Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 stycznia 2024 roku w sprawie z powództwa (...) Serwis Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko M. L. (1) o wydanie rzeczy, Sąd Rejonowy w Płocku w punkcie 1. oddalił powództwo w zakresie żądania wydania powodowi przez pozwaną: faktur zakupowych za rok 2018, w tym w szczególności FV nr 861/MAG/2022, FV nr 01/06/2020, FV nr PNM/FVAO/0368/08/2020, FS-511/2020/SER, FS-510/2020/SER867/S/08/20, FV nr 245/2020, FV 1508/DMR/2020/01, FV PNM/FVAO/0149/09/2020, FV 15/2020/FV 16/2020, FS-537/2020/SER, FAV/267/09/2020, faktur zakupowych za rok 2019, wyciągu bankowego za okres 3/2018, rejestrów podatku VAT naliczonego za 12/2020 oraz 6/2021, deklaracji CIT za każdy miesiąc w okresie od 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., rachunków zysków i strat za każdy miesiąc w okresie od 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., zestawień kosztów niestanowiących kosztów podatkowych i przychodów niepodatkowych za każdy miesiąc w okresie od 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., zestawienia obrotów i sald rocznych sporządzonych za każdy rok od 2017 do 2021 roku, dokumentacji pracowniczej obejmującej: akta osobowe prowadzone osobno dla A. A., M. A., K. B., W. B., M. B., D. C. (1), D. C. (2), M. G., P. K., S. L., M. L. (2), A. O. (1), A. O. (2), T. O., Z. S., M. S., M. W. (1), M. W. (2), M. W. (3), R. Z.; w punkcie 2. umorzył postępowanie w pozostałym zakresie; w punkcie 3. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 4.367 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zaś w pozostałym zakresie wniosek powoda o zasądzenie kosztów procesu oddalił; sygn. akt V GC 1/23.

(wyrok k. 260, uzasadnienie wyroku k. 277-289)

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając go w zakresie jego punktu 1.

Skarżący powyższemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

1.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów zgromadzonych w toku postępowania i dokonanie na tej podstawie ustaleń niewynikających z materiału dowodowego, mającą wpływ na wydany wyrok:

a)  w zakresie dowodu z dokumentów, tj. protokołów przekazania dokumentacji (załączone przez pozwaną do odpowiedzi na pozew) – sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę skutków oświadczeń złożonych przez strony w treści ww. protokołów w zakresie odnotowania w nich, że przekazywana przez pozwaną dokumentacja zawiera braki (wraz ze wskazaniem konkretnych, brakujących dokumentów),

- „przekazano następujące dokumenty, z zastrzeżeniem braków wskazanych poniżej” (str. 1 protokołu z 10 lutego 2023 roku),

- „w przekazanej dokumentacji spółki (...) brakuje następujących dokumentów” (str. 2 protokołu z 10 lutego 2023 roku);

- etc.

i wyprowadzenie jedynie lakonicznego wniosku, że z ww. oświadczeń „wynika bowiem jedynie, iż wyszczególnione w protokole pod oświadczeniem dokumenty nie zostały powódce przekazane” - uzasadnienie str. 7 – w sytuacji gdy logicznym jest, że ww. stwierdzenia nie znalazłyby się w protokołach przekazania dokumentacji gdyby powód sam dysponował brakującymi dokumentami i nie oczekiwał ich wydania przez stronę pozwaną.

Gdyby pozwana kwestionowała fakt dysponowania brakująca dokumentacją (której powód się domagał), w protokołach winna się znaleźć stosowna adnotacja w tym zakresie – czego nie uczyniono. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że protokoły zostały sporządzone przy czynnym udziale pozwanej oraz reprezentujących ją profesjonalnych pełnomocników.

b)  w zakresie dowodu z dokumentu, tj. umowy o świadczenie usług księgowych zawartej pomiędzy stronami (załączona do pozwu), z której wynika zakres obowiązków pozwanej – sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę relacji łączącej powoda i pozwaną i przyjęcie, że „dla oceny czy pozwana dysponowała brakującymi dokumentami spółki nie ma znaczenia zakres obowiązków pozwanej wynikający z umowy”; w sytuacji gdy: po pierwsze - z umowy pomiędzy stronami wynika obowiązek gromadzenia i przechowywania dokumentacji podatkowej oraz dokumentów w sposób gwarantujący wykonanie obowiązków podatkowych oraz uniemożliwiający dostęp do nich niepowołanych osób trzecich, ich zniszczenie i uszkodzenie; po drugie - pozwana sporządzając, np. sprawozdanie finansowe za 2018 r., 2019 czy 2020 musiała dysponować fakturami zakupowymi, czy sprzedażowymi za okresy, których wydania domaga się powód - logicznym jest, że gdyby pozwana nie dysponowała wyżej wymienioną dokumentacją nie przygotowałaby wyżej wymienionych sprawozdań – a fakt ich sporządzenia pozostaje pomiędzy stronami bezsporny.

