wykazane. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala więc na ustalenie, iż płatnik bezpośrednio kierował pracą wnioskodawczyni, decydował o tym co kiedy i jak ma być zrobione.

Poczynione stwierdzenie jest ważne, gdy założy się, że praca pod kierownictwem w myśl art. 22 § 1 k.p., jest jedną z najważniejszych cech w procesie typizacji charakteru stosunku prawnego łączącego strony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1965 r., III PU 28/64, OSNCP 1965, nr 9, poz. 157).

Jasne przy tym jest, że cechy podporządkowania pracowniczego mogą być w określonym zakresie charakterystyczne również dla zobowiązań cywilnoprawnych, a nadto, że mogą występować z różnym nasileniem (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 10 października 2003 r., (...) PK 466/02 Pr. Pracy 2004, nr 3, s. 35). Dlatego zasadne jest rozważenie reguły umożliwiającej rozróżnienie, czy dany stan faktyczny charakteryzuje się podporządkowaniem pracowniczym, czy też więź łącząca strony nosi znamiona innej zależności (zbliżonej do kierownictwa pracodawcy). Ma to znaczenie, gdy weźmie się pod uwagę, że umowa mająca za przedmiot świadczenie pracy nie może mieć mieszanego charakteru, łączącego elementy umowy o pracę i umowy cywilnoprawnej (wyrok Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2002 r., (...) PKN 786/00, OSNP 2004, nr 2, poz.23. Z. K., Rodzaje kontraktów menedżerskich, (...) 1999, nr 7, s. 12).

Sprawia to, że kwalifikacji prawnej umów o świadczenie pracy (usług) można dokonywać jedynie metodą typologiczną, to jest przez rozpoznanie i wskazanie cech przeważających (dominujących). Nie można przy tym pominąć, że decydujące znaczenie w procesie rozróżniania charakteru stosunku prawnego łączącego strony ma sposób wykonywania umowy,

a w szczególności realizowanie przez kontrahentów – nawet wbrew postanowieniom umownym – tych cech, które charakteryzują umowę o pracę (T. Romer, Prawo pracy. Komentarz, Warszawa 2000, s.101, postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 2008 r., II UK 209/08, Lex nr 737398).

Zasada ta jest powszechnie uznawana i akceptowana w doktrynie oraz praktyce i w konsekwencji dla oceny zobowiązania pracowniczego drugoplanowe znaczenie ma nazwa umowy oraz deklarowana w chwili jej zawarcia treść. Ważne jest, w jaki sposób strony kształtują więź prawną w trakcie jej trwania. Zważywszy, że ustawodawca nie zdecydował się na wskazanie dla stosunku pracy elementów przedmiotowo istotnych, zrozumiałe jest, że klasyfikacja doniosłości cech charakterystycznych zobowiązania pracowniczego jest problematyczna. Mimo to za prawidłowy należy uznać pogląd podkreślający konieczność występowania kierownictwa pracodawcy w stosunkach pracy. Więź tą cechuje praca pod kierownictwem, które stanowi element sine qua non każdego zatrudnienia pracowniczego. Formułując tą tezę nie można pomijać, że kierownictwo pracodawcy w procesie rozróżniania reżimów umownych ma niewątpliwie pierwszoplanowe znaczenie. Jest tak dlatego, że nie występuje ono przy umowach cywilnoprawnych. Słuszne jest zatem stanowisko, zgodnie z którym kierownictwo pracodawcy jest jedyną cechą rzeczywiście odróżniającą stosunek pracy od umów cywilnoprawnych (Z. Hajn, glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 16.12.1998 r., II UKN 394/98, OSP 2000, nr 12, poz. 177).

Przenosząc wskazane zapatrywanie do stanu faktycznego sprawy, należy przyjąć, że określenie zadań pracownika jedynie poprzez zadaniowe wskazanie zakresu obowiązków, jak również niestosowanie żadnego sposobu weryfikacji i rozliczania wyników pracy ubezpieczonej, przesądza o tym, że sporny stosunek prawny nie nosił cechy pracowniczego podporządkowania, a z drugiej strony kierownictwa pracodawcy nad pracą wykonywaną przez ubezpieczoną. Konkluzja ta oznacza, że stron nie łączyła umowa o pracę.

W rezultacie Sąd uznał, że wykonywane przez ubezpieczoną na rzecz płatnika składek czynności nie odbywały się w reżimie charakterystycznym dla stosunku pracy, tj. zgodnie z dyspozycją art. 22 § 1 k.p.

Dodać należy, że swoboda kontraktowa stron nie jest wartością absolutną. Strony mogą łączyć się dowolną więzią prawną, w tym umową o pracę, ale wybierając ten model zatrudnienia zobowiązane są przestrzegać jego cech charakterystycznych. Wybór przez strony formy zatrudnienia ma daleko idące konsekwencje. Połączenie się stron zobowiązaniem pracowniczym skutkuje koniecznością przestrzegania reguł określonych w Kodeksie pracy i innych aktach prawa pracy. O wykreowaniu stosunku pracy nie decyduje wyłącznie wola stron. Jest ona nieodzowna przy nawiązaniu zatrudnienia pracowniczego, jednak w sytuacji, gdy strony realizują więź prawną w oderwaniu od jej konstrukcyjnych cech, możliwe i konieczne jest zweryfikowanie charakteru prawnego zobowiązania. Zapatrywanie to wynika z przyjęcia założenia, że o rodzaju umowy decydują w pierwszej kolejności przepisy prawa.

