Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 lipca 2024 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił wznowienia postępowania w sprawie emerytury K. B..

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie dotyczącej obliczenia emerytury poprzez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytur w wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur. Trybunał uznał, że przepis ustawy na to pozwalający, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z przepisami Konstytucji. Organ rentowy podniósł, że w przypadku, gdy Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją ustawy, na podstawie której została wykazana decyzja, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Orzeczenie Trybunału dotyczące ustawy ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Dniem ogłoszenia orzeczeniem Trybunału jest dzień ogłoszenia tego orzeczenia w postaci elektronicznej na stronie internetowej organu wydającego dziennik urzędowy.

W konkluzji ZUS stwierdził, że w związku z tym, że wyrok Trybunału z 4 czerwca 2024 r. nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, brak jest podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 12 września 2012 r.

(decyzja – k. 25-25 verte pliku I akt ZUS)

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła K. B., zaskarżając ją w całości. Ubezpieczona wniosła o ponowne wyliczenie emerytury z wieku powszechnego, zgodnie z wyrokiem TK z dnia 4 czerwca 2024 r. bez pomniejszania podstawy obliczenia o kwotę pobranych wcześniej emerytur. W ocenie skarżącej brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie stanowi przeszkody do podjęcia działań w jej sprawie. Wyrok obowiązuje pomimo braku publikacji. W tej kwestii wypowiadają się już sądy wydające wyrok w tożsamych sprawach.

(odwołanie – k. 3-3 verte)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie – k. 4-4 verte)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

K. B. urodziła się (...)

(bezsporne)

W dniu 28 marca 2008 r. ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do wcześniejszej emerytury.

(wniosek z dnia 28 marca 2008 r. – k. 1-3 pliku II akt ZUS)

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2008 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 marca 2008 r., organ rentowy przyznał skarżącej emeryturę od 1 marca 2008 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.

(decyzja z dnia 10 kwietnia 2008 r.– k. 35-36 pliku II akt ZUS)

W dniu 5 lipca 2012 r. ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie emerytury z powszechnego wieku emerytalnego.

(wniosek z dnia 5 lipca 2012 r. – k. 1-2 pliku I akt ZUS)

Decyzją z dnia 12 września 2012 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 5 lipca 2012 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. przyznał skarżącej emeryturę od 18 lipca 2012 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

Emerytura została obliczona poprzez zsumowanie zaewidencjonowanych, zwaloryzowanych składek oraz kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego a następnie sumę podzielono przez średnie dalsze trwanie życia. Nie odejmowano niczego, w szczególności sumy pobranych wcześniejszych emerytur.

(decyzja z dnia 12 września 2012 r.– k. 11 pliku I akt ZUS)

Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r., w sprawie o sygn. akt SK 140/20, orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r. (przed ogłoszeniem ustawy wprowadzającej), jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu wskazano, że wyrok wpłynie wyłącznie na sytuację osób, które nie nabyły prawa do emerytury wynikającej z osiągnięcia wieku emerytalnego przed 1 stycznia 2013 roku – uposażeni mieli świadomość zmian oraz możliwość uniknięcia ich konsekwencji.

(informacja na stronie TK pod adresem https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art (...)-obliczenie-naleznego-swiadczenia-emerytalnego-poprzez-pomniejszenie-emerytury-z-wieku-powszechnego-o-kwote-pobranych-wczesniej-emerytur, (...) poz. 67 )

W dniu 15 lipca 2024 r. wnioskodawczyni złożyła do organu rentowego wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego w związku z wyrokiem TK z dnia 4 czerwca 2024 r.

(wniosek z dnia 15 sierpnia 2024 r. – k. 23-24 pliku I akt ZUS)

W dniu 19 lipca 2024 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.

(decyzja z dnia 19 lipca 2024 r. – k. 25-25 verte pliku I akt ZUS)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonej jest niezasadne i podlega oddaleniu.

Na wstępie zauważenia wymaga, że ubezpieczonej przysługiwało prawo do emerytury w obniżonym wieku od 2008 roku, a od 2012 roku prawo do emerytury powszechnej.