c)  pozostające w rażącej sprzeczności z zasadami logiki przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że:

- „w przedmiotowej sprawie powódka nie wykazała by dokumenty wyszczególnione w piśmie z dnia 13 grudnia. 2023 r. (k 250) – takie jak poszczególne faktury zakupowe (…) zostały przez pozwaną sporządzone, a tym samym by istniały w obrocie prawnym” – uzasadnienie k. 10,

- „nie sposób nałożyć na pozwaną obowiązku wydania przedmiotu, co do którego nie ma pewności, że w ogóle został sporządzony” – uzasadnienie str. 11;

w sytuacji, gdy: po pierwsze - fakt istnienia i sporządzenia żądanych dokumentów został potwierdzony przez strony w protokołach przekazania dokumentacji; po drugie - Sąd Rejonowy utracił z pola widzenia fakt, że żądane dokumenty będące fakturami zakupowymi nie są sporządzane przez księgowych - faktura zakupowa to faktura jaką firma otrzymuje od swojego kontrahenta za dostarczone towary lub wykonane usługi i następnie przekazuje ją księgowej, celem ujęcia w rozliczeniach podatkowych – pozwana nie sporządzała faktur źródłowych.

d)  sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że: „powódka nie precyzuje a jakiej podstawie ustaliła, które dokładnie dokumenty nie zostały zwrócone, nie jest w stanie tego określić nawet obecna księgowa spółki (...)“ ( str. 7 uzasadnienia wyroku) -

w sytuacji, gdy strona powodowa jasno wskazała, że lista brakujących dokumentów została ustalona w oparciu o treść protokołów przekazania dokumentacji (co pozwana uczyniła dopiero po złożeniu pozwu w niniejszej sprawie), a świadek A. O. (3) zeznała, że przekazana dokumentacja zawiera braki, które zostały odnotowane właśnie w znajdującym się w aktach sprawy protokołach; świadek na dzień składania zeznań nie pamiętała, których dokładnie dokumentów brakuje, wskazując sądowi, że jest to doprecyzowane właśnie w treści protokołów;

e)  sprzeczne zasadami logiki, doświadczenia życiowego przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że powód „nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, z których wynikałby fakt przekazania żądanej dokumentacji M. L. (1)” –

w sytuacji gdy: po pierwsze – fakt ten na żadnym etapie postępowania nie był przez pozwaną kwestionowany. Wbrew przyjętemu przez Sąd Rejonowy stanowisku pozwana nigdy nie podnosiła, że na etapie współpracy pomiędzy stronami nie dysponowała żądanymi dokumentami (w tym dokumentami, które miała obowiązek sporządzić); po drugie – pozwana musiała dysponować wyżej wymienionymi dokumentami, ponieważ w oparciu właśnie o żądane dokumenty będące między innymi fakturami źródłowymi sporządzała rozliczenia i sprawozdania etc. za kolejne lata. Sąd Rejonowy utracił przy tym z pola widzenia fakt, że pozwana przekazała powodowi sprawozdania finansowe (które musiała przygotować właśnie w oparciu o żądane faktury źródłowe); po trzecie – lista brakujących dokumentów została zamieszczona w protokołach odbioru i została sporządzona właśnie w oparciu o dokumentację zwróconą przez pozwaną, z której wynikało, że żądane dokumenty zostały przed nią sporządzone, a faktury źródłowe, których wydania domaga się powód, zostały zaksięgowane przez pozwaną – logicznym jest, że aby dokonać wyżej wymienionej czynności pozwana musiała otrzymać je od powódki (czemu też nigdy nie zaprzeczała);

