Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10.10.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. odmówił M. K. (1) prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31.12.1948, który przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie organu rentowego wnioskodawca do dnia 31.12.2008 r. 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach nie wykazał. Udokumentował 10 lat 2 miesiące i 15 dni. Organ rentowy wskazał, że nie zaliczono do pracy w warunkach szczególnych okresu pracy w (...) w okresie 2.05.1985 – 8.12.1989 ponieważ wnioskodawca był za trudniony jako traktorzysta świadczący usługi rolnicze i mechanik przy naprawie sprzętu rolniczego, a prace wykonywane przy pomocy ciągnika nie były związane tylko i wyłącznie z transportem. Nadto nie został zaliczony okres zatrudnienia w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w Ł. w okresie 1.10.1999 – 31.03.2001 r oraz 21.09.2001 r do 31.12.2001 r , ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

/decyzja – k. 18/

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł ubezpieczony podnosząc, m.in. iż niezasadnie organ rentowy nie uwzględnił okresu pracy w Przedsiębiorstwie (...) w Ł. od 1.10.1999 do 31.03.2001 roku oraz 21.09. 2001 do 31.12.2001 r. W uzasadnieniu podniósł także, że pracując w (...) wykonywał swoje obowiązki ponad 10 godzin dziennie, otrzymywał odzież ochronną oraz odpowiednie dla szczególnych warunków wyżywienie.

/ odwołanie k. 3 – 8/

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o odrzucenie odwołania w zakresie roszczenia wnioskodawcy co do zaliczenia jego okresu zatrudnienia od 2.05.1985 do 8.12.1989 r w (...) oraz o oddalenie odwołania w pozostałym zakresie, podtrzymując argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji.

/odpowiedź na odwołanie k.10/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny

Wnioskodawca M. K. (1) urodził się w dniu (...).

/okoliczność bezsporna/

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 8.01.2023 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, jednocześnie kolejną decyzją, wydaną tego samego dnia odmówiono prawa do rekompensaty.

/okoliczność bezsporna/

W okresie od 2.05.1985 do 8.12.1989 roku wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) w G. jako traktorzysta. W tym okresie wykonywał usługi rolnicze oraz był mechanikiem przy naprawie sprzętu rolniczego (wykaz A dział XIV poz. 25 pkt.1 i wykaz A dział VIII poz. 3 pkt. 1 rozporządzenia RM z dnia 7.02.1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Rolnictwa z października 1983 r w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach resortu rolnictwa. Zakład pracy wystawił wnioskodawcy świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, nie wskazując daty wystawienia tego dokumentu.

/świadectwo k 5 akt rentowych/

W świadectwie pracy, wystawionym przez ww. Spółdzielnię w dniu 8.12.1989 roku wskazano, że wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy jako traktorzysta – mechanik.

/świadectwo pracy k 9 akt rentowych dotyczących kapitału początkowego/

Będąc traktorzystą wnioskodawca wykonywał prace polowe, zaś zimą wykonywał usługi transportowe na rzecz rolników. W okresie wiosenno – jesiennym Spółdzielnia wysyłała go do prac polowych takich jak opryski, wykopki, orka, cięcie łąki, wykopy buraków cukrowych. M. K. jeździł również kombajnem zbożowym. Opryski miały miejsce wiosną i do połowy lata. Zimą przewożono materiały budowlane, wapno. Transport był w chwilach wolnych. Wnioskodawca jeździł wówczas traktorem z dwoma przyczepami. Nie dostawał dodatków za pracę w warunkach szczególnych. Otrzymywał element posiłku po przekroczonej określonego czasu pracy.

/przesłuchanie wnioskodawcy k 38 odwrót i 39 odwrót akt VIII U 462/23 w zw. Z e – prot. z dnia 25.04.2025 r 00:07:00 w zw z 00:35:10/

Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 2.04. 2001 roku ubezpieczony w okresie od 1.10.1999 do 31.03.2001 był zatrudniony w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w Ł. na stanowisku kierowca samochodu powyżej 3,5 tony oraz kierowca/robotnik drogowy.