Czynność prawna – jaką jest w realiach niniejszej sprawy umowa o pracę zawarta przez strony - jest sprzeczna z ustawą tzn. przepisem art. 22 § 1 k.p. w tym znaczeniu, że strony zawarły i realizowały w istocie inne zobowiązanie, którego przedmiotem było wykonywanie pewnych czynności na rzecz firmy płatnika składek, ale nie w reżimie stosunku pracy.

Z powyższych względów, Sąd Okręgowy uznał, że strony nie były związane umową o pracę, gdyż sporny stosunek prawny nie nosił konstytutywnej cechy umowy o pracę, wynikającej z art. 22 §1 k.p., jaką jest pracownicze podporządkowanie. Kwalifikacja ta ma znaczenie z dwóch powodów: po pierwsze, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, prowadzi do uznania, że wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika, a po drugie, stanowisko to, zważywszy na treść zaskarżonej przez wnioskodawczynie decyzji uniemożliwia wypowiedzenie się co do podlegania ubezpieczeniu społecznemu ubezpieczonej na innej podstawie prawnej. Sąd Okręgowy nie może w tym postępowaniu tej kwestii przesądzać, gdyż przedmiotem zaskarżonych decyzji jest wyłącznie podleganie ubezpieczeniom społecznym jako pracownik (art. 6 ust 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Jeszcze raz podnieść należy, że zawarcie umowy o pracę i jej realizacja muszą odpowiadać ww. ustawowym kryteriom tej umowy, bowiem właśnie przez te kryteria jest definiowana istota umowy o pracę. Natomiast zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego i podleganie ubezpieczeniom są pochodne w stosunku do zawartej i realizowanej umowy. Bez umowy o pracę nie ma podstaw do ubezpieczenia. Zatem jeżeli umowa o pracę, mimo zgłoszenia do ubezpieczenia jest wykonywana w taki sposób, że nie realizuje ustawowych przesłanek, czyli nie realizuje się co do istoty, to nie można mówić o legalnym istnieniu umowy o pracę, a to oznacza że nie ma formalnoprawnych podstaw do objęcia ubezpieczeniem społecznym. Przy takim rozumieniu istoty umowy o pracę nie można więc legalnie wywodzić, że celem tego rodzaju umowy może być już tylko objęcie ubezpieczeniem społecznym. Ubezpieczenie społeczne, przysługuje nie tym podmiotom, które kreują doraźne podstawy faktyczno-prawne tylko po to, by przy znikomym nakładzie własnym na system ubezpieczenia społecznego pozyskać rażąco nadmierne korzyści, lecz tym podmiotom które dysponują realnym tytułem ubezpieczenia, w związku z którym systematycznie i sumiennie opłacają składki, czyli w istocie budują ten system, a nie tylko konsumują. /Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 listopada 2021 r. III AUa 332/21. III AUa 279/21 - wyrok SA Szczecin z dnia 23-09-2021/

W ocenie sądu, okoliczności rozpatrywanego przypadku, potwierdzają, iż zawarcie umowy, nazwanej umową - o pracę, było jedynie elementem formalnym, niejako sztucznie wykreowanym przez wnioskodawczynię i płatnika, z wykorzystaniem, dotychczas , łączących ich relacji i powiązań rodzinnych celem uzyskania przez ubezpieczoną świadczeń z ubezpieczenia społecznego przy minimalnym udziale w jego tworzeniu. Wnioskodawczyni do chwili zawarcia kwestionowanej umowy nie miała tytułu do ubezpieczeń który dawał by jej gwarancie wypłaty świadczeń na wypadek choroby a w związku z kolejnym epizodem depresyjnym miała świadomość tego, że umowa ciągle w sposób stały nie będzie przez nią wykonywana.

Stronom chodziło o uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia chorobowego dla wnioskodawczyni i temu celowi strony podporządkowały skonstruowanie określonej sytuacji prawnej, a umowa o pracę stanowić miała, przede wszystkim, narzędzie do realizacji tego celu. Nawiązanie pozorne umowy o pracę – bez zamiaru ciągłego i stałego jej wykonywania wbrew naturze stosunku pracy wynikającej z art. 22 k.p. nie mogło stanowić podstawy do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami pracowników. ZUS został potraktowany przez strony jak instytucja pożyczki bezzwrotnej, z której każda zainteresowana osoba przy wykorzystaniu obowiązujących przepisów prawa może pobierać środki w ustalonej przez siebie nieadekwatnej do swojego udziału wysokości. Intencjonalne kreowanie sytuacji i jej wykorzystywanie, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, stwarza poczucie nieuczciwego wykorzystania, bycia oszukanymi i naiwnymi w osobach, które w swoim życiu zawodowym latami budują ten fundusz, bez intencjonalnego wykorzystania sytuacji. W niniejszej sprawie, chociaż strony umowy zawarły ją zgodnie z przepisami, dopełniając wszystkich formalności, to jednak nie zasługuje ona na ochronę z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych, bo jedyną przyczyną i jej celem nie było świadczenie pracy na warunkach określonych w art. 22 k.p., a jedynie nabycie przez ubezpieczoną prawa do świadczeń z tytułu choroby.

W tym stanie rzeczy, organ rentowy słusznie zakwestionował tę umowę, tak z uwagi na treść, jak i okoliczności, jej wykonywania. Brak jest zgody na manipulowanie przepisami prawa w zależności od interesu stron.

Na marginesie - Sąd zwraca uwagę na obecny kształt kariery zawodowej wnioskodawczyni : wnioskodawczyni nie jest już aktywna w firmie płatniczek : od 28.07.2025 r. jest zatrudniana w firmie (...) w W. o czym sama zeznała na rozprawie 22.10.2025r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

O kosztach procesu ,w punkcie drugim wyroku, Sąd orzekł na podstawie art.98 k.p.c. , a wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustalił zgodnie z §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).