Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z 11 października 2024 r. znak (...)-2007 Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. – z urzędu – ponownie ustalił B. Z. wartość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r.

Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1 247,97 zł, ustaloną decyzją z 14 lutego 2008 r. o ustaleniu kapitału początkowego.

Jako okresy składkowe ZUS przyjął łącznie: 19 lat, 3 miesiące i 17 dni, tj. 231 miesięcy, a jako okresy nieskładkowe łącznie: 0 miesięcy, 9 dni tj. 0 miesięcy.

Współczynnik proporcjonalny do osiągnięty do 31 grudnia 1998 r. – wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowe dla wnioskodawczyni wyniósł 64,81%.

Do obliczenia współczynnika przyjęto okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 19 lat, 3 miesiące i 26 dni.

Kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł 104.968,16 zł. (decyzja (...) z 11 października 2024 r. k. 10-11 akt kapitałowych ZUS)

Decyzją zaliczkową z 14 października 2024 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku z 1 października 2024 r. przyznał B. Z. emeryturę od 8 października 2024 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

Jednocześnie organ wskazał, że brak jest podstawy przyznania rekompensaty, gdyż występują niezgodności w wymienionych stanowiskach pracy ze stanowiskiem o charakterem pracy wymienionym w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze. W świadectwie pracy z dnia 1 kwietnia 2009 r. wykazana zastała praca – dziewiarz. Prawidłowe stanowisko wymienione w wykazie A dziale VII poz. 4 pkt 12 to dziewiarz falowarek, szydełkarek i osnowarek. (decyzja z 14 października 2024 r. k. 6-8 akt emerytalnych ZUS)

Od powyższych decyzji – w dniu 19 listopada 2024 r. odwołanie złożyła B. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła nieuwzględnienie prawa do rekompensaty za pracę
w warunkach szczególnych, co miało skutkować brakiem wliczenia rekompensaty do ustalonej zaliczkowo wysokości emerytury.

W konsekwencji ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie jej prawa do rekompensaty ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi rentowemu, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. (odwołanie k. 3-4 akt VIII U 2672/24)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy od decyzji o ponownym ustaleniu kapitału początkowego z dnia 11 października 2024 r. oraz od decyzji o przyznaniu emerytury z dnia
14 października 2024 r. pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania, wskazując, że do pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono okresu od 1 września 1981 r. do 31 marca 2009 r., gdyż występują niezgodności w wymienionych stanowiskach pracy ze stanowiskiem i charakterem pracy wymienionym w wykazie prac wykonywanych
w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. W świadectwie pracy z dnia
1 kwietnia 2009 r. wykazana została praca – dziewiarz, natomiast prawidłowe stanowisko wymienione w wykazie A dziale VII poz. 4 poz. 12 to dziewiarz falowarek, szydełkarek
i osnowarek. (odpowiedź na odwołanie k. 5-5v. akt VII U 2672/24)

Decyzją ostateczną z 20 listopada 2024 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z 1 października 2024 r. przyznał B. Z. emeryturę od 8 października 2024 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składki i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Emerytura stanowiła równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób
w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę.

- kwota zwaloryzowanych składek wyniosła 357270,01 zł,

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 796165,50 zł,

- średnie dalsze trwanie życia wynosiło 264,20 m-cy,

- wyliczona kwota emerytury wyniosła 4365,77 zł.

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej:

( (...),01 + (...),50) / 264,20 = 4365,77 zł.

Jednocześnie organ nadal stał na stanowisku, że brak jest podstaw do przyznania rekompensaty. (decyzja z 20 listopada 2024 r. k. 9-11 akt emerytalnych ZUS)

W dniu 19 grudnia 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej) ubezpieczona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła również odwołanie od decyzji
z 20 listopada 2024 r. zarzucając jej:

1.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, mający wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, że odwołująca nie była zatrudniona na stanowisku pracy w szczególnych warunkach, o którym mowa w wykazie A dziale VII poz. 12 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 rr. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w spornym okresie, to jest od 3 września 1979 r. do 31 marca 2009 r., a w konsekwencji nie spełniała podstaw do przyznania rekompensaty, podczas gdy z przedłożonych organowi rentowemu dokumentów, znajdujących dodatkowe potwierdzenie w oświadczeniach współpracowników i ich późniejszych zeznań wynika wprost, iż w chwili złożenia wniosku o przyznanie emerytury odwołująca spełniała wszystkie przesłanki uzyskania prawa do emerytury wraz z rekompensatą za pracę w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze;