Umowa o pracę z dnia 27.09.1999 r, zawarta na okres 1.10.1999 – 31.10.1999 dotyczy stanowiska kierowca samochodu pow. 3 ,5 tony.

Umowa o pracę z dnia 26.10.1999 r, zawarta na okres 1.11.1999 – 2.05.2000 dotyczy stanowiska kierowca samochodu powyżej 3,5 tony.

Umowa o pracę z dnia 28.04.2000 r, zawarta na okres 3.05.2000 – 31.03.2001 dotyczy stanowiska kierowca/robotnik drogowy.

Pismem z dnia 22.11.2000 r ubezpieczonemu powierzono obowiązki kierowcy/robotnika drogowego od dnia 1 grudnia 2000 r.

Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 2.01. 2002 roku ubezpieczony w okresie od 21.09.2001r do 31.12.2001 był zatrudniony w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w Ł. na stanowisku kierowca - mechanik.

Umowa o pracę z dnia 19.09.2001 r, zawarta na okres 21.09.2001 – 30.11.2001 dotyczy stanowiska kierowca – mechanik.

Umowa o pracę z dnia 29.11.2001 r, zawarta na okres 1.12.2001 – 30.12.2001 dotyczy stanowiska kierowca – mechanik.

/dokumentacja pracownicza - k 14-23 akt VIII U 2747/24/

W okresie tego zatrudnienia woził masy bitumiczne i piaski. W okresie zimowym pracował przy odśnieżaniu, obsługiwał pługopiaskarkę. Pracował w systemie dyżurowym. Jeździł J. i K.. Był wyposażony w odzież roboczą, zdarzało się, że pracował w godzinach nadliczbowych. Nie pracował jako robotnik drogowy.

Pomagał czasami przy rozkładaniu asfaltu.

/przesłuchanie wnioskodawcy k 38 odwrót i 39 odwrót akt VIII U 462/23 w zw. Z e – prot. z dnia 25.04.2025 r 00:07:00 w zw z 00:35:10, zeznania świadka C. G. oraz E. S. – k. 39, 39 odw w zw. Z e – prot. z dnia 25.04.2025 r 00:20:29, 00:28:23/

Decyzją z dnia 3 lutego 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. odmówił M. K. (1) prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31.12.1948, który przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie organu rentowego wnioskodawca do dnia 31.12.2008 r. 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach nie wykazał. Udokumentował 10 lat 2 miesiące i 15 dni.

/bezsporne/

Wyrokiem z dnia 13.07.2023 r Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie ubezpieczonego od tej decyzji i przekazał do ZUS wniosek ubezpieczonego o zaliczenie do stażu ubezpieczeniowego, w tym do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w Ł..

/wyrok w sprawie VIII U 462/23 – k. 43/

Wyrokiem z dnia 11.07.2024 r Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację ubezpieczonego. W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, m.in., że podziela ustalenia SO co do tego, że nawet zaliczenie okresu pracy w (...) do uwzględnionego już przez organ okresu daje jedynie 14 lat 9 miesięcy i 22 dni, wobec czego zbędne okazało się analizowanie materiału dowodowego celem dokonania ustalenia, czy w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych.

/wyrok z uzasadnieniem – k. 72, 75 – 78 akt VIII U 462/23/

Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny dowodów i zważył, co następuje:

Odwołanie nie jest zasadne.

Na wstępnie należy podnieść, iż brak było podstaw do odrzucenia odwołania w zgłaszanym przez organ rentowy zakresie, bowiem Sąd Apelacyjny ostatecznie nie rozstrzygał merytorycznie o zatrudnieniu w warunkach szczególnych w (...), co wprost wynika z treści uzasadnienia tego Sądu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 164 ze zm.), dalej jako ustawa, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. W myśl ust. 2 ww. przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są:

1) utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę we wcześniejszym wieku emerytalnym w związku z wygaśnięciem po dniu 31.12.2008 r. - w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31.12.1948 r., a przed dniem 1.01.1969 r. - podstawy prawnej przewidującej takie uprawnienie;

2) niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej na zasadach wynikających z przepisów o emeryturach pomostowych;

3) legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z FUS;

4) nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.