f)  sprzeczne z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz ogólnie przyjętymi uznawanymi zasadami współpracy pomiędzy księgowym a przedsiębiorcą zarzucanie powodowi, że ten każdorazowo nie przekazywał pozwanej dokumentów księgowych i kadrowych niezbędnych do rozliczeń za protokolarnym potwierdzeniem (co miałoby w niniejszej sprawie stanowić dowód na to, że pozwana dysponuje żądaną dokumentacją), w sytuacji gdy:



w relacjach gospodarczych między księgowymi a przedsiębiorcami nie ma praktyki protokolarnego przekazywania dokumentacji niezbędnej do comiesięcznych rozliczeń. Potwierdzeniem, że księgowy otrzymał daną fakturę vat jest ujęcie jej na przykład w książce przychodów i rozchodów (w zależności od zadeklarowanej metody rozliczeń) - protokolarne przekazywanie dokumentacji odbywa się co do zasady przy rozpoczęciu i zakończeniu współpracy pomiędzy przedsiębiorcą a biurem rachunkowym,



relacja pomiędzy księgowymi a przedsiębiorcami opiera się w dużej mierze na wzajemnym zaufaniu, wysokim poziomie odpowiedzialności i dbałości o jakość świadczonych usług mających bezpośrednio przełożenie nas sferę finansową przedsiębiorcy.

2.  art. 230 k.p.c. w zw. z art. 210 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie przez Sąd Rejonowy za przyznanych przez pozwaną faktów, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie:

a)  faktu, że faktury źródłowe, których wydania domaga się powód były przez pozwaną zaksięgowane (a zatem musiały być pozwanej przekazane),

b)  faktu, że rejestry podatku VAT, których wydania domaga się powód były przez pozwaną sporządzone –

co skutkowało przyjęciem przez Sąd Rejonowy, że powódka nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów pozwalających na ocenę, iż pozwana dokonywała księgowania omawianych dokumentów w sytuacji, gdy pozwana powyższym faktom nie zaprzeczała;

3.  art. 227 k.p.c. polegający na oddaleniu wniosku pełnomocnika powoda o wyrażenie zgody na złożenie pisma procesowego wraz z zajęciem stanowiska co do dowodów i okoliczności podnoszonych w treści odpowiedzi na pozew (w tym zakresie złożono na piśmie zastrzeżenie do protokołu) w sytuacji, gdy złożenie wnioskowanego nie zmierzało do przedłużenia postępowania i mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Nadto, już w chwili złożenia wyżej wymienionego wniosku wiadomo było, że konieczne okazało się wyznaczenie kolejnego terminu rozprawy, celem przesłuchania świadka A. O. (3), która nie mogła się stawić na pierwszym terminie rozprawy.

Powód podnosząc powyższe zarzuty wniósł o:

1.  zmianę wyroku w zaskarżonej części i uwzględnienie powództwa.

2.  zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje;

ewentualnie, z ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia wniosku złożonego w 1. powyżej powód wniósł o:

1.  uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji;

2.  zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje;

nadto powód wniósł o rozpoznanie przedmiotowej apelacji na rozprawie.

(apelacja k. 308-316)

Pozwana w odpowiedzi na apelację powoda wniosła o oddalenie jej w całości i zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

(odpowiedź na apelację k. 345-368)

Pozwana wniosła zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie 3. powyższego wyroku zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mających zasadniczy wpływ na treść wydanego orzeczenia, polegający na przyjęciu, iż pozwana nie podejmowała działań zmierzających do wydania dokumentacji w sytuacji, gdy powód wielokrotnie także przed wytoczeniem powództwa odmawiał przyjęcia całości dokumentów, wskazując, iż są one niepełne, a tym samym przyjęcie, iż wytoczenie w niniejszej sprawie powództwa o wydanie dokumentów było uzasadnione.

Podnosząc powyższy zarzut pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 3. orzeczenia, poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Ponadto pozwana wniosła o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

(zażalenie pozwanej w sprawie XIII Gz 151/24 k. 294-297 oraz k. 326-330)

Powód w odpowiedzi na zażalenie pozwanej wniósł o oddalenie zażalenia w całości, zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym według norm prawem przepisanych, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

a)  zarządzenie prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście z dnia 2 stycznia 2023 r. w przedmiocie poszukiwania pozwanej w celu ustalenia miejsca jej pobytu (oryginał w aktach sprawy karnej zawisłej przed Sądem Rejonowym dla Warszawy- Śródmieścia pod sygnaturą akt. V K 450/ 23),

b)  wyroku nakazowego z dnia 3 kwietnia 2023 roku, wydanego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia pod sygnatura akt. II K 238/23, na okoliczność: bezskutecznych prób kontaktu z pozwaną, również za pośrednictwem organów ścigania oraz niemożności ustalenia miejsca pobytu pozwanej jeszcze w styczniu 2023 r., to jest nawet w okresie kilku miesięcy po złożeniu powództwa.