Ustawą z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 poz. 637 z dnia 6 czerwca 2012 r.), dokonano m.in. nowelizacji przepisu art. 25 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez dodanie w art. 25 ustępu 1b w brzmieniu: Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Tym samym organ rentowy, obliczając wysokość emerytury ubezpieczonej w wieku powszechnym nie zastosował w/w przepisu, bo jeszcze nie wszedł w życie i nie pomniejszył podstawy obliczenia jej emerytury o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranej dotychczas emerytury.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), podtrzymał wcześniejszą linię orzecznictwa wyrażoną w wyroku z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16), przyjmując, że regulacja zawarta w art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, w stosunku do osób, które wniosek o przyznanie emerytury w wieku obniżonym złożyły do dnia ogłoszenia ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, jest niezgodna z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji.

Zgodnie z art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Art. 145a § 2 k.p.a. wskazuje, że w sytuacji określonej w art. 145a § 1 k.p.a. skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Należy, również, zauważyć, iż zgodnie z art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 76 poz. 483 ze zmianami), orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny – dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów.

Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Natomiast zgodnie z art. 21 powyższej ustawy z 2000 r., Dziennik Ustaw wydaje Prezes Rady Ministrów przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji, przy czym Rządowe Centrum Legislacji może zlecić wyspecjalizowanym podmiotom niektóre czynności związane z wydawaniem tych dzienników w sposób, o którym mowa w art. 2a ust. 2

Tymczasem, na dzień wydania decyzji przez organ rentowy, a nawet na dzień wydania wyroku, przez Sąd, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, mając na względzie powyższe przepisy ustawy z 2000 r., trzeba zaznaczyć, że publikacja wyroku TK na stronie internetowej TK czy w publikatorze „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zbiór (...) nie jest ogłoszeniem w rozumieniu art. 190 Konstytucji.

Zauważenia przy tym jednak wymaga, że powyższy wyrok nie znajduje zastosowania do ubezpieczonej, ponieważ jej emerytura w wieku powszechnym nie została pomniejszona o wcześniej wypłacone emerytury.

Należy podkreślić, że w/w wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. w sprawie SK 140/20 nie ma zastosowania do kobiet urodzonych przed 1 stycznia 1953 r., które osiągnęły powszechny wiek emerytalny przed 1 stycznia 2013 r. Wynika to jednoznacznie z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. w punkcie 5 – „skutki wyroku”. Trybunał podkreślił, że wyrok wpłynie wyłącznie na sytuację osób, które nie nabyły prawa do emerytury wynikającej z osiągnięcia wieku emerytalnego przed 1 stycznia 2013 r. Tylko w ich wypadku doszło, bowiem, do niekonstytucyjnego zastosowania skarżonej normy prawnej, co było związane z ich nieświadomością co do skutku podjętej decyzji. W pozostałych wypadkach zaś uposażeni mieli świadomość zmian oraz możliwość uniknięcia ich konsekwencji, co słusznie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 listopada 2019 r. III UZP 5/19 (OSNP 2020, nr 6, poz. 57), i co przekłada się na brak stosowalności wyroku w stosunku do tych osób.

Odwołująca powszechny wiek emerytalny osiągnęła 18 lipca 2012 r., co wynika z jednoznacznej treści art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym do końca 2012 r., zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a i 50e i 184. Zresztą ustawa z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw - wprowadzająca odmienne regulacje odnoszące się do powszechnego wieku emerytalnego od 1 stycznia 2013 r. nie podwyższyła wieku emerytalnego kobiet urodzonych do 31 grudnia 1952 r. – art. 24 ust. 1 a, utrzymując nadal poziom 60 lat.

Innymi słowy – odwołującej w ogóle nie objęły niekorzystne skutki nowelizacji z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która wprowadziła do ustawy emerytalnej przepis art. 25 ust. 1 b, bo przepis ten wszedł w życie dopiero od 1 stycznia 2013 r., natomiast ubezpieczona już w 2012 r. zrealizowała swoje prawo do emerytury z wieku powszechnego na starych zasadach czyli bez potrąceń o jakich mowa w art. 25 ust. 1 b.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, jako bezzasadne.