2.  błędną wykładnię § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze poprzez uznanie przez organ niezgodności w wymienionych stanowiskach pracy ze stanowiskiem i charakterem pracy wymienionym w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze w świadectwie pracy z dnia 1 kwietnia 2009 r., podczas gdy ówczesny pracodawca jednoznacznie i wprost wskazał w świadectwie pracy obok zajmowanego stanowiska pracy, jako dziewiarz, w pkt. 4 ust. 8 świadectwa pracy – kod rodzaju wykonywanej pracy wymieniony w wykazie A;

3.  niezastosowanie w sprawie art. 2 pkt 5 oraz art. 21, art. 22 i art. 23 ustawy z dnia
19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych poprzez nieuwzględnienie
w wyliczeniu wysokości emerytury prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnych charakterze, co miało wpływ na wysokość świadczenia emerytalnego, które zostało zaniżone o kwotę rekompensaty, podczas gdy odwołująca spełniła wszystkie prawne i faktyczne przesłanki jej przyznania.

W konsekwencji odwołująca wniosła o: zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie odwołującej prawa do rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jako przysługującego jej prawa od dnia nabycia prawa do emerytury; ewentualnie, na wypadek nieuwzględniania powyższego wniosku, wniosła o uchylenie powyższej decyzji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, a także zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. (odwołanie k. 3-7v. akt VIII U 100/25)

Postanowieniem z 4 grudnia 2024 r. tutejszy Sąd postanowił na podstawie art. 219 k.p.c. połączyć sprawę o sygn. akt VIII U 2673/24 ze sprawą VIII U 2672/24 do łącznego rozpoznania w trybie art. 219 k.p.c. (postanowienie k. 7 akt VIII U 2673/24)

W złożonej w dniu 13 stycznia 2025 r. odpowiedzi na odwołanie od decyzji
z 20 listopada 2024 r. organ podtrzymał swoją argumentację wyrażoną w odpowiedzi na wcześniejsze odwołania. (odpowiedź na odwołanie k. 15-16 akt VIII U 100/25)

Postanowieniem z 20 stycznia 2025 r. tutejszy Sąd postanowił na podstawie art. 219 k.p.c. połączyć sprawę o sygn. akt VIII U 100/25 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2672/24 i obie sprawy rozpoznać łącznie pod numerem sprawy VIII U 2672/24. (postanowienie k. 19 akt VIII U 100/25)

Na rozprawie w dniu 24 lutego 2025 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, a pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania. (końcowe stanowiska stron
e-protokół rozprawy z 24 lutego 2025 r. 00:06:51-00:06:53 – płyta CD k. 15)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

B. Z. urodziła się w dniu (...) Ubezpieczona nie nabyła prawa do emerytury pomostowej ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym
w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. (bezsporne)

W okresie od 3 września 1979 r. do 31 marca 2009 r. ubezpieczona była zatrudniona
w (...) sp. z o.o. w Ł.. W okresie od 3 września 1979 r. ubezpieczona była zatrudnia na stanowisku: uczeń-dziewiarz, a od 1 września 1981 r. do 31 marca 2009 r. na stanowisku: dziewiarz. (świadectwo pracy k. 4 akt emerytalnych ZUS, świadectwo wykonywania prac
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze k. 11)

W okresie od 3 września 1979 r. do 31 sierpnia 1981 r., gdy wnioskodawczyni była zatrudniona na stanowisku ucznia-dziewiarza, miała ona praktyki na dziewiarni przez 2-3 dni w tygodniu po 6 godzin. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 24 lutego 2025 r. 00:03:23-00:06:51 – płyta CD k. 15)