(odpowiedź na zażalenie k. 338-341, załączniki k. 342-343)

Pozwana w replice na odpowiedź na zażalenie powoda wniosła dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu: wiadomość e-mail z dnia 20 grudnia 2022 r. na okoliczność kontaktowania się z organami ścigania, nie ukrywania się przez M. L. (1), uzasadniania nieobecności na przesłuchaniu w dniu 28 grudnia 2022 r.

(replika pozwanej na odpowiedź na zażalenie powoda k. 362-366)

Powód w piśmie procesowym z 18 czerwca 2024 r. ustosunkował się do repliki pozwanej na odpowiedź na zażalenie powoda.

(pismo procesowe powoda k. 369-371)

Pozwana w piśmie procesowym z dnia 15 lipca 2024 r. odniosła się do pisma procesowego powoda z dnia 18 czerwca 2024 r. wnosząc o dopuszczenia i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wiadomości sms pomiędzy pozwaną a J. K. w dniach 26 maja 2022 r. i 27 maja 2022 r. oraz korespondencji e-mail między M. L. (1) a A. O. (3) z okresu maj–czerwiec 2022 r. na okoliczność kontaktowania się pozwanej ze stroną powodową w celu przekazania dokumentacji księgowej w maju 2022 roku.

(pismo procesowe pozwanej k. 375-376, załączniki k. 377-384)

Powód w piśmie procesowym z dnia 22 lipca 2024 r. odniósł się do okoliczności podniesionych w piśmie pozwanej z dnia 15 lipca 2024 r. wnosząc o pominięcie w całości wydruków złożonych przez pozwaną do pisma.

(pismo procesowe powoda k. 386-389)

W piśmie procesowym z dnia 11 września 2024 r. powód przedłożył odpis nieprawomocnego wyroku z dnia 9 lipca 2024 r. wydanego przez Sąd Rejonowy dla. Warszawy- Śródmieście w Warszawie w sprawie zawisłej pod sygnaturą akt. V K 450/23, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na fakt dopuszczenia się przez pozwaną. przestępstwa z artykułu 276 k.k.

(pismo procesowe powoda k. 394, kserokopia wyroku z uzasadnieniem k. 395-408)

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 6 lutego 2025 roku na zgodny wniosek pełnomocników stron Sąd Okręgowy wydał postanowienie o odroczeniu rozprawy oraz posiedzenia w przedmiocie zażalenia XII Gz 151/24 oraz o skierowaniu stron do mediacji na posiedzeniu niejawnym, po ustaleniu osoby mediatora.

Pełnomocnik powoda złożył pismo procesowe zawierające wniosek dowodowy o dopuszczeniu dowodu z wyroków Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie i Sądu Okręgowego w Warszawie.

(protokół rozprawy apelacyjnej k. 434 i v., płyta dvd z nagraniem rozprawy k. 435, postanowienie k. 436)

Pismem z dnia 16 października 2020 r. mediator poinformował, że w wyniku mediacji nie doszło do zawarcia ugody.

(pismo mediatora k. 457)

Pełnomocnik powoda w piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2025 r. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy- Śródmieścia w Warszawie z dnia 9 lipca 24 r. sygnatura akt. V K 450/23 oraz wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2025 r. sygnatura akt. IX Ka 1075/24 wraz z uzasadnieniem, warunkowo umarzającego postępowanie karne wobec pozwanej na okres próby 2 lat. Na okoliczność prawomocnego zakończenia postępowania karnego wobec pozwanej, uznania pozwanej za winną przestępstwa ukrywania dokumentów, skazania przez sądy karne obu instancji w opisie czynu za niewydanej dokumentacji ukrywanej do chwili obecnej przez M. L. (1).

(pismo procesowe powoda k. 471-473, kserokopie wyroku w sprawie IX Ka 1075/24 wraz z uzasadnieniem k. 474-487)

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 10 grudnia 2025 r. pełnomocnik powódki złożył uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, które zostało mu zwrócone związku z obecnością kopii tego załącznika w aktach sprawy.