W zakresie interpretacji co do kręgu osób uprawnionych do rekompensaty oraz ram czasowych pracy wykonywanej w warunkach szczególnych rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 25.11.2010 r., K 27/09 (OTK –A 2010, nr 9, poz. 109) przyjął, że rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze dla osób, które rozpoczęły pracę przed dniem 1.01.1999 r. i nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (tak: M. Z. - Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX, tak też wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31 marca 2016 r., III AUa 1899/15 – LEX 2044406).

Art. 23 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.

Do oceny pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze konieczne jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504), gdzie wskazano, że rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w art. 32 ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32). Przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), dalej jako rozporządzenie.

Z zestawienia § 1 i 2 ww. rozporządzenia wynika, iż pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Zgodnie z §2 ust. 2 ww. rozporządzenia, okresy pracy w warunkach szczególnych stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Z powołanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika jednak, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.

Jednocześnie w myśl rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz. 1412), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: legitymacja ubezpieczeniowa, legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia (§ 22 ust. 1).

Nie oznacza to, że osoba odwołująca się jest pozbawiona możliwości ustalenia, iż w zakładzie pracy pracowała w warunkach szczególnych. Ustalenie rodzaju wykonywanej pracy na podstawie osobowych środków dowodowych nie jest bowiem wyłączone w postępowaniu przed sądem rozpoznającym sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których przewiduje się odstępstwa od zasad ogólnych postępowania dowodowego, bowiem zgodnie z treścią przepisu art. 473 § 1 k.p.c., dowód z zeznań świadków jest dopuszczalny w zasadzie co do wszystkich faktów spornych lub niemożliwych do udowodnienia za pomocą dowodu z dokumentu, a nawet ponad i przeciwko osnowie dokumentu (por. wyrok SN z 08.12.1998 r. II UKN 357/98, uchwała SN z 24.09.1984r., III UZP 6/84). Postępowanie sądowe zainicjowane wniesieniem przez ubezpieczonego odwołania od decyzji organu rentowego toczy się bowiem według zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. Zgodnie zaś z art. 233 § 1 k.p.c., sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. W konsekwencji możliwe jest ustalenie okresów pracy w szczególnych warunkach również w oparciu o inne dowody niż zaświadczenia z zakładów pracy (uchwała SN z 21.09.1984 r., sygn. III UZP 48/84 oraz uchwała SN z 10.03.1984 r., sygn. III UZP 6/84). Powyższe wynika także z uchwały Sądu Najwyższego z 27.05.1985r. (II UZP 5/85), w której SN stwierdził, że jeżeli odwołujący wykaże, że z powodu likwidacji zakładu pracy nie jest możliwe przedstawienie zaświadczenia z zakładu pracy, to może tę okoliczność dowodzić wszelkimi środkami dowodowymi (por. też wyrok SN z dnia 08.04.1999 r. II UKN 619/98).

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Organ rentowy bezspornie zaliczył wnioskodawcy do pracy w warunkach szczególnych okres 10 lat 2 miesięcy i 15 dni.

Wnioskodawca wniósł o zaliczenie do tego okresu także:

- okresu 2.05.1985 – 8.12.1989 w (...)

- okresu 1.10.1999- 31.03.2001, 21.09.2001 – 31.12.2001 w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w Ł..

Przy czym tylko łączne uwzględnienie obu okresów dawało prawo do rekompensaty.

Pracę kierowcy ciągnika, która była wykonywana nie tylko w transporcie ale i w pracach polowych nie można zaliczyć należy do prac w warunkach szczególnych.

Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. wskazuje, że wymieniona w poz. 3 działu VIII /transport i łączność/ praca kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych, jest pracą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Stosownie do § 2 ust. 1 okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W myśl § 2 ust. 2 okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy.

Praca w szczególnych warunkach to bowiem praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. (...) UK 393/10).

W orzecznictwie (por. np. wyrok z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 638) przyjmuje się, że nie korzysta z uprawnienia do emerytury w niższym wieku emerytalnym pracownik, który nie udowodnił, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Z rozważań zawartych w tym orzeczeniu należy wyprowadzić nadto wniosek, iż - ze względu na charakter omawianego świadczenia (wcześniejsza emerytura) - przepisy rozporządzenia należy wykładać ściśle.

Pełne zatrudnienie w warunkach szczególnych pojmowane jest jako bezwzględna cecha tego zatrudnienia jako uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego. Możliwe jest przy tym łączenie w przebiegu dniówki prac o różnym charakterze polegające na wykonywaniu nie jednego, lecz kilku rodzajów prac w szczególnych warunkach, wymienionych w wykazie. W takim wypadku do czasu pracy w warunkach szczególnych zlicza się czas równolegle wykonywanych czynności tylko wtedy, gdy różne prace wszystkie łącznie lub każda z osobna odpowiadają pracom w szczególnych warunkach i wszystkie razem wykonywane są stale i w pełnym wymiarze czasu pracy./tak SA w Łodzi w wyroku z dnia z dnia 2 czerwca 2016 r., III AUa 1687/15, LEX nr 2062050/

Z przywileju przejścia na emeryturę w niższym wieku emerytalnym, przysługującego pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, mogą korzystać wyłącznie pracownicy, którzy byli rzeczywiście zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szkodliwych warunkach pracy. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne uwzględnianie przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika./tak SA w Łodzi w wyroku z dnia z dnia 18 kwietnia 2016 r. ,III AUa 1636/15, LEX nr 2044356/.

Regulacja § 2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma jednak zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84).

Zawarte w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uszeregowanie prac w poszczególnych branżach ma charakter porządkujący i jednocześnie tworzy domniemanie, że pracownik wykonujący prace w danej branży, wymienione w wykazie, pracował w warunkach szczególnych. Nie oznacza to jednak, że pracownik wykonujący te same prace w innej branży nie wykonuje jej w warunkach szczególnych. Czysto formalistyczne potraktowanie przynależności przedsiębiorstwa do określonej branży oznaczałoby niemożność uznania za pracę w warunkach szczególnych pracy identycznej z wykonywaną w innej branży, do której jednak formalnie przedsiębiorstwo nie należy. Takie rozumowanie byłoby absurdalne i oznaczałoby nierówne traktowanie pracowników wykonujących tę samą pracę, na takim samym sprzęcie, z których jedna - z uwagi na branżę - byłaby pracą w warunkach szczególnych a druga nie, co przecież skutkowałoby nabyciem lub - nie - prawa do emerytury. Istotna jest uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia wykonywanych prac, a te dla kierowców ciągników są identyczne bez względu na przyporządkowanie do branży. /tak wyrok SA w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2016 r,III AUa 1206/15, lex 2044266/

Dopuszcza się możliwość uznania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach także w sytuacji, gdy zakład zatrudniający ubezpieczonego nie należy do określonej branży - według nomenklatury przyjętej w rozporządzeniu, ale wykonuje zadania całkowicie odpowiadające branżowej specyfice (zob. także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 marca 2014 r., (...) UK 337/13, LEX nr 1458817, z dnia 6 lutego 2014 r., (...) UK 314/13, OSNP 2015 Nr 5, poz. 66).