Następnie – od 1 września 1981 r. do 31 marca 2009 r., wnioskodawczyni na stanowisku dziewiarza pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy w systemie trzyzmianowym. Nie pracowała ona wówczas na żadnym innym stanowisku. Ubezpieczona pracowała na falowarkach i szydełkarkach przy produkcji skarpet i getrów. Ubezpieczona nie wykonywała przy tym żadnych innych prac. Pracę wykonywała przy sztucznym świetle. W sali, w której obsługiwała maszyny panował hałas, zapylenie i było gorąco. Wnioskodawczyni otrzymywała dodatek za pracę w szczególnych warunkach, a latem – w związku ze szkodliwymi warunkami otrzymywała także napoje, mleko, herbatę i kawę. (zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 24 lutego 2025 r. 00:03:23-00:06:51 – płyta CD k. 15)

(...) sp. z o.o. wystawił wnioskodawczyni świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z którego wynikało, że wnioskodawczyni w okresie od 1 września 1981 r. do 31 marca 2009 r. stale
i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych na stanowisku D. wymienionym w wykazie A dziale VII poz. 4 pkt 12 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego
i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego. (świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze k. 11 akt emerytalnych ZUS)

W punkcie 8. świadectwa pracy wystawionym w dniu 1 kwietnia 2009 r. przez (...) sp. z o.o. wskazano, iż wnioskodawczyni wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze określoną w wykazie A Dział VII poz. 4 pkt 12, na stanowisku dziewiarza od 1 września 1981 r. do 31 marca 2009 r. (świadectwo pracy k. 4-4v. akt emerytalnych ZUS)

W okresie zatrudnienia w (...) sp. z o.o. okresy: od 5 lutego 1993 r. do 13 lutego 1993 r., od 1 lutego 2000 r. do 7 lutego 2000 r., od 6 listopada 2001 r. do 9 listopada 2001 r., od 8 lutego 2006 r. do 15 lutego 2006 r. oraz od 31 marca 2008 r. do 8 kwietnia 2008 r. były dla ubezpieczonej okresami nieskładkowymi. (świadectwo pracy k. 4-4v. akt emerytalnych ZUS)

Poza wymienionym spornymi powyżej okresem, wnioskodawczyni nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach. (bezsporne)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w aktach niniejszej sprawy,
w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, jak również na podstawie osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań wnioskodawczyni, a także dowodu z przesłuchania wnioskodawczyni. Zgromadzonym dowodom Sąd dał wiarę. Są one logiczne, spójne
i korespondują ze sobą, a co istotne nie przeczą im dowody z dokumentów.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czy wnioskodawczyni przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Kwestią sporną było przy tym jedynie to czy pracę wykonywaną przez wnioskodawczynię w okresie od 1 września 1981 r. do 31 marca 2009 r. w zakładzie pracy (...) (działającym w różnych formach prawnych) można uznać za pracę w warunkach szczególnych.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1696 ze zm.), ustawa określa warunki nabywania prawa do emerytur i rekompensat przez niektórych pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zwanych „emeryturami pomostowymi”, o których mowa w art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 834, 858 i 1243).

Zgodnie z art. 2 pkt 5 tej ustawy, rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Stosownie do art. 21 ust. 1 ww. ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 roku ma okres pracy w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszący co najmniej 15 lat.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 powoływanej ustawy, rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach
z FUS.

Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. (tak: M. Z. - Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 31 marca 2016 roku, III AUa 1899/15, LEX: 2044406)

Art. 23 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.

Prawo do rekompensaty, zgodnie z powyższą ustawą, mają więc osoby urodzone po
31 grudnia 1948 roku, które przed 1 stycznia 2009 roku wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Należy zauważyć, że art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub
o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Przesłanka negatywna została zawarta w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jest nią nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy
o emeryturach i rentach z FUS.

Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, że wnioskodawczyni nie nabyła prawa do emerytury pomostowej ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym
w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Stosownie zaś do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z FUS (Dz.U. z 2024 r. poz. 1631 ze zm.), za pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia
w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

Z kolei art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej z 1998 r., stanowi, że wiek emerytalny,
o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.).

Z § 1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione
w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Przepis
§ 2 ust. 1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

W świetle § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić. (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97, (...) i US (...) i wyrok Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r., II UKN 39/00 Prok. i Prawo (...))

Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.

Brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.