Nadto pełnomocnik powódki popierał apelację i wnioski w niej zawarte i wnosił o oddalenie zażalenia, natomiast pełnomocnik pozwanej popierał wnioski zawarte w odpowiedzi na apelację i popierał zażalenie.

(protokół rozprawy apelacyjnej k. 489 i v., płyta dvd z nagraniem rozprawy k. 488)

Sąd Okręgowy, Sąd Gospodarczy zważył, co następuje:

apelacja powoda jest bezzasadna.

Sąd pierwszej I prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Nadto w przekonaniu Sądu odwoławczego, Sąd I instancji dokonał trafnej analizy prawnej roszczenia powoda uznając, że w zakresie ostatecznie sformułowanym w toku procesu po częściowym jego cofnięciu, zasługuje na oddalenie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że w ocenie Sądu Okręgowego sprawa będąca przedmiotem rozstrzygnięcia należała do spraw trudnych pod względem emocjonalnego nastawienia stron i jednocześnie prostych pod względem prawnym.

W odniesieniu do zarzutów apelacji, nie budzi wątpliwości Sądu odwoławczego, że materialnoprawną podstawę roszczenia powódki o wydanie dokumentów oznaczonych szczegółowo w pozwie stanowił przepis art. 222 § 1 k.c., zgodnie z którym właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (roszczenie windykacyjne).

W wytoczonej na podstawie art. 222 § 1 k.c. sprawie o wydanie dokumentów to powód powinien udowodnić nie tylko wynikające z tego przepisu przesłanki, tj. że jest właścicielem rzeczy, których wydania się domaga, a to prawo właściciela narusza pozwana, której nie przysługuje żaden skuteczny tytuł do władania rzeczami, ale przede wszystkim, co jest oczywiste, że wskazane w pozwie dokumenty są w posiadaniu pozwanej. Zasadą bowiem w postępowaniu cywilnym jest, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Regułę tę potwierdza i wzmacnia regulacja zawarta w przepisie 232 k.p.c., który stanowi, że strony obowiązane są wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd musi zaś wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów. Należy to rozumieć w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał.

Trafnie Sąd Rejonowy w rozpoznawanej sprawie zdefiniował, iż strony pozostawały w sporze co do tego, w posiadaniu jakiej dokumentacji powoda znajdowała się pozwana oraz co do jej ewentualnej gotowości do wydania dokumentów.

Sąd ten nie tylko precyzyjnie ustalił zakres sporu w sprawie i ze względu na wydanie części dokumentów toku postępowania wyeliminował część przedmiotu sporu z merytorycznego rozstrzygnięcia, ale też w pozostałym zakresie prawidłowo rozstrzygnął sprawę w oparciu właśnie o prawidłowy rozkład ciężaru dowodu i obowiązek dowodzenia przypisując w spornym zakresie powodowi. Niewątpliwie to na powodzie spoczywał ciężar wykazania, że określone dokumenty zostały wydane pozwanej i skutecznie nie zostały zwrócone przez pozwaną.

Sąd I instancji na podstawie zebranych dowodów uznał, że powód w toku procesu wykazał jedynie, iż po dniu wytoczenia powództwa pozwana pozostawała w posiadaniu dokumentacji objętej protokołami z dnia 3 lutego 2023 r. oraz dnia 10 lutego 2023 r., która została wydana powodowi we wskazanych datach. W pozostałym zaś zakresie uznał, że z żadnego ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynikało, iż pozwana posiadała pozostałe dokumenty co do, których powód podtrzymał powództwo o wydanie, ani że jeśli były w jej posiadaniu to nie zostały wydane.

Wbrew zarzutom apelacyjnym powoda, pozwana zdecydowanie zanegowała by posiadała obecnie jakąkolwiek dokumentację należącą do powoda i wskazała, że wszystkie dokumenty, które pozostawały w jej posiadaniu zostały powodowi wydane. Zatem brak było podstaw aby przyjąć, jak chce skarżący, że pozwana nie wypowiadała się co do żądania powoda, a w konsekwencji uznać, że tym samym przyznała iż takowe dokumenty posiada (zarzut 2 apelacji).

Powód w zarzutach apelacji kwestionował dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 233 § 1 k.p.c. wskazując w zarzucie 1 apelacji dowody, które w jego ocenie świadczyć miały o posiadaniu tych dokumentów przez pozwaną, tj.:

- protokoły przekazania dokumentacji z dnia 3 lutego 2023 roku oraz z dnia 10 lutego 2023 roku załączone przez pozwaną do odpowiedzi na pozew zawierające oświadczenie strony powodowej o brakujących dokumentach (pkt 1a apelacji) - wskazuje jedynie, że w tych dniach dokumenty te nie zostały przekazane. Wbrew ocenie apelującego wymienienie w tych protokołach brakujących dokumentów, wcale nie poświadczało tego, że były one w posiadaniu pozwanej. W istocie samo pozytywne wskazanie dokumentów przekazanych powodowi przez pozwaną pozwalało na wysnucie tego samego wniosku;

- umowa o oświadczenie usług księgowych zawarta pomiędzy stronami (pkt 1b apelacji) – zakres obowiązków pozwanej wynikający z tej umowy, jak słusznie ocenił to Sąd Rejonowy, nie ma znaczenia dla możliwości ustalenia czy pozwana faktycznie dysponuje dokumentami, których wydania od niej żąda powód.

Powyższe dowody z dokumentów, jak i przywołane w zarzutach 1c, 1d, 1e, 1f apelacji odmiennie oceniane przez apelującego, w ramach polemiki z prawidłową oceną Sądu Rejonowego, okoliczności nie dawały podstaw do konstruowania domniemań faktycznych, że skoro sprawozdania finansowe za wskazane lata były sporządzane przez pozwaną, to oznacza, że tymi dokumentami musiała dysponować.

Kwestie te zostały szczegółowo omówione w odpowiedzi na apelację i Sąd Okręgowy argumentacje tam zawartą w pełni podziela. Nie ma więc potrzeby jej przytaczania w niniejszym uzasadnieniu skoro wystarczającym jest odesłanie do treści odpowiedzi na apelację.

W zakresie rozważań, że co do części dokumentów nie ma dowodów, że zostały przekazane pozwanej przez powoda, a co do innych, że zostały one zdigitalizowane - zgodnie z ustawą o rachunkowości dokumenty tego rodzaju mogą być przechowywane w formie elektronicznej - stwierdzić pozostaje, że w zakresie dokumentów elektronicznych strona pozwana nie musiała przechowywać ich substratu dokumentowego. W konsekwencji nie miała obowiązku ich wydania, skoro te dokumenty mogła przechowywać w formie elektronicznej.

Jako bezzasadny należy ocenić zawarty w punkcie 3 apelacji zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. polegający na oddaleniu wniosku pełnomocnika powoda o wyrażenie zgody na złożenie pisma procesowego ze stanowiskiem co do dowodów i okoliczności podnoszonych w odpowiedzi na pozew, co do czego pełnomocnik powoda złożył w trybie art. 162 k.p.c. zastrzeżenie (k. 249). Po pierwsze, wskazany przepis samodzielnie nie może być naruszony przez Sąd, gdyż nie jest on źródłem obowiązków ani uprawnień jurysdykcyjnych, lecz określa jedynie wolę ustawodawcy ograniczenia kręgów faktów, które mogą być przedmiotem dowodu w postępowaniu cywilnym, do faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Po drugie: wyjaśnić należy, że o ile zarządzenie złożenia odpowiedzi na pozew jest obligatoryjne, o tyle wymiana dalszych pism procesowych, pozostawione zostały do dyspozycji sędziego (art. 205 ³ § 1 k.p.c.). Tak więc złożone bez zarządzenia pismo winno podlegać zwrotowi (art. 205 ³ § 4 k.p.c.), a skoro w tych warunkach powód zdecydował się złożyć wniosek o zakreślenie 21-dniowego terminu na złożenie bez zarządzenia pisma procesowego w odpowiedzi na odpowiedź na pozew, Sąd Rejonowy konsekwentnie ten wniosek oddalił (k. 218).

Sąd Okręgowy nie podziela argumentacji pełnomocnika powoda zaprezentowanej na rozprawie apelacyjnej w dniu 10 grudnia 2025 roku, że wydany wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2025 r. sygn. akt IV Ka 1075/24 warunkowo umarzający postępowanie karne wobec pozwanej o czyn z art. 276 k.k. ma charakter merytoryczny i następuje po uznaniu winy sprawcy i dlatego wiąże sąd w niniejszej sprawie w zakresie ustalenia faktu co do popełnienia przez pozwaną przestępstwa ukrycia dokumentów księgowych i kadrowych m.in. powoda. Zwrócić należy uwagę, że wyrok ten jako prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne względem pozwanej nie jest prawomocnym wyrokiem skazującym, którego to ustalenia co do popełnienia przestępstwa na mocy art. 11 k.p.c. wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Z tego względu brak było podstaw do poczynienia ustaleń na podstawie tego wyroku, że powód przekazał pozwanej dokumenty, których wydania od niej żąda w niniejszym procesie.

Zasadnie więc Sąd Rejonowy uznał, że powód nie zdołał wykazać w toku procesu, że pozwana posiada dokumenty będące przedmiotem pozwu, która to okoliczność jest ważąca dla prawidłowości podjętego przez ten Sąd rozstrzygnięcia, gdyż nie sposób nałożyć na pozwaną obowiązku wydanie dokumentów, co do których nie istnieje pewność, że nimi włada.

Wobec powyższego, Sąd Okręgowy w punkcie 1. na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda.

Rozpoznając zażalenie pozwanej w przedmiocie zasądzonych w punkcie 3. wyroku kosztów procesu przed Sądem I instancji, Sąd Okręgowy miał na względzie, że tłem sprawy były poważne konflikty o charakterze personalnym pomiędzy osobami działającymi w imieniu powodowej spółki a pozwaną. Na późniejszym etapie sporu tłem było również postępowanie karne prowadzone w przeciwko pozwanej. W ocenie Sądu Okręgowego zarówno jedna, jak i druga strona przekraczały granice dobrych i rzetelnych relacji i dokonywały wzajemnych naruszeń, co najmniej zasad dobrego obyczaju, a i po stronie powodowej pojawiały się działania, które mogłyby naruszać dobre osobista pozwanej.

W tej sytuacji Sąd Okręgowy stanął przed trudnym wyborem w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania pierwszoinstacyjnego. Nie można bowiem z jednej strony zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w tym przedmiocie Sądu I instancji, że strona powodowa uległa w nieznacznym zakresie i dlatego całość kosztów tego postępowania – i to pomimo cofnięcia powództwa - powinna zostać wyłożona na stronę pozwaną. Z tego powodu, zdaniem Sądu Okręgowego, zażalenie strony pozwanej w zakresie kosztów procesu, było zasadne. Treść bowiem zarzutów apelacyjnych i to, że apelacja była popierana co do każdego z dokumentów w niej wskazanych, świadczy, że znaczenie i waga tej dokumentacji w porównaniu z dokumentacją, która została wydana nie jest wcale tak nieznaczna jak uznał Sąd Rejonowy. Wynika z tego bowiem, że ta część, co do której Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, nie jest jedynie skrawkiem tego, czego się domagała strona powodowa. Trudno skwantyfikowanych tę dokumentację przede wszystkim dlatego, że nie można ocenić wagi dokumentów, które nie zostały wydane, albo dokumentów, co do których nie zostało udowodnione, że nie zostały przekazane powodowi. Patrząc jednak na opisy poszczególnych dokumentacji w apelacji stwierdzić należy, że jej wolumen może być zbliżony do tej dokumentacji, której wydanie nastąpiło po wszczęciu procesu. Należy zatem stwierdzić, że strona powodowa przegrywając powództwo przed Sądem I instancji z uwagi na jego nieudowodnienie, uległa co najmniej co do połowy swojego żądania.

Wobec powyższego, przy rozstrzyganiu o kosztach postępowania w punkcie 3. znalazł zastosowanie art. 100 k.p.c., ale nie w części mówiącej, że stronę formalnie przegrywającą należy obciążyć kosztami postępowania drugiej strony, lecz w części zgodnie z którą w przypadku kiedy wynik sporu obu stron jest zbliżony, a strony poniosły koszty podobnych rozmiarów, zasadne jest wzajemne zniesieniem kosztów tego postępowania.

Sąd Okręgowy nie znalazł wystarczających argumentów w zażaleniu pozwanej dla przyjęcia, że zawinienie w zakresie odbioru dokumentacji wydanej w toku procesu i w tym zakresie umorzonej, leży po stronie powodowej. W ocenie Sądu odwoławczego jedna i druga strona wzajemnie łamały obowiązek rzetelnej współpracy ze sobą i te wzajemne naruszenia nie mogą uzasadniać obciążenia odpowiedzialnością za wynik postępowania którąkolwiek ze stron. Niewątpliwie z korzyścią dla obu stron postępowania byłoby, gdyby każda ze stron w trakcie tego procesu zdystansowała się emocjonalnie do prowadzonej sprawy. Sąd Okręgowy dostrzegł taką możliwość na wcześniejszym etapie postępowania apelacyjnego i przeprowadził próbę skierowania stron do mediacji, celem przedstawienia stronom alternatywnej metody rozwiązywania ich konfliktu. Do takiego rozwiązania jednak nie doszło. Finalnie obie strony doprowadziły do wydania wyroku w sprawie, a przez to winny pozostać przy poniesionych przez każdą z nich kosztach tego procesu.

W związku z powyższym Sąd Okręgowy na podstawie na podstawie art. 386 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w punkcie 3. zmienił zaskarżone postanowienia w ten sposób, że na podstawie art. 100 k.p.c. zniósł wzajemnie koszty postępowania przed Sądem I instancji.

Orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego w punkcie 2. oraz kosztach postępowania zażaleniowego w punkcie 4., Sąd Okręgowy zważył, że ich wyniki, tj. oddalenie apelacji powoda i zmiana w zakresie kosztów procesu wobec uwzględnienia zażalenia pozwanej wskazują, że strona pozwana wygrała oba postępowania. Jednak pod względem słusznościom Sąd Okręgowy uznał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów obu tych postępowań winno znaleźć oparcie w art. 102 k.p.c.

W ocenie Sądu odwoławczego w sprawie wystąpił wypadek szczególnie uzasadniony pozwalający nie obciążać strony przegrywającej kosztami tych postępowań w ogóle. Mianowicie Sąd Okręgowy miał na względzie, że strona pozwana, która za zachowanie w stosunku do strony powodowej została skazana - wprawdzie finalnie wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie karne - uzyskałaby satysfakcję w postaci wygranej procesowej na podstawie artykułu 98 k.p.c. W ocenie Sądu Okręgowego taki stan rzeczy nie jest akceptowalny przez porządek prawny i temu właśnie służy zasada słuszności wyrażona w art. 102 k.p.c. stojąca na straży, aby strona nie mogła czynić z nadużycia prawa metody na funkcjonowanie w społeczeństwie i w relacjach społeczno-gospodarczych.

Sąd Okręgowy został też przekonany argumentami, które wybrzmiały na rozprawie apelacyjnej w dniu 10 grudnia 2025 roku ze strony powodowej, co do postawy pana K., który jak wynikało z zarzutów pozwanej, nie chciał odebrać dokumentów od pozwanej. Jak wynika z uzasadnienia Sądu Okręgowego w sprawie karnej, była próba wręczenia dokumentacji będącej przedmiotem sporu w obecności pełnomocników powoda i pozwanej, ale po wniesieniu pozwu i wszczęciu postępowania karnego – powód odmówił przyjęcia dokumentów. Jak jednak podkreślono odmowa ta wynikała z tego, że część dokumentów znajdowała się na nośnikach elektronicznych, które nie się otwierały - co zostało odnotowane w protokole z tego spotkania.

A zatem pomimo tego, że pozwana zarówno postępowanie apelacyjne, jak i postępowanie zażaleniowe formalnie wygrała, przesłanki słusznościowe spowodowały, że w rozstrzygnięciach o kosztach postępowań odwoławczych nie znajduje to zwycięstwo odzwierciedlenia.

W świetle wskazanych okoliczności, w ocenie Sądu Okręgowego pozwana nie powinna otrzymać kosztów postępowania apelacyjnego od powoda, natomiast powód, w świetle zasad słuszności, nie powinien kosztami postępowania zażaleniowego zostać obciążony. Zatem całokształt postępowania i zasada słuszności wynikająca z art. 102 k.p.c. przemawiały za tym, że Sąd Okręgowy nie obciążył powoda w punkcie 2. wyroku - obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, zaś w punkcie 4. - kosztami postępowania zażaleniowego.

Sędzia Piotr Chańko

Z/ odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. powoda w sposób wskazany w punkcie 2. wniosku o sporządzenie uzasadnienia.

Sędzia Piotr Chańko