Umieszczenie stanowisk kierowcy ciągnika i kombajnisty w dziale VIII - "W transporcie i łączności", mimo ujęcia ich odrębnie od pracy kierowcy samochodów ciężarowych, autobusów i pojazdów specjalistycznych, łączy szkodliwość tej pracy nie z samym tylko faktem prowadzenia pojazdów gdziekolwiek (w polu), lecz z faktem prowadzenia tych pojazdów przy uwzględnieniu specyfiki "technologii" pracy w transporcie i łączności, a więc obciążeń psychofizycznych związanych z uczestniczeniem takich pojazdów w ruchu publicznym.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 grudnia 2013 r., (...) UK 172/13, z dnia 13 sierpnia 2015 r., II UK 298/14, z dnia 16 lutego 2017 r., II UK 730/15, z dnia 23 lutego 2017 r., (...) UK 43/16 ; z dnia 29 czerwca 2017 r., III UK 169/16,.), które podkreśla ostatnia uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt: III UZP3/19, tylko praca kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsiennicowych w transporcie i łączności jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów. Nie jest nią praca traktorzysty, który pracuje w polu, nawet jeżeli musi dojechać ciągnikiem na to pole.

Gdyby praca traktorzysty miała swoje uzasadnienie jako praca w szczególnych warunkach, to niewątpliwe tak ująłby ją prawodawca w rozporządzeniu z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43). Wówczas w pierwszej kolejności odpowiedni zapis znalazłby się w dziale X wykazu A, dotyczącym rolnictwa i przemysłu rolno-spożywczego. Prawodawca nie uznał jednak pracy traktorzysty jako pracy w szczególnych warunkach./wyrok SN z dnia 23.02.2017, (...) UK 43/16/

Z poczynionych ustaleń wynika, że wnioskodawca był traktorzystą, pracującym na ciągniku przy pracach polowych od wiosny do jesieni. Ponadto jeździł również kombajnem zbożowym. To była zasadnicza część jego pracy. Jedynie zimą (bez sprecyzowania konkretnego okresu) przewoził materiały budowlane rolnikom, ale w żaden sposób nie zostało wykazane, aby był to transport drogowy i aby praca taka była świadczona bez przerwy w pełnym wymiarze godzin. Sąd w tym zakresie opierał się na dowodzie w postaci zeznań wnioskodawcy, który sam zeznał, że transport był wykonywany w wolnych chwilach.

Wobec powyższego okres od 2.05.1985 do 8.12.1989 roku nie może być zaliczony jako praca w szczególnych warunkach.

Posiadanie za ten okres świadectwa zatrudnienia w warunkach szczególnych(zresztą bez daty) pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie (zresztą z niego wynika także wykonywanie prac polowych oraz wskazuje na wykonywanie prac mechanika, o których wnioskodawca w ogóle nie wspomina), bowiem samo posiadanie świadectwa pracy potwierdzającego wykonywanie zatrudnienia w warunkach szczególnych organu rentowego nie wiąże i nie przesądza automatycznie o przyznaniu świadczenia emerytalnego na podstawie art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach w postępowaniu sądowym traktuje się jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k. p. c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki może być więc weryfikowany pod kątem prawdziwości wskazanych w nim faktów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4 listopada 2008 r. sygn. III AUa 3113/08, opubl. LEX nr 552003; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 listopada 2006 r. sygn. III AUa 466/06, opubl: Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach rok 2007, Nr 3, poz. 8; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 24 września 2008 r. sygn. III AUa 795/08, opubl: Orzecznictwo Sądów Apelacji B. rok 2008, Nr 4, str. 60).

Natomiast drugi ze spornych okresów, przy przyjęciu, iż stanowił pracę w warunkach szczególnych, co było możliwe w oparciu o zeznania wnioskodawcy i świadków, gdyż dokumentacja pracownicza wskazuje na dodatkowe obowiązki w postaci prac robotnika drogowego i mechanika, w oparciu o dział VIII poz. 2 „prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów, nie jest wystarczający do uznania uprawnień wnioskodawcy do rekompensaty.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zatem nie wykazał, że pracował 15 lat w szczególnych warunkach.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 kpc, oddalił odwołanie.