Okresy pracy w warunkach szczególnych wskazane w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach mogą być wykazywane przez zainteresowanego, przed Sądem wszelkimi środkami dowodowymi, a przewidzianymi przez kodeks postępowania cywilnego, a w szczególności dokumentami z osobowych akt pracowniczych, zeznaniami świadków,
a także przesłuchaniem stron. (tak: uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r., III UZP 5/85, LEX nr 14635, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984 r., III UZP 48/84, LEX nr 14630, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625)

Reasumując powyższe rozważania przyjąć należało, że w postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych, którymi związany jest ZUS we własnym postępowaniu. Tym samym pomimo nie przedstawienia stosownych dokumentów lub też stosownych zaświadczeń, bądź zaświadczeń wskazujących dowodzone fakty w sposób niedostatecznie precyzyjny, Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego może uznać, że w określonym czasie ubezpieczony/a wykonywał/a pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zeznania wnioskodawczyni,
a także zgromadzone w toku procesu dokumenty, w istocie potwierdził, że w okresie od
1 września 1981 r. do 31 marca 2009 r. wnioskodawczyni stale i pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę na stanowisku dziewiarza falowarek i szydełkarek, czyli pracę przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych. Wnioskodawczyni wykonywała zatem pracę wymienioną pod pozycją 4 działu VII (w przemyśle lekkim) załącznika A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz. 43), a nadto w wykazie A dziale VII poz. 4 pkt 12 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego.

Sąd miał bowiem na uwadze, iż ubezpieczona pracując w zakładzie pracy (...) pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku dziewiarza. Ubezpieczona pracowała na falowarkach i szydełkarkach przy produkcji skarpet i getrów. Ubezpieczona nie wykonywała przy tym żadnych innych prac. Pracę wykonywała przy sztucznym świetle.
W sali, w której obsługiwała maszyny panował hałas, zapylenie i było gorąco. Wnioskodawczyni otrzymywała dodatek za pracę w szczególnych warunkach, a latem –
w związku ze szkodliwymi warunkami otrzymywała także napoje, mleko, herbatę i kawę.

Należy mieć przy tym na uwadze, że dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden
z rodzajów pracy wymienionych w wykazie, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10, LEX nr 950426)

Podkreślić przy tym należy, że stanowiska, na których praca jest wykonywana
w szczególnych warunkach zostały jedynie sprecyzowane w wykazie stanowiącym załącznik do wymienionego powyżej zarządzenia resortowego, które ma charakter jedynie pomocniczy – informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający ogólne pojęcia istniejące
w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Taki wykaz resortowy ułatwia jedynie identyfikację określonego stanowiska pracy jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach. Akty „wydane na poziomie resortowym” nigdy nie miały waloru źródła obowiązującego prawa, ale wyłącznie charakter informacyjny czy techniczno-porządkujący dla celów dowodowych. (por: postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I (...) 447/21, LEX nr 3439466)

Wobec powyższego, należy uznać, iż podanie przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych stanowiska „dziewiarz” zamiast „dziewiarz falowarek, szydełkarek i osnowarek” nie może być powodem odmowy uznania, że wykonywana przez wnioskodawczynię praca w spornym okresie była pracą w szczególnych warunkach, w sytuacji, gdy prace wykonywane przez wnioskodawczynię w spornym okresie, należy uznać za prace wymienione pod pozycją 4 działu VII (w przemyśle lekkim) wykazu A, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze.

Podsumowując, na tle powyższego stwierdzić należało, że wnioskodawczyni spełnia wymóg posiadania co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, gdyż łączny czas pracy B. Z. w warunkach szczególnych (przy uwzględnieniu okresów nieskładkowych od 5 lutego 1993 r. do 13 lutego 1993 r., od 1 lutego 2000 r. do
7 lutego 2000 r., od 6 listopada 2001 r. do 9 listopada 2001 r., od 8 lutego 2006 r. do 15 lutego 2006 r. oraz od 31 marca 2008 r. do 8 kwietnia 2008 r.) wynosi co najmniej 15 lat.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał B. Z. prawo do rekompensaty od dnia 8 października 2024 r. – czyli dnia nabycia przez nią prawa do emerytury – o czym Sąd orzekł jak
w punkcie 1. sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku – na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 poz. 1935 ze zm.). Sąd zasądził od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 1080 zł – mając na względzie, że sprawa toczyła się na skutek odwołań od trzech decyzji organu rentowego.

Zgodnie zaś z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu.